Californisch model laat zich niet makkelijk exporteren
Minister Plasterk maakte deze zomer bekend dat hij een commissie wil laten kijken naar het Nederlandse stelsel van hoger onderwijs. Door de forse instroom van studenten kraakt het huidige ‘binaire stelsel’ – wo en hbo – in zijn voegen. Wellicht is er een andere inrichting te verzinnen die beter aansluit bij de wensen en behoeften van de moderne onderwijsconsument.
Toen hij zijn plan lanceerde, gaf de minister het zogenoemde ‘Californische model’ als voorbeeld van hoe een hoger onderwijsbestel ook ingericht kan worden. Later haastte hij zich te zeggen dat hij met die opmerking uiteraard de commissie, onder leiding van CDA-prominent Cees Veerman, niet alvast een bepaalde richting uit wilde sturen. Nu waarschuwt de Amerikaanse universiteitsbestuurder Robert Berdahl, lid van die commissie, dat het Californische model zich niet zo makkelijk laat exporteren.
Wat is nu precies dit Californische model? In 1960 presenteerde de Amerikaanse staat Californië het California Master Plan for Higher Education. Dit plan voorziet in een zo groot mogelijke toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor iedereen die na zijn middelbareschooltijd wil doorleren. Er wordt een duidelijke scheidslijn getrokken tussen diverse vormen van hoger onderwijs. De beste 12,5 procent van de middelbare scholieren is welkom op de campussen van de University of California, de rest van de beste 33 procent kan naar de California State University. Voor de overige mensen die verder willen studeren, zijn er de community colleges. Die community colleges bieden tweejarige opleidingen aan, vergelijkbaar met mbo-niveau 4 of het verkorte hbo in Nederland. De State University deelt bachelordiploma’s uit, zoals hier het hbo. Alleen aan de University of California kunnen de hoogste academische graden worden behaald: masters en, in het geval van de topuniversiteiten zoals Berkeley, PhD’s .
Plasterk is niet de enige Nederlandse politicus die gecharmeerd is van het Californische systeem, zegt de Amerikaanse universiteitsbestuurder Robert Berdahl vandaag in NRC Handelsblad. Berdahl is lid van de Commissie-Veerman en is voorzitter van de Association of American Universities. Daarvoor was hij de hoogste baas van de prestigieuze Californische universiteit Berkeley. Hij heeft een belangrijke waarschuwing voor de Nederlandse politiek: het Californisch model laat zich niet makkelijk exporteren. Dat bleek toen andere Amerikaanse staten het model trachtten over te nemen. Wat bleek: elke universiteit wilde graag Berkeley zijn en niemand het community college.
Dat zal in Nederland wellicht niet anders zijn. Want zal de Universiteit Utrecht zeggen dat ze geen plaatsje boven aan de onderwijspiramide ambieert en dat van harte aan bijvoorbeeld de Leidse universiteit gunt? Vast niet.
Kortom, of Plasterk het nu wel of niet graag wil, Nederland zal niet zomaar veranderen in Californië aan de Noordzee.
Lees het interview met Berdahl vanmiddag in NRC Handelsblad.
Abonneer je 
zaterdag 10 oktober 2009, 12:00 uur
Is een plan voor een stelselwijziging geen vlucht naar voren? Ga eens back to basics. Hoe veel vacatures zijn er eigenlijk? Dat aantal moet jaarlijks ongeveer 3% zijn van de omvang van een beroepsgroep, bij vervanging in 30 tot 35 jaar. Stel een numerus fixus vast voor hogere studies die correspondeert met de reële inhoudelijke eisen van het beroep. Neem dus niet de actuele situatie als uitgangspunt van opgeblazen diploma-eisen tegenover arbeid van simpel niveau. Algemene vorming bied je via het middelbaar onderwijs. Herstel dat in ere en maak het meer veeleisend. Voor niet-specialistische beroepen in de sfeer van techniek, economie, commercie e.d. stel je korte opleidingen in, zoals tweejarige bachelors. Kortom: twee benen op de grond en stoppen met de diploma-inflatie.
Als je vanuit deze grondbeginselen te werk gaat, voorkom je wat in het verleden vaker is gebeurd: een grote en dure stelselwijziging die later haar doel blijkt te hebben gemist. Back to basics: het kan veel eenvoudiger en goedkoper allemaal. Bovendien bespaar je jongeren een omvangrijke investering zonder nut. De dwang houdt op om te studeren voor personeelsselectie, zonder uitzicht op een beroep in het vak.
zaterdag 10 oktober 2009, 12:01 uur
Alweer nieuwe plannen voor het onderwijs! Nu zijn dus de universiteiten aan de beurt.
Wanneer de dames en heren in Den Haag niet tevreden zijn over het geboden onderwijs in Nederland, dan lijkt het mij logischer dat daar dan iets aan gedaan wordt.
In plaats daarvan moet alles weer op de schop en moet het wiel weer opnieuw uitgevonden worden!
Niet doen!!!!
zaterdag 10 oktober 2009, 12:43 uur
Dat zal een lekker elitair zooitje worden.
zaterdag 10 oktober 2009, 20:27 uur
De beschrijving van het Californische tertiaire onderwijs is onvolledig en bevat onjuistheden:
In de eerste plaats kent de staat een aantal grote, prominente universiteiten, die niet tot het UC systeem behoren (Stanford, USC, etc) en ook niet de genoemde numerieke criteria hanteren. Verder zijn er vele studenten uit andere staten ingeschreven aan Californische universiteiten, en omgekeerd. Bovendien kunnen alle universiteiten in het systeem (UCLA, UCB, UCI, UCSC, UCSD, etc) de doctorsgraad verlenen. De vraag is zeker niet of Utrecht of Leiden haantje de voorste moet zijn…
zaterdag 10 oktober 2009, 21:37 uur
We hebben in Nederland toch al een soortgelijk model? Met universiteiten die alleen toegankelijk zijn voor leerlingen van het VWO, hogescholen toegankelijk voor HAVO leerlingen etc.? In Californië is het hele ‘high school’ systeem anders, daarom moet je wel selecteren op de kwaliteiten van de leerling na de ‘high school’. In Nederland doen we aan voor selectie met, in principe, hetzelfde resultaat.
Dat Nederlandse studenten minder gemotiveerd en voorbereid lijken, is volgens mij vooral het gevolg van de specialisatie die ze al meteen wordt ‘opgedrongen’ na de middelbare school; je kiest in principe één studie richting. Dat is goed als je echt weet wat je wilt (want dan verlaat je veel beter voorbereid het hoger onderwijs dan bijvoorbeeld Californische studenten die een veel bredere ‘college’ opleiding hebben gevolgd), maar veel middelbare scholieren hebben geen idee en hebben nog een paar jaar nodig om zichzelf te ontdekken.
Dit probleem is niet eenvoudig op te lossen; enerzijds moet je de studenten die wel weten wat ze willen niet dwingen een brede opleiding te volgen waar ze geen interesse in hebben, anderzijds moet je de twijfelaars de kans geven zich breed te orienteren, zonder dat ze daarmee achterop raken. Misschien is het een mogelijkheid om, optioneel, een extra orrientatie jaar in te lassen waarin studenten zich op verschillende studie richtingen kunnen orienteren alvorens een defintieve keuze te maken?
zondag 11 oktober 2009, 17:37 uur
Wat is er in de huidige situatie redelijkerwijs nog mogeijk en uitvoerbaar? Om te beginnen komen dan de universiteiten in aanmerking, die nu internationaal al het best scoren, Amsterdam en Utrecht. Dit door ze de gelegenheid te bieden excellente kernen van onderzoek en onderwijs te laten vormen. Omdat ze beide groot zijn moet het met enige extra middelen mogelijk zijn om dat te bereiken. Deels uit eigen budget gefinancierd om de wil uit te drukken en deels uit Haagse gelden om de meerkosten van de bijbehorende kleinschaligheid te dekken. Wel met de eis dat ze uitsluitend op internationaal niveau onderzoek verrichten en dat in schrift en persoon(!) laten onderwerpen aan het scrupuleuze oordeel van dat niveau. Bij de huidige magere vooropleidingen impliceert het verder onderwijs op alleen post-bachelorniveau. De concurrentiekracht zal zich uiteindelijk manifesteren door het van de aanvang af selecteren op de uitzonderlijke kwaliteiten van zowel de docenten (‘professorabel’) als de studenten (‘cum laude’).
donderdag 15 oktober 2009, 18:39 uur
‘De commissie, onder leiding van CDA-prominent Piet Veerman’. Het is ook moeilijk om in tijden van popcultuur en tokkiedominantie in het publiek debat het hoofd koel te houden. De commissie wordt echter niet vanuit de palingsound, maar vanuit het wageningse groene front geleid. Oud-LNV-minister Cees veerman zit de OCW-club voor. Mer vind u hier: http://www.scienceguide.nl/navo-baas-helpt-plasterk-niet.aspx
vrijdag 16 oktober 2009, 10:00 uur
@ PG Kroeger: oeps, slip of the mind. We passen het aan.
zaterdag 24 oktober 2009, 21:08 uur
Curieus dat al het “goede” opeens van over de grote plas komt. Plasterk met zijn Californie-connectie voor het onderwijs, en die malloot van gezondheidszorg Klink met zijn Deltaplan voor Gezondheidszorg: rechstreeks uit de koker van Michel E.Porter, het toppunt van economisering van ALLES.
“Alleen als zorginstellingen kunnen concurreren op de waarde die zij voor cliënten creëren,is het mogelijk de gezondheidszorg toekomstbestendig in te richten”
Verander zorgsintellingen door onderwijsinstellingen he je hebt hetzelfde verhaal voor het onderwijs.
Jaja, alles wat van ver komt is beter. Dacht dat het ongebreidelde kapitalisme/liberalisme na de crisis op zijn gat lag. Maar nee hoor, hier in NL vinden we die vrije markt blijkbaar nog steeds een fantastisch systeem en de oplossing van alles.