Het goede nieuws is dat er in Rusland steeds meer klokkenluiders opstaan, die niet bang zijn voor de persoonlijke gevolgen van hun onthullingen. Openbaarde onlangs de advocaat Aleksej Navalny een door het Kremlin genegeerd rapport van de Federale Rekenkamer waarin stond dat de directeur van pijpleidingbouwer Transneft in 2006 vier miljard dollar achterover had gedrukt en als beloning daarvoor door premier Poetin tot hoofd werd benoemd van Olimpstroj, de staatsonderneming die de faciliteiten voor de Winterspelen van 2014 in Sotsji bouwt, nu is er ook zakenman Sergej Kolesnikov. Hij onthulde dat premier Poetin voor zichzelf aan de Zwarte Zee een paleis bouwt ter waarde van een miljard dollar, met ondermeer een fitness spa, een romantisch theehuisje, een amfitheater en een landingsplaats voor drie helikopters. De krant Vjedomosti berichtte er vandaag over. Lees verder »

Het tweede proces tegen Michail Chodorkovski en Platon Lebedev ging vandaag zijn laatste fase in met het begin van het voorlezen van het vonnis door rechter Viktor Danilkin. Die rechter had het zichtbaar moeilijk, want zondagavond kwam gazeta.ru met het bericht dat hij een dag eerder door geüniformeerde mannen van huis was gehaald en naar het hoofdkantoor van de Moskouse rechtbank was gebracht, waar ook rechtbankpresident Olga Jegorova rondliep. Volgens een informant was Danilkin, die als een niet-corrupte en fatsoenlijke rechter geldt, door Jegorova  onder druk gezet om beide verdachten schuldig te verklaren. Dat onder druk zetten is bij wet verboden, maar van een andere Moskouse rechter, die ik een jaar geleden uitgebreid heb geïnterviewd, weet ik dat Jegorova niets anders doet dan haar rechters onder druk zetten. Die rechter van mij weigerde overigens toe te geven aan die druk en werd ontslagen, van haar pensioen beroofd en voor de tuchtraad gedaagd.  Lees verder »

De Wit-Russische presidentskandidaat Andrej Sannikov sprak ik twee weken geleden in Minsk. In de aula van een gymnasium in een goed onderhouden buitenwijk sprak hij enkele honderden potentiële aanhangers toe. Sannikov had het over toenadering tot Europa. De EU was volgens hem goedkoper dan een dictatuur met een duur repressie-apparaat. Een aantal keren noemde hij president Loekasjenko een dictator, wat hem  applaus van de jongere generatie in de zaal opleverde. De ouderen, opgegroeid in de Sovjet-Unie waren skeptischer. De EU betekende volgens hen privatisering van de fabrieken en kolchozen en privatisering stond voor hen gelijk aan chaos en bankroet. Ik kon me die angst wel enigszins voorstellen, want de Wit-Russische economie is, net als de Russische in de jaren negentig, wankel en de industrie is verouderd. Maar toch, zoals het nu gaat, lijkt het ook niet langer te kunnen voortduren. Lees verder »

Na het hardhandig politieoptreden in het Wit-Russische Minsk, afgelopen zondagavond, lijkt de weg naar verdere samenwerking met de EU voor president Loekasjenko voorlopig gesloten. Daardoor  kan hij ook de 3 miljard euro hulpgeld van de Brussel wel vergeten. Maar voor Loekasjenko, die heeft laten zien dat hij toch echt de laatste dictator van Europa is, betekent dat geen grote ramp, want enkele dagen voor de verkiezingen gaf Moskou hem na een bijna twee jaar durende ruzie ineens weer 3 miljard euro korting op nog te leveren Russische olie. Voorlopig  kan hij met dat geld zijn gammele economie dus enigszins overeind houden en zijn volk van dun besmeerd brood en magere spelen voorzien. Lees verder »

Hoe gaat dat stemmen voor de nieuwe president van Wit-Rusland eigenlijk? Enkele voormalige tegenstanders van president Loekasjenko hebben het me uitgelegd: via vervalsingen. Een analist van het onafhankelijke Wit-Russische Instituut voor Strategische Betrekkingen -dat al sinds 2006 bestaat , maar aanvankelijk in Wit-Rusland verboden was – legde me uit dat Loekasjenko waarschijnlijk kan rekenen op 50 procent van de stemmen en dat hij sowieso zal winnen, ook omdat de oppositie verdeeld is en er negen tegenkandidaten zijn die amper zendtijd hebben gekregen om zich te manifesteren. Maar toch heeft Loekasjenko, net als Poetin, een grote overwinning van meer dan 70 procent van de stemmen nodig om zijn almacht te kunnen legitimeren en zich de Vader des Vaderlands te kunnen voelen. Daarom zullen er op grote schaal stemmen vervalst  worden. Die vervalsingen vinden niet morgen plaats, maar  hebben de afgelopen dagen al plaatsgevonden bij de stemmen die vooraf werden uitgebracht door politie, leger en studenten. Op een interessant filmpje kun je zien hoe dat op de universiteit gebeurt: docenten sporen hun studenten hun stemmen uit te brengen. Niet dat ze gedwongen worden om op Loekasjenko te stemmen, maar ze moeten wel hun stembiljet invullen, zodat dit in de aanloop naar morgen kan worden ‘aangepast’. Ik ben benieuwd of onze landgenoot professor Ton van Kemenade, die aan de Universiteit van Wit-Rusland doceert,  hier misschien enige uitleg over wil geven. Zie: Stemmen op de universiteit

Lana Koltsjik is adjunct-hoofdredacteur van de Russische Marie Claire en een kennis van me. Ik heb haar ooit geïnterviewd in een serie  Russen over Rusland voor de krant. Ze interesseert zich niet voor politiek en heeft zoals zoveel Russen van haar generatie een prettig leven in swingend Moskou, met regelmatige uitstapjes naar Europa. Maar na de rellen van vorige week zaterdag, waar Russische nationalisten hun onvrede uitten over het gedrag van hun landgenoten uit de zuidelijke provincies, had ze  ineens genoeg van haar vaderland. Gaan of niet gaan, dat was de vraag. Bij persbureau RIA Novosti schreef ze haar wekelijkse column over dat dilemma. In het Engels, maar ik ga er vanuit dat de meeste lezers van dit blog die taal wel beheersen. Haar verhaal is typerend voor veel jonge Russen om me heen, van wie er eind dit jaar weer enkelen voorgoed naar Europa emigreren. Opgelucht als ze zijn om uit “dit gekkenhuis”, zoals ze het noemen, te zijn ontsnapt.  Lees verder »

Wat je ook van Chodorkovski denkt, het proces dat tegen hem wordt gevoerd is veelzeggend over de toestand van de rechtstaat in Rusland. De verdaging van gisteren zegt bijvoorbeeld alles over de niet-bestaande onafhankelijkheid van de rechter. Dinsdagavond had de woordvoerster van de rechtbank namelijk nog gezegd dat het vonnis de volgende ochtend gewoon voorgelezen zou worden. Ze adviseerde iedereen dan ook om vroeg te komen, omdat het druk zou worden. Rechter Danilkin was gisterenochtend al om half acht op de rechtbank aanwezig. Ook officier van Justitie Lachtin kwam anderhalf uur later nietsvermoedend aanzetten. Beide magistraten waren duidelijk niet van de verdaging op de hoogte. Lees verder »

Bij de Chamovki-rechtbank in Moskou bleek vanochtend de uitspraak in het proces tegen Michail Chodorkovski en Platon Lebedev te zijn verdaagd naar 27 december. Het stond op een papiertje dat op de deur hing. Advocaten, familieleden, journalisten waren voor niets gekomen, want niemand had hen van tevoren geïnformeerd. Dat gold ook voor openbaar aanklager Lachtin, die eveneens van het papiertje moest vernemen dat hij vandaag niet kon schitteren. Lees verder »

Wit-Rusland is als de Sovjet-Unie, maar dan zonder de almachtige Communistische Partij. Dat zei een van mijn gesprekspartners die ik vorige week in Minsk ontmoette voor een aantal reportages in NRC Handelsblad. Aan die Sovjet-Unie deed Minsk me een beetje denken, vooral wat zijn somberte en deprimerende uitstraling betreft. De stad is in de Tweede Wereldoorlog geheel verwoest. Op de fundamenten van de oude huizen, die wat hun uiterlijk betreft aan Poolse steden deden denken, verrezen brede straten met statige gebouwen in de neoclassicistische ‘Stalinempire’. De eerste vier kilometer van de Onafhankelijkheidsboulevard vallen zelfs onder het Werelderfgoed van Unesco. Lees verder »

Tijdens mijn verblijf in Minsk brak in Moskou een ernstige ‘voetbalrel’ uit, die ontaardde in een heuse pogrom van Russische nationalisten tegen Noord-Kaukasiërs en andere inwoners van Rusland met een ‘niet-Slavische’ etnische achtergrond. Zeker zevenduizend, veelal dronken supporters van Spartak Moskou gingen zaterdagmiddag de straat op uit woede over de dood van hun kameraad Jegor Sveridov, lid van de hooligangroep Unie. Sveridov werd afgelopen maandag tijdens een ruzie met een groep Noord-Kaukasiërs bij een bushalte neergeschoten met en luchtdrukpistool en overleed aan zijn verwondingen. De schutter, die inmiddels gearresteerd is, bleek een 28-jarige inwoner van de Russische republiek Kabardino-Balkarië. (Komsomolskaja Pravda over de rellen) Lees verder »