Afgelopen zaterdag bezochten Claudia (de fotografe, zie rechtsboven) en ik het PEN World Voices Festival, hier in de stad. Ruim 160 schrijvers kwamen onder leiding van Salman Rushdie uit de hele wereld samen om elkaar op de schouders te kloppen. Daar hoeft niets mis mee te zijn, bleek zaterdagavond ook.

Het was bonte avond. Denk aan die kampeerboerderij, maar dan in de club Bowery Ballroom. Met Grote Namen uit de Literatuur. Gevolg? Vermaak op niveau. Toneelschrijver Sam Shephard las voor uit zijn Motel Chronicles. Het beeld dat hij schetste over Amerika’s snelwegcultuur is gelijk aan hoe ik het onderweg meemaak. Groezelige romantiek. Eén voordeel dan wel weer: de ranzige motels zijn grotendeels vervangen door Best Western-achtige blokken.

Held van de avond was de zwarte dichter/rapper Saul Williams. Hij droeg een legerjasje uit een lang voorbije oorlog, had een Mohawk-kapsel. Ik probeerde mee te schrijven. (Lees hier het stuk uit de papieren krant van vandaag.)

„A country in puberty
A country at war
The greatest Americans have not been born yet
They are waiting patiently
For the past to die
Please give blood.”

Agressief in beweging en toon, maar met humor om het publiek niet van zich vervreemden. De combinatie werkt, de zaal joelt. „Zo boos ben ik echt niet hoor”, verontschuldigt Williams zich.

Dat wil zeggen: wel op de hiphopcultuur. Die heeft volgens hem een negatieve invloed op de Amerikaanse zwarte bevolking. Hij leest een telegram voor. „Hiphop. Stop.”

Toen ik een paar dagen geleden in Chicago was wegens LaSalle, had ik een paar uur over. De auto in dan maar. In een typische buitenwijk van Chicago, aan Lake Michigan, stond ik opeens oog in oog met deze niet zo typische tempel. Het geloof heet Bahá’í, is in de 19e eeuw bedacht in Iran en heeft als fantastische eigenschap dat „the scriptures of all religions are accepted” want het zouden gewoon opeenvolgende uitingen van god zijn. Dat scheelt alweer wat gewapende conflicten.

Niet dat dit geloof echt veel volgelingen kent (5 miljoen naar eigen zeggen, maar ze hebben goed naar de katholieke kerk gekeken hoe je dat soort aantallen naar boven kunt afronden), en het aantal gebedshuizen is ook beperkt: in de hele wereld staan zeven van dit soort panden (1 in Israël, 1 in Iran, 1 in Duitsland, 1 in Turkmenistan…). Ben wel benieuwd: hoe bekend is deze religie in Nederland?

Bahá’í kent geen rituelen, kent geen preken, geen geestelijken. Maar sommige opvattingen zijn wat minder vrijzinnig: het huwelijk is een verbintenis tussen man en vrouw, daarbuiten is onthouding de enige weg naar god. Mocht je dit geloof desondanks willen steunen en de portemonnee willen trekken, vergeet het maar. Donaties van niet-volgelingen worden simpelweg niet geaccepteerd.

Vreemdste New Yorkse appartement tot nu toe? Ergens op de Upper West Side, aan de straat Central Park West. Duur appartement, toplokatie. De muren zijn niet behangen of geverfd, maar bekleed met een aluminiumachtige folie, zodat je het gevoel hebt in een spiegel rond te lopen.

Twee weken geleden een nieuwe appartementenbelevenis: de grootste collectie pillen ooit bij iemand thuis. Het was bij John Lurie, voorheen muzikant, componist van filmmuziek, nu beeldend kunstenaar.

Lurie heeft de ziekte van Lyme en een onmogelijke reeks van complicaties. Hartkloppingen, slecht zicht en gehoor, de ene keer spastische ledematen, de andere keer zijn armen en benen weer gevoelloos. Lurie is al een jaar of vijf niet echt meer buiten geweest. Mist er ook niet veel aan, zegt hij.

De enige plek waar hij nog wel graag is, is bij zijn vriend Flea thuis. Die heeft een huis in Californië en volgens Lurie kun je vanaf zijn patio walvissen zien. Maar als ik het goed begrijp komt hij daar nu ook niet meer.

Waarom Lurie, opgesloten op zes hoog achter in SoHo, nog steeds interessant is? 1. Om zijn humor. Muziek zoals dit krijgt bijvoorbeeld de titel What do you know about music you’re not a lawyer mee. 2. Zijn tv-serie Fishing with John. Daarin ging hij, zonder enige kennis van zaken, met vrienden zoals Matt Dillon, Tom Waits en Dennis Hopper overal ter wereld vissen. De voice-over is hilarisch. Je hoort gesprekken over vissen die almaar niet gevangen worden en opeens vraagt de almachtige stem: “I’d love to take a bite from your sandwich.” Om te checken of je zit op te letten. Youtube staat er vol mee:

Lurie is tegenwoordig full-time beeldend kunstenaar, heeft nu een expositie in Amsterdam. Ik interviewde hem hierover, vandaag publiceert de papieren krant het interview en de recensie van de expositie. De laatste vraag en het antwoord wil ik je alvast wel verklappen.

U klinkt meer tevreden over uw heden dan over het verleden. Bent u er gelukkig mee dat u ziek werd?
„Weet je, deze ziekte is het beste dat me kon overkomen. Het schilderen heeft me gered. Ik heb mijn ziel gevonden, ben er minder arrogant van geworden, meer medelevend. Al die jaren voelde ik me op straat de koning van de kunst en al die… keuterboertjes.” Hij pauzeert. „Mijn ziekte heeft dat allemaal veranderd. Op een goede manier. Als je niet door iets zwaars heen moet, kom je nergens. We worden ziek, we gaan dood. En ik ben nu veel beter voorbereid dan jij.”

Zat twee dagen in Chicago om me in de wondere wereld van LaSalle te verdiepen. Dat is de naam van de ABN Amro-divisie waar andere banken nu voor in de rij staan.

Interessant? Nogal. LaSalle is op papier Nederlands, maar daar willen ze hier niet van horen. ‘Nederland is kleiner dan Lake Michigan‘, het meer waaraan Chicago ligt, zeggen ze bijvoorbeeld. Of ze wijzen op de getallen. Met eenderde minder werknemers dan in Nederland maakt LaSalle in Amerika ongeveer evenveel winst.

Een journalistieke gruwel aan Amerika is dat ze het concept ‘public relations’ hier hebben uitgevonden. Dat zijn dus de mensen die de bestuurders afschermen voor de pers. (Intermezzo: las laatst een stuk in de New Yorker over dit eerzame beroep. Bleek dat de geboorte ervan samenviel met Duitse bedrijven met een donker verleden die het Amerikaanse publiek na de Tweede Wereldoorlog liever attent maakten op alles wat ze ook góed konden doen.)

Maar wat voor journalisten aantrekkelijk is aan de VS, is dat nog maar weinig mensen hun telefoonnummer hebben afgeschermd. Met een jaarverslag in de hand en een beetje handigheid kom je dus in veel huiskamers terecht en zo hoor je nog eens wat (behalve kinderen die in een mengeling van Engels en Nederlands de telefoon opnemen).

In de kantoren trouwens ook. ‘ABN begrijpt Amerika toch niet’, zeggen de werknemers in de vestigingen. ‘Doe ons maar een Amerikaanse koper’. Ook al zou dat tot baanverlies leiden, als Bank of America de strijd wint dan komen er greeters in elke vestiging, mensen die de klant welkom heten en een fijne dag nog wensen. Net als bij Wal-Mart. Inderdaad: daar is maar weinig Nederlands aan. Hier het stuk in de papieren krant zoals het vandaag op de voorpagina begon, hier het vervolg bij economie.

Tegelijkertijd werd ABN overgenomen (voor bestuurders die de woorden fusie en overname door elkaar blijven halen, scholieren.com biedt uitkomst) en werd de Amerikaanse ABN-divisie LaSalle verkocht aan Bank of America. Daarvoor ben ik naar de wijk Gold Coast in Chicago afgereist, LaSalle zit hier. Daarover de komende dagen vast meer.

Ondertussen, in New York (om alle misverstanden over de foto hierboven te voorkomen). Een ander Nederlands bedrijf. Philips probeert namelijk een klus binnen te slepen waar financieel misschien weinig sier mee gemaakt kan worden, maar die publicitair wel erg sterk is: de verlichting van het Empire State Building. Elke avond wordt de toren verlicht, zo mogelijk in kleuren die bij de dag passen (groen op St. Patricks Day, dat soort werk).

De traditionele verlichting gaat bij het vuil, LED-verlichting is de toekomst. En daar doet Philips in. Voordat de meeste New Yorkers laatst wakker werden, mochten verschillende bedrijven hun kunsten vertonen. Als Philips wint, horen we dat vast snel. Als het stil blijft, weet je ook hoe laat het is.

Vooralsnog houden we gewoon even vast aan het gebruikelijke schema. Om twaalf uur ‘s nachts gaat het licht uit. Kijk maar.

Ondertussen publiceerde de krant een verslag uit Miami, waar ik recentelijk ook was. In de VS lijken deze jaren twee miljoen huiseigenaren hun hypotheek niet langer te kunnen betalen. (Hier een eerder stuk over de situatie).

Maar Amerikanen zouden Amerikanen niet zijn…, nee, ik bedoel: de menselijke reflex van geld verdienen wordt ook nu direct zichtbaar. Er staat namelijk een groep mensen op die geld denkt te kunnen verdienen aan deze malaise.

Zij meldden zich in Florida op een congres waar ze leerden hoe je mensen met betaalachterstanden zo efficiënt mogelijk kunt lastigvallen. En de cursusleiders waren van het slag dat op stoelen staat te schreeuwen en door de zaal rent. Lees maar. Moest de hele dag aan Tom Cruise in Magnolia denken.

Ene Eric stuurde een comment (zie de post hieronder) en constateerde dat het even rustig was geweest op dit blog. Hij heeft groot gelijk. Daar gaan we snel wat aan doen.

Ik heb namelijk allerminst stilgezeten vorige week. Het was met name de week dat een deel van de Goudstikker-collectie in New York geveild werd. Even opfrissen:
• de joodse en Amsterdamse kunsthandelaar Goudstikker overleed in 1940 toen hij probeerde te vluchten naar Engeland (hij viel door een luik in het dek van het schip)
• zijn collectie oude meesters eindigde in Duitse handen
• na de Tweede Wereldoorlog kreeg de Nederlandse staat een deel terug
• die werd alleen niet teruggegeven aan de weduwe-Goudstikker, maar ging naar musea in heel Nederland
• nadat de weduwe en haar zoon overleden waren besloot de Amerikaanse echtgenote van de zoon in 1997 alsnog de kunst terug te vragen
• dat lukte begin dit jaar
• maar (deels hiertoe gedwongen door advocatenrekeningen) besloot ze tientallen werken te veilen. Dat begon vorige week in New York.

Vergeef me het gebrek aan nuances, maar dit blijft een weblog. In de papieren krant stonden onder meer een interview met de erfgename en een verslag van de veiling in New York (tipje van de sluier: het topstuk eindigde in handen van een 26-jarige).

Dear Diary:

Laura and George Tannenbaum

Hier het laatste nieuws over Virginia, hier berichtgeving in de papieren krant door mijn collega uit Washington.

Ondertussen was er meer somberheid, zij het iets abstracter. Ging gisteren naar de 92 St Y, een cultureel centrum met joodse achtergrond op vijf minuten lopen van mijn huis. Alleen al daarom blijft New York een mekka voor journalisten, je struikelt over de grote namen.

Drie van Amerika’s meest vooraanstaande economen waren er. Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, miljardair George Soros en de beste vriend van Bono, Jeffrey Sachs. Wat ze zo somber bespraken? Lees hier het stuk uit de papieren krant.

Het ging over protectionisme, immigranten, vrijhandel, hypotheekproblemen, Wereldbank, klimaatverandering, armoede in Afrika, armoede in Amerika. En nog veel meer. Toen was het tijd voor vragen. Bodes waren even daarvoor door de zaal gelopen, om de papiertjes met vragen uit het publiek te verzamelen. Gesprekleider Sachs keek ze even door, dacht nog eens aan al die onderwerpen die met de Amerikaanse economie te maken hadden en werd toen ruw geconfronteerd met de achtergrond van zijn publiek. „Bijna alle vragen gaan over Israël”, constateerde hij bedremmeld.

Als je van pijnlijke en onnodige relletjes houdt, heb ik een fraaie voor je. Een Duits filmpje is opgedoken waarin een soldaat schietles krijgt. Zijn bovengeschikte maakt het allemaal wat eenvoudiger door een situatieschets te geven. „Je bent in de Bronx. Een zwart busje stopt voor je.”

De mannen die uitstappen beledigen dan zogenaamd de moeder van de soldaat – waarin die laatste voldoende reden zou vinden te schieten. Elk salvo moet vergezeld gaan van het woord “motherfucker“.

Het Duitse leger schaamt zich en New York is boos, natuurlijk. De ‘borough president’ (New York kent vijf boroughs) vindt dat excuses aangeboden moeten worden, vooral aan de zwarte bevolking van het stadsdeel. Lijkt me terecht, maar één opmerking moet gemaakt. De soldaat schildert een situatie waarin ‘drei Afro-Amerikaner’ uit het busje stappen. Wie had dat gedacht? Zelfs tijdens een legeroefening worden politiek-correcte termen gebezigd. Goed te constateren.

De tabloids hier leven zich ondertussen uit op de koppen:
• GERMAN ARMY’S HATE BLITZKRIEG
• Fuhrer in Bronx over German vid (in de zin van ‘furor’, woedeuitbarsting)

Bijna ontwapenend zijn de laatste woorden van de soldaat. Na het schieten draait hij zich om, kijkt dan naar zijn bovengeschikte en vraagt hoopvol: „wie war’s?”. Hoe was het, deed ik het goed?