Op het Triomfplein was  om zes uur vanavond een drie keer zo grote menigte bijeen dan anders op de 31ste, als in Moskou traditiegetrouw wordt gedemonstreerd voor eerbiediging van artikel 31 van de grondwet. Het waren er zo’n duizend – leraren, professoren, andere academisch geschoolden, studenten, arbeiders, gepensioneerden, mensenrechtenactivisten, oppositiepolitici. Misschien kwam het doordat premier Poetin twee dagen eerder in Sint-Petersburg had gezegd dat de regering juist van demonstraties leert, omdat die inzicht geven in de problemen die onder het volk leven. Misschien…

Lees verder »

Tijdens de viering van de verjaardag van Sint-Petersburg, afgelopen weekend, zat premier Poetin aan tafel met de lokale intelligentsia van zijn geboortestad. Een zeldzame gebeurtenis, omdat die intelligentsia Poetin altijd zwaar kritiseert. Ook dit keer was die kritiek niet mals. De opvallendste kwam van de kant van beroemde rockzanger Joeri Sjevtsjoek, die onlangs tijdens een popconcert al zijn ongenoegen over de onvrijheid en repressie in zijn land uitte en veel bijval kreeg. Lees verder »

Dat het in de grote vergaderzaal van het Russische parlement meestal leger is dan in de kantine is bekend. Maar over de wijze waarop de  450 afgevaardigden stemmen wisten we tot afgelopen week weinig. Met een verborgen camera heeft iemand afgelopen week nu opnames gemaakt van die activiteit. En wat blijkt: er is een afgevaardigde, die voor al zijn afwezige collega’s de stemknop indrukt. En al is stemmen in absentia volgens de wet mogelijk, toch lijkt wat hier op grote schaal gebeurt – in een bijna lege vergaderzaal – in alle opzichten strijdig met die wet. Democratie op zijn Russisch dus.

Bij de Opstandingskerk in Zamoskvaretsje zijn gisteren een paar parlementsleden van zowel het stads- als het nationale parlement komen kijken. Vooral de afgevaardigde van de Communistische Partij was, als antikapitalist, stellig in zijn veroordeling van de bouwactiviteiten. Alledrie vonden ze dat die onmiddellijk moest worden stilgelegd. Niet dat er verder iets gebeurd is, want blijkbaar moet daar eerst over gestemd worden in de respectievelijke parlementen. Maar de zaak is inmiddels in de aandacht van de politiek en daarom komen nu ook de eerste Russische journalisten polshoogte nemen op de bouwplaats.

De  actievoerders hebben inmiddels het diaconiehuis overhoop gehaald. Met succes, want  er zijn waardevolle archeologische vondsten gedaan. Zoals een zeventiende-eeuwse wodkafles, een aantal bakstenen uit diezelfde tijd, een hangslot en wat houten planken die onder meer bedekt zijn met kranten uit de NEP-periode. ,,Het hoort allemaal thuis in het Kadasji-museum”, zegt Lydia Sjestakova, de beheerder van dat museum. Lees verder »

Bij de kerk Voskresenje v Kadasjag (Opstanding in Kadasji) in de wijk Zamoskvoretsje, waar een projectontwikkelaar een historisch deel van Moskou wil platgooien om er peperdure appartementen neer te zetten,  is sinds maandag weinig veranderd. Ik ga er dagelijks even kijken hoe de actievoerders de voortgang van de sloopwerkzaamheden weten te verhinderen. Telkens ben ik  opnieuw gefascineerd door de gang van zaken, die opnieuw bewijst dat er in Rusland sinds de publicatie van Gogols roman Dode Zielen op bestuurlijk niveau toch echt weinig veranderd is. Lees verder »

Gisteren maakte ik met vier Nederlandse vrienden een historische stadswandeling door het oude Moskou, onder leiding van mijn vriend Sergej Brel. Brel is behalve dichter en filmscenarioschrijver ook een wandelende architectuurencyclopedie. Van ieder oud gebouw in Moskou kan hij je de geschiedenis vertellen. Daarom is hij een belangrijke informatiebron, ook omdat de burgemeester van Moskou de oude stad het liefst zou willen laten afbreken om er door zijn vrouw  nieuwe, peperdure kantoorgebouwen neer te laten zetten.

Lees verder »

In het Fomenko-theater trad gisteren tijdens het Intradance Festival het beroemde gezelschap voor moderne dans van Rusland op: het Theater Provinciale Dansen uit Jekaterinburg. Onder Nederlandse leiding. Het was een samenwerking die briljant uitpakte.

Lees verder »

Al dagen ben ik op zoek naar een blauw emmertje. Dat wil ik namelijk op de hoedenplank van mijn auto leggen  om te zien of ik word aangehouden, gearresteerd of beboet. Het zichtbaar dragen van blauwe emmers is namelijk verboden in Rusland. Boze automobilisten plakten ze zo’n drie weken geleden op het dak van hun auto, uit protest tegen de blauwe zwaailichten, de migalka’s, op overheidsauto’s die op volle snelheid door de stad racen en zo nu en dan iemand dood- of aanrijden. De bestuurders van die auto’s gaan vervolgens vrijuit, omdat ze een speciale vergunning hebben waarmee ze boven de wet staan. License to kill, zo zou je het kunnen noemen. Lees verder »

Een van de commentatoren op dit blog voerde onlangs in een bijzin Karel van het Reve op als getuige-deskundige over Stalins doorslaggevende rol als leider van het Rode Leger in de Tweede Wereldoorlog. Die commentator deed dit aan de hand van een necrologie van Stalin, die Van het Reve in 1953 schreef voor het tijdschrift De Kern. Van het Reve geeft tegelijkertijd een uitstekende karakterisering van de dictator, die ik de lezer niet wil onthouden.

,,Lenin verbaasde  Rusland en de wereld met een dictatuur, die dat land in geen honderd jaar gekend had. Stalin voerde methodes in, waarvoor men, om punten van vergelijking te vinden, naar de oude tsaren, naar het Gangsterdom in Amerika of misschien naar de Kaukasus en verder, naar Azië moet kijken: het uitleveren van ongewenste partijgenoten aan de gemeenschappelijke vijand, velerlei vormen van sluipmoord, het scheppen van een sfeer, waarvan het optreden van doktoren als moordenaars in opdracht van de overheid of het rustig aanwakkeren van antisemitisme voorbeelden zijn.” (Verzameld Werk, dl. 1, blz. 545-546) Toch heel scherp en terzake geformuleerd.

Al mijn Russische vrienden hebben naar de Overwinningsparade van zondag gekeken. En natuurlijk waren ze onder de indruk van de internationale solidariteit op het Rode Plein met die Poolse, Franse, Britse en Amerikaanse militairen die meeliepen. Maar tegelijkertijd waren ze teleurgesteld, omdat er geen Georgische eenheden mee marcheerden. Die teleurstelling is begrijpelijk, want in de Tweede Wereldoorlog vochten er 700.000 Georgiërs mee in het Rode Leger, waarvan er 300.000 sneuvelden. En dat is veel voor zo’n kleine natie als Georgië.

De populariteit van de Georgiërs bij de Russen is ook door andere dingen verklaarbaar. Zo komt in bijna iedere ouderwetse Russische oorlogsfilm wel een Georgische soldaat voor. Kijk bijvoorbeeld naar de mooie Ballade van een Soldaat. Mijn Russische vrienden, jong en oud, voor of tegen Stalin, hebben dan ook alle respect voor de moed van de Georgiërs op het slagveld. Hoe vaak heb ik de afgelopen twee dagen niet gehoor: ,,En ze hebben zo hard gevochten.”

En ook al begrijpen ze dat het moeilijk was voor Medvedev en Poetin om Saakasjvili uit te nodigen en hem de hand te schudden, toch had er een Georgische eenheid moeten worden uitgenodigd, vinden ze. Ook zijn mijn vrienden verontwaardigd over het feit dat op de staatstelevisie de commentator van iedere Sovjetrepubliek het aantal soldaten en gesneuvelden opsomde, maar zweeg over de Georgische bijdrage. Jammer, inderdaad, al begrijp ik het dilemma van het Kremlin al te goed. Sommige oorlogen liggen blijkbaar te vers in het geheugen. Maar mooi is dat veel Russen heel normaal over hun Georgische kameraden denken en dat ze die op 9 mei node hebben gemist.