Verstandige studiekeuze is trekken aan een dood paard
Studenten denken niet goed na over hun studiekeuze, blijkt uit onderzoek van ResearchNed. Twee op de vijf studenten vinden achteraf dat zij niet goed hebben nagedacht, met als gevolg dat een kwart van de eerstejaarsstudenten stopt of switcht.
Wat is dan verstandig kiezen? Veel ouders willen graag dat hun zoon of dochter kiest voor een studie met goede perspectieven op de arbeidsmarkt. Niet doen, zei lector ‘pedagogiek van de beroepsvorming’ Frans Meijers van de Haagse Hogeschool eerder deze week in nrc.next (lees het artikel hier). ,,Een studie die je kiest op basis van je verstand hou je maar een half jaar vol. Dat is trekken aan een dood paard.”
Onderzoeker Rolf van der Velden van het Researchcentrum Onderwijs Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht kent een betere optie, zei hij deze week in dit artikel. Hij onderzocht van elke studie in Nederland het percentage afgestudeerden dat zijn studie achteraf opnieuw zou kiezen. Communicatiewetenschap scoort bijvoorbeeld slecht op deze ‘spijtfactor’: slechts 55 procent van de afgestudeerden staat nog achter de studiekeuze.
Van der Velden vindt dat studenten moeten kiezen met hun hart. ,,Maar als het allemaal niet veel uitmaakt, moet je je verstand gebruiken. Als afgestudeerden het niet nog een keer zouden willen doen, waarom zou je het dan gaan studeren?”
Abonneer je 
donderdag 17 september 2009, 16:02 uur
Nou, dat had een leuk artikel kunnen zijn, als het inhoud had gehad.
donderdag 17 september 2009, 16:56 uur
Het is inderdaad een feit dat 25% van de studenten afhaakt. De precieze oorzaken zijn echter minder duidelijk. En de gevolgen worden ook niet echt besproken in het bericht.
Want waarom weet ongeveer de helft van de jongeren rond de 18 jaar niet welke studie ze moeten gaan doen? Deze jongeren hebben rond hun 15e al een profiel gekozen bij de overgang van de onderbouw naar de tweede fase. Daarbij wordt vaak gekeken naar cijfer en interesse. Meestal kiest de leerling maar wat.
Dat geld ook voor ná het examen. De leerlingen zijn blij dat ze de middelbare school hebben gehaald, zien het examen als een mijlpaal en het hebben lang naar het moment toegeleefd dat ze die vervelende middelbare school vaarwel kunnen zeggen. Met hun toekomst zijn ze meestal nog niet echt bezig. Er is ook zoveel keus. En het lijkt ook allemaal niet uit te maken wat je doet. Als je een univeritaire studie geschiedenis doet, kun je daarna nog alle kanten op, van geschiedenisdocent tot politicus of iets totaal anders.
Studenten moeten inderdaad puur en alleen op interesse gebied kiezen. Maar ook de begeleiding in het eerste jaar is cruciaal. Veel studenten die net van de HAVO komen hebben het op de middelbare school 5 jaar lang net iets te gemakkelijk gehad. Zij hebben nog niet leren werken. Maar ze hebben wel het gevoel dat ze alles kunnen en dat ook op het HBO alles hen komt aanwaaien. Ze hebben er niet over nagedacht dat het halen van onvoldoendes op het HBO betekend dat je het jaar niet gaat halen en dat je het jaar erop herkansingen moet volgen terwijl je dan eigenlijk veel te druk bent. Ze hebben nooit goed leren samenwerken. Ze kunnen vaak slecht reflecteren. En ze zijn van een populaire jongen die iedereen kende op de middelbare school ineens een nummertje geworden, bij een scholengroep van meer dan 40.000 studenten.
Maar het maken van een foute keuze komt je wel duur te staan. Dit betekend dat je een jaar studiefinanciering hebt verspilt en dus in het vierde jaar van de nieuwe te kiezen opleiding geen studiefinanciering meer krijgt.
Wat mij betreft ligt het ook aan de begeleiding van de jongeren. Een docent moet gewoon heel kinderachtig huiswerk controleren, deadlines stellen en uitsluiting van tentamens geven als het werk niet op orde is. De beginnende student moet besef krijgen dat ook van de meest interessante opleiding zeker een kwart tot de helft van de vakken totaal niet interessant zijn, maar wel gehaald moeten worden.
Kortom, meer steun, langere studiefinancieringslooptijd, persoonlijker, betere controle door docenten.
Rest mij nog te besluiten met het begrip ‘diploma-inflatie’. Wij willen in Nederland steeds meer mensen laten studeren, ook als hun capaciteiten nooit verder zullen reiken dan grasmaaien voor de gemeente. Het percentage studenten dat zijn opleiding niet afmaakt komt ook voor een gedeelte daarvandaan. Verder is het ook jammer dat HBO opleidingen tegenwoordig daardoor veel minder waard zijn geworden, terwijl je er toch wel vier kostbare jaren tijd instopt.
donderdag 17 september 2009, 17:52 uur
Men kan jongeren van 16 of 17 ieder verhaaltje op de mouw spelden. De meesten zullen met een hogere studie niets kunnen doen, eenvoudig omdat er geen werk in is. Universiteiten, mikkend op marktaandeel, zullen dat feit uit alle macht versluieren. Er is een simpele remedie: stel een maatschappelijke behoefte vast in elk vak en hanteer vervolgens een numerus fixus. Laat een eerlijke competitie maar bepalen wie er in aanmerking komen. Doe je dit niet, dan studeren jongeren zich een eind in de rondte om tenslotte tot de conclusie te komen dat er helemaal geen beroepsperspectieven waren. Dan is het kwaad geschied.
Wat is die Lissabon-doelstelling trouwens voor gekkigheid? Maximaliseren van aantallen is een van de grote dwaasheden van deze tijd. Het kost de gemeenschap handen vol geld en jongeren een hoop frustraties. En het leidt tot niets nuttigs.
donderdag 17 september 2009, 20:31 uur
J.P. Jansen heeft gelijk dat veel jongeren als een blok vallen voor mooie marketing-praat van de scholen. En helemaal als de ouders meezingen in het koor. Om het maar eens naar een ander niveau te trekken: ook op het MBO speelt dit. Mijn ervaring is dat VMBO leerlingen kiezen in de loop van tweede klas. Euh.. uitzonderingen – waar ik heel blij van word – daargelaten: wat weet je dan van de wereld? De hormonen gieren door je lijf je wilt een kekke telefoon en de nieuwste games. Je denkt dat Jan Smit een belangrijk iemand is. Je koopt een onderbroek van Bjorn Borg want die draagt de rest van de klas ook en maakt een keuze lang voordat je op een brommer mag…
Ik sta achter het verhaal dat je het beste kunt kiezen met je hart. Ga op zoek naar een rolmodel waaraan je ook kunt vragen: is het wel zo leuk als het lijkt – en hoe schat u mijn kansen in. In mijn dagelijkse praktijk ben ik ook vaak weer op zoek naar dat “hart” van de leerling, naar het verhaal van het rolmodel, naar datgene wat intrinsieke motivatie oplevert waardoor je weer zin krijgt in je studie.
Ambitie helpt zeker bij het slagen in een studie, maar een realistisch beeld van je mogelijkheden kan zeker geen kwaad. Ik vind het misdadig om grote aantallen studenten op te leiden voor de werkloosheid of voor een baantje wat niets te maken heeft met hun studie. Dit speelt op de universiteit (hoeveel in de pure wetenschap werkende biologen hebben we ook al weer nodig? Of communicatie-onderzoekers) Maar ook al op het MBO wordt er gelokt met de suggestie dat je er interieur-ontwerper of architect te worden. Ik wil niet zeggen dat het onmogelijk is en dat het niet wel eens de beste weg kan zijn kwalitatief, maar toch niet iets om op te werven?
Wat dat betreft zou een numerus fixus een goed idee zijn want ik heb het idee dat we maar een paar duizend architecten (en ontwerpers, en kunstenaars) op heel NL nodig hebben.
donderdag 17 september 2009, 22:43 uur
#4 Hans
Een beroepsgroep van enkele duizenden, die in 30 tot 35 jaar wordt vervangen? Als het jaarlijkse aantal vacatures of carrieremogelijkheden 3% is van de beroepsgroep, dan zouden niet meer dan zo’n honderd leerlingen of studenten mogen worden toegelaten.
De consequenties van deze redenering reiken zeer ver. Als er flink bezuinigd moet gaan worden, is er bepaald reden voor groot optimisme. Of pessimisme. Het ligt er maar aan voor welk belang je staat.
vrijdag 18 september 2009, 6:30 uur
Enkele reageerders lijken te vergeten dat veel studenten uiteindelijk helemaal niet gaan werken in het vakgebied waar zij een studie over gevolgd hebben. Zij hebben echter wel de academische training gekregen die ze in staat stelt op hoog niveau te denken en werken.
Het is nog altijd beter om studenten te zien afstuderen met mooie cijfers, maar vervolgens geen baan te vinden in hun vak dan om studenten helemaal niet te zien afstuderen. In mijn ervaring – die ik nu bevestigd zie door onderzoek – komen studenten die kiezen voor een studie die zij leuk vinden beter terecht. Ze vinden de studie makkelijker, halen hogere cijfers, volgen er vaak extra vakken bij en werken zo aan competenties die ook buiten hun vakgebied nuttig zijn.
vrijdag 18 september 2009, 9:44 uur
Volgens mij hebben weinigen op dit forum een idee waar een academische studie voor staat. Anders dan bij HBO opleidingen wordt een student niet opgeleid voor een beroep (een paar studies, zoals geneeskunde en rechten daargelaten). De bedoeling is dat na het afronden van een academische studie de betreffende student een academisch denkniveau heeft.
Een numerus fixus naar mijn mening geen goede manier om extra gemotiveerde studenten te krijgen:
Ten eerste omdat tijdens de studie zelf er al selectie plaats vindt en deze cijfers vaak gebaseerd zijn op enthousiasme en motivatie. De meest gemotiveerde voor het onderzoek belanden in het onderzoek, de mensen met ambitie voor het onderwijd in het onderwijs. Die keuze is niet op voorhand te maken.
Ten tweede bevoordeelt het meisjes, omdat deze meer toekomstgericht zijn en daardoor beter willen presteren op de middelbare school (als er een num fix is). Prestatie op de middelbare school en ambitie/motivatie om een studie af te maken hangen niet samen.
Als laatste werkt het juist in de hand dat scholieren die geen num fix plaatsje hebben weten te bemachtigen een andere studie kiezen, waar een groot deel minder gemotiveerd aan begint.
Wel ben ik voor een intake-gesprek voor het starten van de studie waarin duidelijk wordt of de verwachtingen van de student in spe wel in lijn liggen met wat hij kan verwachten.
vrijdag 18 september 2009, 10:58 uur
Kiezen is nu eenmaal moeilijk, zeker op die leeftijd. Wat weet je nu van jezelf als je 18 bent? Dat mensen achteraf spijt hebben wil nog niet zeggen dat ze vooraf genoeg van zichzelf wisten om beter te kunnen kiezen.
Ik heb nogal heen en weer gezwabberd met mijn studies en heb al met al een heleboel geleerd. Had ik het zwabberen kunnen voorkomen als mensen (nog) vaker tegen me gezegd hadden dat ik met mijn hart moest kiezen? Ik betwijfel het.
vrijdag 18 september 2009, 15:44 uur
Kiezen op je 18e is inderdaad heel moeilijk. Helemaal nu er een enorm aanbod is van allemaal studies met de mooiste (Engelstalige) namen. Er zijn een drietal factoren waar ik echter, als ervaringsdeskundige die 3 studies begonnen is (en slechts een daadwerkelijk afgemaakt heeft), graag wat aandacht voor vraag:
1) De kwaliteit van de begeleiding op de middelbare scholen. Terwijl ik van veel kanten gehoord heb dat de belevenis daarover volstrekt onvoldoende was (wisten nauwelijks te informeren, begeleiden, enthousiasmeren of te adviseren) lijkt hun kwaliteit en invloed onbekend.
2) Mogelijkheden voor overstappen en dubbele studie vergroten. Zelf liep ik tegen enorme administratieve rondslomp aan op het moment dat ik besloot te switchen. Dat heeft tijd en studiepunten gekost, nog vergroot door de overstap naar BaMa
3) mogelijkheden tot orientatie vergroten. Ik denk dan vooral aan het verlengen van de middelbare schoolopleiding. Door gedurende een jaar verbonden te blijven aan een school (bijv. door een 8e of 9e vak te volgen) en ondertussen zinvol als VWO-er aan het werk te zijn. Dat is zinvol voor de eigen orientatie, de stufi en ook geen weggegooide tijd in de supermarkt e.d. Natuurlijk moet dit wel een opstap voor een beperkt aantal blijven.