Laatste ronde (2)
Het stemmen is in heel Oekraïne inmiddels in volle gang. En de weergoden zijn de democratie gunstig gestemd, want buiten schijnt de zon, al vriest het behoorlijk en is het spekglad op straat. De gemeente Kiev heeft namelijk geen geld voor strooizout en juist van dat gebrek kan vandaag veel afhangen, want een hoge opkomst is het enige waardoor Timosjenko lijkt te kunnen winnen.
In Kiev stemmen in ieder geval veel mensen op haar, al is hun reden een banale, want hoe vaak heb ik vandaag al niet gehoord: ,,Ze is zo mooi”, ,,Ze spreekt zo goed”, maar vooral ,,Ze is zo emotioneel.” Die laatste eigenschap is er volgens mij een die je als politicus beter niet kunt hebben.
Bij een van de stembureaus in Kiev werd vannmiddag door twee tv-zenders een exitpoll gehouden. ,,Omdat we ruim voor de uitzending willen weten wie er gewonnen heeft”, zei een medewerkster van kanaal INTER. Na enig doorvragen vertelde ze dat er een enorme kloof lag tussen Timosjenko en Janoekovits, ten gunste van de eerste.
Maar in het rest van het land liggen de verhoudingen anders. In het westen was aan het begin van de middag de opkomst laag en in het oosten, waar Janoekovitsj zijn aanhang heeft, hoog.
Mar wie er ook wint – de specialisten die ik de afgelopen dagen heb gesproken zijn er kalm onder en zeggen dat het niet zoveel uitmaakt voor de toekomst van het land – het is bovenal een interessante dag, waarin de democratie de echte winnaar zou moeten zijn.
De leden van de stembureaus waar ik sinds vanochtend vroeg ben geweest, bestaan voor de ene helft uit Janoekovitsj- aanhangers en voor de andere helft uit Timosjenko-medewerkers. Ze kunnen het prima met elkaar vinden. Het doet vermoeden dat al die tegenstellingen tussen de verschillende etnische groepen in het land door de politiek behoorlijk gecultiveerd zijn.
Bij het paleis van de president hebben Janoekovitsj-activisten hun blauwe tenten voor beide ingangen van de oprijlaan opgeslagen. ,,We staan hier om te verhinderen dat er vervalst wordt”, zei hun aanvoerder Boris Loezjenko. Hij bleek een partijlid uit Lvov, die met een stoet aanhangers naar Kiev is getrokken om de democratie te ‘verdedigen’.
Ondanks zijn vriendelijke woorden heeft dat posten ook iets intimiderends, alsof de Janoekovitsji de overwinning fysiek komen opeisen voordat die binnen is.
Ze staan ook bij het Huis van de Ministers en parlement. Daar sprak ik een van hen aan. ,,Hoe denk je dat het leven hier is”, zei hij toen ik hem vroeg wat hij daar deed. ,,We hebben geen werk en zijn arm. Zo kan het niet langer.” Ik keek nog eens goed naar zijn gezicht en dat van zijn kameraden. Rauw, arm, boos.
In het centrum van Kiev is het rustig. De stad is gezellig en mooi, ook dankzij de sneeuw. Aan veel balkons van de mooie negentiende-eeuwse huizen in de nog mooiere straten, hangen ijsbaarden.
De Chresjatik, de hoofdstraat is vanaf de Majdan, het centrale plein waar de revolutie van 2005 zich voltrok, vanwege het weekend deels afgesloten. Het demonstratieveld is dus klaar voor nieuwe actie, die Timosjenko heeft aangekondigd, mocht ze om acht uur vanavond uit de exit-polls concluderen dat ze heeft verloren.
