Tot over anderhalve week. Ik ga naar New York, om 25 jaar liefde voor Sieta S. te vieren in het appartement van collega-blogger Freek S.

Als het goed gaat, slaag ik erin het toetsenbord zeker een week met rust te laten. (Hoewel, een itempje over Brighton Beach … ideetje misschien … ) Eventuele reacties komen dus ook met enige vertraging op dit blog.

Mode onder Russische intellectuelen: een Georgische achternaam nemen. ‘Ik ben een Georgiër.’ Zes Petersburgers gaven het goede voorbeeld: Aleksandr Sjoersjev werd Sjoersjesjvili, zijn vriendin Garmasjapova werd Garmasjvili.

Eerder zag ik in Moskou  al jongeren rondlopen met de tekst ’Ik ben een Georgiër’ op hun jas, soms samen met een gele jodenster of een doelwit. Disk-jockeys van radiozender ‘Echo van Petersburg’ namen op 19 oktober collectief Georgische namen aan: Neloebasjvili, Mazjoeladze. Een beroemde Russische acteur is bezig de Georgische nationaliteit te verwerven.

Het is een reactie op de anti-Georgische hetze die in Rusland woedt. Het Kremlin stelde deze maand een economische blokkade in tegen het lastige kleine buurland. Sindsdien werden honderden Georgiërs over de grens gezet, Georgische casino’s en restaurants gesloten, honderdduizenden Georgiërs het leven zuur gemaakt. Politieagenten eisten van lagere scholen zelfs leerlingenlijsten om die te screenen op Georgische achternamen.

Moskovski Komsomolets wijst vandaag op een tegengestelde trend: Georgiërs die hun namen russificeren. Zoals de Georgische studente Etoena die nu Tatjana wil heten en Loemidze die Loekianova wordt. (zie afbeelding)

UPDATE!!! Een groep hooligans heeft de galerie van Marat Gelman kort en klein geslagen, de beschermheer van de Blue Noses. Hun werk van Poetin in onderbroek kan niet langer door de beugel en is vrijdag in beslag genomen. Een nieuwe aanwijzing dat Rusland een fascistische staat wordt?

Zo lijkt het. Of is het dramaturgie?

Marat Gelman is een verhaal apart, ik sprak hem deze zomer voor een lange termijn-verhaal over ‘politieke technologen’. Gelman is een kunsthandelaar en spindoctor, een combinatie die we in Nederland ook kennen. Zijn soundbite: de politiek heeft in Rusland zeventig jaar de kunst verpest, nu verpest de kunst de politiek.

Gelman had in 1999 als dirigent van Ruslands grootste tv-kanaal ORT een hoofdrol in de sloop van het schijnbaar onverslaanbare duo Loezjkov-Primakov en assisteerde Poetin in de krankzinnige campagne die hem in twee maanden van ‘zero to hero’ verhief.

In de verkiezingscyclus 2003 had Gelman ook een memorabele bijdrage: hij stond aan de wieg van de partij Rodina (Moederland), een patriottische fantoompartij die met steun van het Kremlin stemmen wegsnoepte bij de communisten: vanuit het niets 8 procent! Later kreeg Rodina-leider Rogozin te veel praatjes en werd hij gedumpt. 

Toen ik Gelman onlangs sprak, vertelde hij dat hij politiek out of the loop is en zich nu concentreert op kunst. Hoewel: Lees verder »

Ik kan er ook niks aan doen, het is Poetinweek. Gisteravond mocht hij een vorkje prikken met de handenwringende EU-leiders in Finland, en gezellig werd het niet. Geen millimeter beweging op het gebied van het Energiecharter of Georgië (moeten die zwartkonten het glorieuze Russische leger ook maar geen papieren tijger noemen). 

Intussen maken de spindoctors overuren om Poetins verkrachtingsgeintje weg te poetsen. (Lost in translation, dames, in de rijke Russische taal klonk het héél anders,  Poetin is heus tegen verkrachting.)

Zorgelijker is dat Poetin kennelijk de enige is die foute grapjes mag maken. De Russische douane arresteerde een Britse galeriehouder en nam vijf collages in beslag van de Blue Noses, artistieke kwajongens van middelbare leeftijd uit Moskou. Poetin, Bush en Osama Bin Laden stoeien daar namelijk in onderbroek op een bedbank.

Vorig jaar was diezelfde serie nog Ruslands trots op de eerste Biennale van Moskou. Hij hing gewoon in het nieuwe Tretjakov, videoinstallaties van de Blue Noses maakten ook deel uit van het hoofdprogramma in het Leninmuseum. Moet hun ontaarde kunst nu weer terug naar de huiskamer? We zullen zien. 

Poetin was een gewaarschuwd man na de ‘Yo Blair!’-tirade van Bush op de G8 in St. Petersburg: let nou toch op die microfoon! 

Gisteren liet hij zelf de microfoon openstaan tijdens een intiem gesprek met de Israëlische premier Olmert. En zo mogen we genieten van Poetin, humorist en macho. AP, Jerusalem Post en Kommersant luisterden mee.

Eerder deze week werd bekend dat de Israelische president Moshe Katsav mogelijk vervolgd wordt wegens verkrachting van ondergeschikten. ‘Doe de hartelijke groeten aan uw president!’, zei Poetin tegen Olmert. ‘Hij lijkt ons een echte kerel. Tien vrouwen heeft hij verkracht! Dat had ik nooit van hem verwacht. We benijden hem allemaal.’

‘Soms geloof je gewoon je oren niet’, merkt Kommersant droog op. Geen wonder dat fratboy Bush het in 2001 meteen zo goed kon vinden met Vladimir. ‘Een echte vent moet het proberen, een nette vrouw moet zich verzetten’, schreef ik gisteren toch?

Het effect is bekend: je stapt in een lauw bad en giet er steeds een beetje heet water bij. Even later zit je zonder een centje pijn in kokend water.

Zo ging dat met de Russische pers: de breidel is heel geleidelijk aangehaald.  ’Een echte vent probeert het, een nette vrouw verzet zich’, grapte Poetin vijf jaar geleden. De Russische pers bleek een lichtekooi. Uitzonderingen daargelaten, die nu veelal werkloos zijn of drie meter onder de grond liggen.

De televisie is al jaren tandeloos. Op alle avondjournaals is het drie minuten Poetin, gevolgd door opbeurend nieuws en licht amusement. Zo opent het eens zo kritische NTV dinsdag met vijf minuten gezever over het huwelijk van oligarch Abramovitsj, dat op springen schijnt te staan. Het nieuws wordt gestuurd door temniki van het Kremlin: dagelijkse marsorders of ‘talking points’, zoals dat in de VS heet. Maar daar geeft men talking points aan regeringswoordvoerders, hier aan de pers.

Ook de kranten raken nu redelijk gelijk geschakeld. Zelf hebben de Russen wellicht niet door hoe absurd hun pers tegenwoordig vaak klinkt. Geen wonder, want ze zitten samen zo lekker in bad te koken. 

Zo is er een nationale hetze gaande tegen Georgiërs.  Lees verder »

 Lees hier een reportage van Kommersant over een bezoek van Poetin aan Zelenograd, Ruslands eigen ’Silicon Valley’. Sarcastisch tot op het bot, hoe lang mag dat nog?

In het stadje Zelenograd zou de USSR in de jaren tachtig de gapende digitale kloof met het Westen wel even dichten. ‘Maar onze microchips zijn de grootste ter wereld’, bluften de Russen indertijd. Ziehier Rusland’s eerste computermuis: uit 1991!

Die inhaalslag mislukte dus. Lees verder »

De Russische oppositie gaat volgend jaar met Poetin de verkiezingen in. De krant Vedomosti meldt althans dat de ‘Partij van het Leven’ Igor Poetin voor zijn lijst heeft gestrikt, een achterneef van de president.

De oudste truc uit het boek natuurlijk, een kloon op je lijst zetten en hopen dat de mensen erin trappen. Igor Poetin uit Samara liet zich overhalen door Sergej Mironov, een reuzenmarmot uit St Petersburg die de Federatieraad leidt en daarnaast de schimmige ‘Partij van het Leven’. 

Mironov was in 2004 presidentskandidaat in een campagne die zo uit ‘Meester en Margarita’ kwam. Poetin stond op ruim 70 procent en werd fluitend herkozen, dat was duidelijk. Toch schrapte het Kremlin de linkse econoom Glazjev van de lijst: hij oogde vagelijk dreigend. Een tweede kandidaat, Ivan Ribkin, verdween plots van de aardbodem en dook vijf dagen later op in Kiev. Gedrogeerd en ‘tot walgelijke dingen gedwongen’, verklaarde hij. (Ribkin, of eigenlijk diens Godfather, beschuldigde Poetin ervan in 1999 een serie flatgebouwen te hebben opgeblazen en noemde  namen van zakenlieden die Poetin’s kapitaal zouden beheren)

Daarmee was het kandidatenveld heel overzichtelijk, maar ook een beetje lachwekkend:  Lees verder »

The Washington Post publiceerde de allerlaatste woorden van Anna Politkovskaja: een essay van twee maanden terug. Politkovskaja wijst daarin haar toekomstige moordenaar aan: Ramzan Kadyrov, de sterke man van Tsjetsjenië.

Begin jaren negentig waren de Russen nogal naïef over reclame. Tientallen jaren waren ze voorgelogen door partijpropagandisten, die reclamejongens zouden nu toch zeker wel de waarheid vertellen?

Dankzij YouTube is nu de legendarische MMM-campagne van Sergej Mavrodi online beschikbaar. MMM was een berucht piramideschema dat vanaf februari 1994 vijf tot tien miljoen Russen van hun spaargeld afhielp. Het geheim was agressieve marketing.

Naast stunts – zo verzorgde MMM soms een dag gratis vervoer voor alle Moskovieten – draaide alles om tv-spotjes. Hoofdpersoon was Ljonja Goelobkov, een chauffeur van een graafmachine die MMM-certificaten koopt en op slag boven Jan is. Slogan: ‘het is verdomd simpel’. 

MMM bouwde een complete soap rond ‘Gewoon Ljonja’ en de familie Goloebkov. Van de winst koopt Ljonja nieuwe laarzen voor zijn vrouw Rita. Rita zelf leert dan onder het genot van een doos bonbons wat MMM voor haar kan betekenen: nu laarzen, straks een bontmantel, auto, huis.

Achter de wodka en augurken overtuigt Ljonja zijn broer Ivan, Lees verder »