In het blad Afisja stond een interessant interview (www.afisha.ru/article/wise-advices-ivanov/) met de bejaarde geleerde Vjatsjeslav Ivanov, een van de prominentste Russische linguïsten ter wereld, lid van de  Russische Akademie van Wetenschappen en hoogleraar Slavische letterkunde in Californië. Hij heeft de afgelopen tijd een aantal verschillende revoluties uit de wereldgeschiedenis met elkaar vergeleken en komt tot de conclusie dat de gebeurtenissen in Rusland de eindfase hebben ingeluid  van de revolutie van 1905, zoals de Frans-Duitse oorlog van 1870-’71 het einde was van de Franse revolutie van 1789.

Rusland bevindt zich volgens Ivanov in het overgangsstadium naar een burgerlijk-democratisch stelsel. Dat stelsel kan volgens hem binnen een à twee jaar makkelijk bereikt worden als er vrije media komen. Daarmee zou een einde kunnen komen aan de jarenlange desinteresse van de Russen voor de politiek en kunnen alternatieven worden gepresenteerd voor de huidige machthebbers. Hij heeft het daarbij niet over een nieuw gezicht, maar over een collectief.

Komen die vrije media er niet, en daar ziet het volgens hem naar uit, dan staat Rusland een Commune van Parijs te wachten, d.w.z. een bloedig neerslaan van het huidige protest. Als het aan het huidige regime ligt, zal dat volgens hem zo  gaan. Poetin is in zijn ogen een incompetente heerser, die emotioneel niet altijd even stabiel lijkt en behoorlijk haatdragend kan zijn. Dixit.

Over de FSB is een paar maanden geleden een interessant boek verschenen van Andrej Soldatov en Irina Borogan, twee Russische onderzoeksjournalisten gespecialiseerd in de veiligheidsdiensten. Het heet The new nobility. The restoration of Russia’s security state and the enduring legacy of the KGB. Het boek verscheen in het Engels, omdat de auteurs meenden dat een Russischtalige editie geen kans maakte. Dat bleek na zijn succes in het Westen inderdaad zo te zijn: de kleine Russische editie werd meteen in beslag genomen.

Soldatov en Borogan beschrijven de FSB als een organisatie die onder leiding van Poetin alle teugels in Rusland in handen heeft gekregen en inderdaad het liefst de Sovjet-Unie van Andropov zouden herstellen, volgens het Chinese model. Ze houden zich daarbij op geen enkele manier aan de wet, zijn geen verantwoording verschuldigd aan het parlement en lijken te zijn verworden tot een maffia-organisatie, die vooral bezig is met verrijking van haar hoogste medewerkers, tot grote ergernis van het voetvolk.

Zo  tonen de beide auteurs aan hoe KGB-generaals in de jaren negentig schatrijk werden door zich onroerend goed van de dienst (en dus van de staat) in Moskou gratis toe te eigenen en in zaken te gaan. Inmiddels zijn die zaken belangrijker  geworden dan haar eigenlijke taak, het garanderen van de  staatsveiligheid.

Ook het huidige anti-Amerikanisme wordt volgens de onderzoekers door de FSB georganiseerd als wapen om de oppositie in een kwaad daglicht te stellen. Dat Poetin de afgelopen jaren een herdenkingssteen voor Andropov op de buitenmuur van de Loebjanka onthulde en een standbeeld voor Dzjerzjinski op de binnenplaats van Petrovka 38, is volgens hen veelzeggend.

Behalve van Feliks Dzjerzjinski, oprichter van Lenins geheime politie, is Vladimir Poetin een groot bewonderaar van  Joeri Andropov, decennialang  hoofd van de KGB en op het eind van zijn leven secretaris-generaal van de CPSU, als voorganger van Gorbatsjov.

Ook was Andropov in 1956 Sovjet-ambassadeur in Boedapest tijdens de Hongaarse opstand. Als dienaar van de belangen van de Sovjet-Unie speelde hij in die Sovjet-kolonie toen een behoorlijk smerige rol in de onderdrukking van die opstand. Hij is bijvoorbeeld degene die Imre Nagy in een dodelijke valstrik heeft laten lopen, door hem wijs te maken dat de Russische troepen zich na de eerste schermutselingen zouden terugtrekken en de opstandelingen niet langer zouden aanvallen.

Als KGB-directeur vanaf 1967 zou Andropov het beruchte Vijfde Directoraat oprichten, bedoeld voor de onderdrukking van dissidenten, onder meer door hen op te sluiten in kampen en psychiatrische inrichtingen. Maar bij zijn herwaardering in 2002 werd hij vooral als een economisch genie en een jazzliefhebber neergezet, net als Dzerzjinski overigens, wiens leuzen over hervormingen en strijd tegen bureaucratie de muren van het FSB-museum bij mij om de hoek sieren.

Toen ik het Kommersantartikel van Poetin van gisteren las, moest ik aan Andropov denken. Daar waar Poetin het namelijk over hervormingen in de jaren negentig heeft, die dankzij Jeltsin cs de verkeerde kant op zouden zijn gegaan, doelt hij namelijk op de plannen van Andropov om de economie van de Sovjet-Unie te moderniseren.  Andropov wilde dat de Communistische Partij de teugels van de macht strak in handen moest houden en tegelijkertijd een economische liberalisering moest doorvoeren, zoals in China gebeurde.

China is het ideaal van de KGB en dus ook van de huidige machthebbers, die voor het grote deel uit die dienst voortkomen. En Poetin is een groot bewonderaar van de Chinese aanpak: een strenge dictatuur met staatskapitalisme en een oligarchenklasse van regeringsgetrouwe zakenmannen.

Een groot nadeel in Rusland is echter dat anders dan de Chinezen veel gewone Russen, vooral in de provincie,  niet van werken houden, inefficiënt zijn en zich te pletter drinken. Niet voor niets zijn in de oostelijke grensprovincies van Rusland in de landbouw en industrie vrijwel alleen nog Chinezen werkzaam, terwijl een jonge Rus, behalve op het kerkhof, in geen velden of wegen te bekennen is.

Op de voorpagina van Kommersant stond gisteren een 4000 woorden lang artikel met verkiezingspropaganda van Vladimir Poetin zelf. Daarin legde hij – of beter gezegd zijn campagnestaf – uit waarom hij Rusland regeert zoals hij dat doet, waarom zijn manier van regeren de enige juiste is en waarom het Russische volk nog even moet wachten tot hij klaar is met het opbouwen van de democratie. De conclusie is kort: bemoei je nergens mee, wij doen het werk wel voor jullie, want anders dan wij begrijpen jullie niets van democratie. En zonder mij wordt het helemaal niets, want ik ben de enige ter wereld die jullie aankan. Het was even of ik vadertje Stalin hoorde.

In het begin van het stuk geeft Poetin de oligarchen van de jaren negentig ervan langs. Dankzij hun wangedrag zouden de economische hervormingen die toen op de rol stonden niet zijn gerealiseerd. Maar gelukkig is hij er om het goed te maken en alsnog voor hun implementatie te zorgen.

In verkiezingstijd is het in Rusland voor de machthebbers altijd makkelijk scoren, want chaos en anarchie regeerden in de jaren negentig wel degelijk en dan hoef je weinig te doen om de ‘verantwoordelijken’ voor die situatie te vinden, zeker als het om een  groep hebzuchtige zakenmannen gaat, met wie Poetin het toen overigens uitstekend kon vinden. Aangezien Poetin als tegenstanders in de presidentsverkiezingen alleen maar mensen heeft die al jaren trouw aan hem zijn en alles doen wat hij van hen verlangt, hoeft hij evenmin tegenspraak te verwachten, ook al is een van die tegenstanders zo’n  oligarch.

Natuurlijk vermeldt Poetin niet dat hij dankzij die oligarchen eind jaren negentig zelf aan de macht is gekomen, dat hij nog altijd nauwe banden met hen onderhoudt en al zijn vrienden tot het oligarchendom heeft verheven, waardoor het systeem alleen maar is uitgebreid.

Ook vergeet Poetin  te zeggen dat uit die chaos en anarchie – die toch vooral het gevolg waren van een failliete communistisch planeconomie – het kapitalisme – in zijn meest wilde variatie – voortkwam, waardoor in Rusland tegenwoordig al die westerse goederen te koop zijn waar de Russen zo naar smachten. Nergens ter wereld lopen bijvoorbeeld zoveel mensen met een iPad of een iPhone rond als in Moskou, net zoals je nergens ter wereld zoveel peperdure auto’s ziet als daar (vaak met een parkeervergunning van de FSB achter de voorruit).

Dankzij dat kapitalisme en het bloedig neerslaan van de Tsjetesjeense opstand heeft Poetin zich in zijn eerste presidentstermijn bij een groot deel van het volk populair kunnen maken. Iedereen verlangde toen naar Brood, Spelen en Rust, wat je goed kunt begrijpen. En Poetin was degene die die voorwaarden kon leveren,  geholpen door de – los van zijn regeerstijl – drastisch gestegen olieprijs, waarmee hij de welvaart van de gemiddelde Rus behoorlijk kon opschroeven. Daarvoor moesten ze echter wel hun  burgerrechten inleveren, maar in de beginjaren van de kapitalistische economie waren de meeste Russen armoedzaaiers en daardoor niet geïnteresseerd in zulke hogere ethische waarden, die het communisme hen overigens ook altijd onthouden had.

Maar eigenlijk wisten we dat allemaal al. Schokkender is dat hij de protesterende middenklasse in zijn artikel indirect laat weten dat ze niets van hem te verwachten hebben. Net als het gewone volk, worden ook de middenklassers door hem als vee neergezet dat niet zelfstandig kan denken en al helemaal niet weet hoe het voor zijn belangen moet opkomen. Terwijl die demonstrerende middenklasse heus wel weet dat die democratie in hun land niet heilig is en alleen maar rechtvaardigheid wil en erkenning van zijn burgerrechten.

Mijn pro-Poetin vrienden konden zich geheel in zijn woorden vinden. De jaren negentig waren ontaard in chaos en anarchie, dankzij de oligarchen, denken zij. Ook zien ze democratie als de duivel, die alleen maar nieuwe anarchie en chaos in hun land veroorzaakt.  En daarom vrezen ze dat als Poetin er niet meer is om hen met harde hand te regeren ze het alleen maar slechter krijgen. Zij zijn bereid om zich in hun slaafse lot te schikken en het  besturen van hun land aan een man over te laten. Wat er gebeuren moet als die ene man morgen in het zwembad een hartaanval krijgt, weten ze niet. Want ze beseffen heel goed, dat er niemand is die hem kan vervangen.

Mijn anti-Poetin vrienden zijn diep en diep beledigd en voelen zich als debielen weggezet, terwijl de meesten toch geleerde, advocaat, arts of kunstenaar zijn. Ze vrezen dan ook dat Poetin de komende jaren aan de macht zal blijven, zijn ambtenaren van die verlenging honderd maal meer zullen stelen dan ze nu al doen, totdat over een paar jaar de staatskas helemaal leeg is. Dat breekt volgens hen het moment aan waarop ook het gewone volk de straat zal opgaan – omdat het honger heeft. Een bloedige revolutie, die zij nu met hun protesten juist proberen te vermijden, is dan onvermijdelijk. Ook denken ze te weten wat er na die revolutie komt: geen democratie, maar een nieuwe vertegenwoordiger van de huidige machtselite, met een liberaler gezicht, maar dezelfde autocratische neigingen als de huidige leider van hun land.

Mijn bejaarde vriend Vladlen, een beroemde astrofysicus en een van de vaders van de Spoetnik, voelt het onheil al aankomen. Als lid van de Akademie van Wetenschappen heeft hij al twee maanden geen salaris ontvangen. ,,Ze beweren dat ze me in maart misschien weer kunnen betalen”, zei hij gisteren aan de telefoon. ,,Mijn  mede-Akademiks in andere delen van Rusland hebben evenmin hun geld gekregen. Dat het geld aan het begin van het jaar al gestolen is, heb ik in al die jaren nog nooit meegemaakt. Het is precies om zoiets dat ik op mijn 80ste nog aan protesten meedoe, want zoals het nu gaat met die boeven in de regering kan het niet langer.”

De controverse tussen de voor- en tegenstanders van Poetin begint  steeds te lijken op die tussen de zapadniki en de slavofielen in de negentiende eeuw. De middenklassers als westers georiënteerde aanhangers van bijvoorbeeld Aleksandr Gerzen en Ivan Toergenjev, de slavofielen als die van Pobedonostsev, de aartsconservatieve ideoloog van de Aziatische autocratie van Nicolaas II. Het is precies dat wat Rusland dezer dagen zo boeiend maakt.

Mijn vriend A. gaat eindelijk naar Duitsland. Niet dat hij zijn land haat, dat is onzin. Hij houdt van Rusland, zoals de meeste Russen dat doen. Maar hij is net afgestudeerd als vaatchirurg bij de Marine Medische Academie en snakt naar een actief leven als arts. Bij de vloot was er weinig te snijden voor hem. Zoals wel vaker in Russische ziekenhuizen zijn er quota en kan hij hoogstens enkele tientallen operaties per jaar verrichten. ,,Maar een chirurg heeft praktijkervaring nodig”, zei hij.

A. wil ook een gezin. Een gezin dat hij kan onderhouden. Voor een arts is dat in Rusland vrij moeilijk, ook als je vrouw erbij werkt, want in dat geval moet je weer een kindermeisje of een (schoon)moeder in de buurt hebben. En zo’n iemand hebben A. en zijn vrouw niet. Als specialist  in Moskou zou hij bovendien maximaal vijfhonderd euro per maand verdienen. Om rond te kunnen komen met vrouw, kind en een (altijd) duur appartement zou hij dan zeker drie banen moeten hebben. A.: ,,En in dat geval ben ik dag en nacht aan het werk en zie ik mijn kind nooit.”

Gelukkig is hij met een Duitse yogalerares getrouwd en bestaat er in Duitsland een artsentekort. In Dortmund is hij nu als assistent-arts aangenomen door een vaatchirurg, die er plezier in heeft hem op te leiden. Over zes jaar mag hij zich dan specialist noemen. Maar zijn salaris is nu al een veelvoud van het Russische en hij  verheugt zich op zijn vrije tijd die hij straks met zijn gezin kan doorbrengen, want de werktijden van een arts in Duitsland zijn aan strenge regels gebonden. ,,Anders dan in Rusland, mag je in Duitsland bijvoorbeeld nooit in het ziekenhuis blijven slapen.”

Over de vloot vertelde hij gisteravond aan tafel mooie verhalen. Bijvoorbeeld dat de  officieren per 1 januari na jarenlange beloftes wel degelijk opslag hebben gekregen. Een eerste luitenant verdient nu 40.000 roebel per maand en een kolonel 80.000 roebel. Het was een late belofte van Poetin en een gevolg van de huidige politieke crisis, waarin loyaliteit zich het best met geld laat kopen.

Wel moeten die officieren  in het vervolg enkele secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals hun uniform en de jaarlijkse vliegreis terug naar hun gezin, zelf betalen, wat een behoorlijke tegenvaller is, zeker als je in Vladivostok bent gelegerd en je gezin in Smolensk woont.

Nu hun huisvesting nog en dan is het officiersleven er aanmerkelijk op vooruit gegaan. ,,Officieren leven als varkens, zo beroerd en primitief wonen ze vaak. En ze zijn erg grof in de mond, terwijl ze toch goed opgeleid zijn.”

Uit geldgebrek is het Russische leger er slecht aan toe, vertelde A. ,,Er is geen budget om oefeningen te houden”, vertelde hij over zijn tijd op een onderzeeër. ,,Daardoor kunnen officieren tegenwoordig amper navigeren.”

Goed richten bij het schieten was volgens A. ook een van hun mindere kwaliteiten. Kijk dus maar uit als je tijdens een boswandeling per ongeluk op een militair oefenterrein belandt, zei hij. De lezer zij bij deze extra gewaarschuwd.

Je ziet dezer dagen regelmatig weer oppositiepolitici op de staatstelevisie verschijnen. Het is een interessante ontwikkeling, die een gevolg is van de massaprotesten.  Want de afgelopen vijf jaar werden oppositiepolitici op last van het Kremlin van het scherm geweerd.

Meestal verschijnen ze na een uur of elf in een of ander schreeuwerig discussieprogramma. Ze nemen het dan op tegen een Poetin-verdediger zoals de nationale clown en mayonaise-monopolist/miljardair Zjirinovski, die dan dronken schreeuwt dat Rusland dankzij hun activiteiten op een burgeroorlog afstevent.

Je hebt de indruk dat die programma’s live zijn, maar dat is allesbehalve waar. Boris Nemtsov trad bijvoorbeeld afgelopen weekend op in een talkshow en vertelde een paar dagen later wat ze uit de uitzending hadden geknipt. Zo werd door iemand uit het publiek  gevraagd wiens belangen Poetin eigenlijk diende. Nemtsov antwoordde daarop dat dat de belangen van zijn goede vriend Gennadi Timtsjenko zijn, een zakenman die naar Zwitserland is geëmigreerd en daar de export van 40 procent van de Russische olie beheerst. Als tweede noemde hij de gebroeders Rotenberg, ook oude vrienden uit Leningrad, die in een paar jaar tijd miljarden dollars hebben verdiend met  bouwactiviteiten voor Gazprom en de landelijke  productie van sterke drank. Als derde voorbeeld noemde hij de gebroeders Kovaltsjoek, die uit Gazprom activa hebben ‘ontvangen’ ter waarde van 60 miljard dollar. En als laatste meldde hij nog Poetins vrienden uit de datsjaclub Ozero en zijn collega’s van de FSB, die allen de afgelopen twaalf jaar miljardair zijn geworden.

Ook werden Nemtsovs vraag aan zakenman Jevgeni Tsjitsjvarkin en diens antwoord gecensureerd. Nemtsov vroeg hem hoeveel Russen naar hun vaderland zouden terugkeren en hoevelen dan hun miljarden dollars mee zouden nemen wanneer Poetin geen president zou worden. Tsjitsjvarkins antwoord was: er zouden miljoenen Russen terugkeren en ze zouden tientallen miljarden dollars meenemen. Het was niet op de buis te horen.

De derde vraag, die werd gecensureerd, was waarom er in Rusland een Afrikaanse corruptie en wreedheid bestaan. Nemtsov antwoordde dat dit kwam door het amorele regime en doordat Poetin de geboden ‘Gij zult niet stelen’ en ‘Gij zult niet doden’ niet respecteert en disloyaliteit als enige zonde ziet.

En zo volgden er nog een aantal vragen en antwoorden die de uitzending niet haalden.

Toen het publiek in de zaal, dat uit Moskou en de Moskou provincie kwam, moest stemmen voor Poetin als president, haalde hij maar 32 procent. Maar daar werd door de presentator verder geen aandacht aan geschonken. De conclusie dat Poetin waarschijnlijk een tweede ronde nodig heeft om te winnen, werd eveneens niet uitgezonden.

 ,,Tiran, ga weg!” Dat zingt een groepje  ’desantniki’ – leden van de elitetroepen van de luchtmobiele brigade – op een in Rusland zeer populair Youtube-filmpje. Het zegt veel over de onvrede over het Poetin-regime binnen het leger.

De luchtmobiele brigade loopt al jaren voorop in dat protest. Hun ergernis is vooral veroorzaakt door de lage beloning, de beroerde huisvesting en het belabberde lot van veel oorlogsveteranen.

Poetin en Medvedev hebben de afgelopen jaren weliswaar van alles beloofd om het lot van de militairen te verlichten, maar in de praktijk komt er niets van terecht.

Eind 2010 organiseerden de desantniki een massale demonstratie in Moskou, waar de staatsmedia amper aandacht aan schonken. Als reactie daarop werden enkele leden van de generale staf plotseling vervangen.

,,Niemand behalve wij zeggen de waarheid hardop”, klinkt nu uit de mond van de militairen in het filmpje. Ze bezingen het Rusland van Poetin als een land waar de machthebbers alom stelen, waar overal en voor alles steekpenningen moeten worden betaald, waar de cultuur is verwaarloosd en ouderen geen gratis medische zorg meer krijgen.

Over Poetin zingen ze: ,,Jij bent maar een gewone ambtenaar – geen tsaar geen God. Ik kijk naar jou, naar jouw portretten. Je beliegt ons nog steeds, net als Medvedev. We zijn moe om de armoede in de dorpen aan te zien, waar in de buurt jouw paleizen staan. Wij laten jou niet meer liegen en stelen, wij zijn vrije officieren – het Russische Moederland is met ons. We roepen je vredig op – tiran, ga weg!”

Het Kremlin beweert dat de band bestaat uit ,,als militairen vermomde liberalen”. Maar de zangers zelf ontkennen dat dat ze geen militairen zijn. De  hoge onderscheidingen die ze dragen lijken dat te moeten onderstrepen. Het is overigens strafbaar zulke onderscheidingen te dragen als je die niet zelf hebt verdiend. Het OM zou ze daarom zo kunnen opsporen om een strafzaak tegen hen  aan te spannen.

Onlangs lieten de bandleden zich interviewen op tv-kanaal Dozd.,,Iedereen weet wie we zijn”, zei een van hen. ,,Wij verbergen onze gezichten niet. Velen in het leger steunen ons.”

De desantniki doen mee aan het protest van komende zaterdag.

In Moskou werd vandaag op de Tuinringweg  een omvangrijk autoprotest gehouden – voor nieuwe, eerlijke parlementsverkiezingen en voor het aftreden van Poetin. De automobilisten hadden hun voertuigen uitgedost met witte attributen in allerlei variaties, van lintjes (het symbool van het protest), tot handdoeken, bruidssluiers en witte papiertjes die uit de raampjes hingen, tot aan ballonnen, bloemen, en de traditionele blauwe emmertjes op het dak. Aan de kant van de weg stonden honderden voetgangers hen met vergelijkbaar witgoed toe te zwaaien. Jong en oud, rijk en arm. 

Volgens de politie, die zich vandaag op de ring bij wijze van hoge uitzondering niet liet zien, deden er volgens een eerste telling slechts twintig en volgens een telling aan het eind van de middag driehonderd auto’s mee. Maar een  telling van twee uur door mijzelf en een bevriende mathematicus  leverde een resultaat op van meer dan vierduizend deelnemende auto’s. Oppositieleider Vladimir Ryzjkov kwam uit op vijfendertighonderd.

Het was een vrolijke gebeurtenis van getoeter en  koplampengeknipper. ,,Het is net als in 1991,” zei een bejaarde dame. ,,Toen begroetten automobilisten ook iedereen die naar de demonstratie tegen de putsch van de Communistische Partij ging.”

De vrouw stond met enkele anderen op de stoep naar de auto’s te zwaaien met een witte shawl. ,,Ik ben solidair met hen,” zei ze met tranen in haar ogen. ,,Al vrees ik dat Poetin het protest binnenkort met geweld zal onderdrukken.”

Hoe bang ze ook is, volgende week zaterdag doet ze toch mee aan de grote protestmars, waarvoor de organisatoren afgelopen week met veel moeite toestemming kregen. ,,Ons land gaat ten onder aan Poetins systeem van corruptie”, zei ze. ,,En als ik iets kan doen om dat tegen te houden, al is het maar voor mijn eigen gemoedsrust, dan doe ik dat. In Moskou en Petersburg heeft echt genoeg van het regime. Niemand gelooft ook maar iets van die schijnhervormingen, waarmee ze de demonstranten proberen te lijmen.”

Het automobilistenprotest van vandaag is eigenlijk niets nieuws. Want iedere dag, als Poetin en Medvedev met veel beveiliging vanaf hun  buitenhuizen naar het Kremlin worden gereden, is het raak. Het verkeer wordt dan een uur stilgelegd om de heren te laten passeren, wat betekent dat de gewone Rus een uur langer in de file mag staan. Vooral bij metrohalte Arbat worden de leiders dan twee keer per dag op een agressief en aanhoudend getoeter getrakteerd. Premier Rutte, die hier eind 2011 was, en die ook in zo’n presidentieel cortège zat dat werd uitgetoeterd, zei toen nog: ,,Ik zou niet verzekerd zijn van mijn herverkiezing als ik dat getoeter iedere dag zou moeten horen.”

Poetin is dat natuurlijk wel, al doet hij het niet zo goed in de peilingen. Volgens bureau Vtsiom kan hij op 48 procent van de kiezersgunst rekenen, volgens Levada op 37. Maar beide opiniebureau’s zaten er bij de parlementsverkiezingen ook goed naast en hadden de winst voor Verenigd Rusland toen veel hoger geschat dan uiteindelijk bleek.

Beide peilingen van nu zijn, ondanks Poetins dagelijkse steroptredens op de staatstelevisie (vrijdag zei hij in Tomsk nog niets van een protest tegen hem te weten), niet genoeg om hem aan een overwinning in de eerste ronde te helpen. En zoiets vindt Poetin vervelend. Vandaar dat in sommige grote steden als Sint-Petersburg kiezers in overheidsdienst alvast wordt opgedragen toestemming te vragen om op een ander stembureau te mogen stemmen dan waar ze staan ingeschreven. Met het papiertje dat ze vervolgens van hun stembureau krijgen, kunnen ze op 4 maart op meerdere plaatsen hun stem uitbrengen en zo de uitslag voor hun kandidaat ‘kunstmatig’ wat verhogen. Die manier van stemmen heet ‘de carrousel’ en is de meest voorkomende manier van stembusfraude.

De fraudepraktijk van 4 december wordt dus herhaald, op last van Kiescommissievoorzitter Vladimir Tsjoerov, die natuurlijk niet aftreedt, zoals de betogers eisen. Terwijl Poetin het in zo’n tweede ronde gewoon zou winnen van zijn enige overgebleven tegenstander, communistenleider Gennadi Zjoeganov. Maar de ijdelheid van de autoritaire leider gebiedt een overwinning in één slag.

Inmiddels worden overal journalisten bij de staatstelevisie ontslagen, om te voorkomen dat die op 4 februari opnieuw uitgebreid verslag kunnen doen van het anti-Poetinprotest. Want als het Kremlin dezer dagen iets probeert, is het om de protestbeweging zoveel mogelijk te negeren, kleineren en discrimineren. Alleen op zo’n verkrampte manier kan blijkbaar de macht nog worden behouden.

De ‘Poetin met een menselijk gezicht’, die we na de protesten van december even kregen te zien, heeft in een paar weken tijd allang weer plaatsgemaakt voor de ‘keiharde Poetin’, die van geen compromis wil weten. Om de eenvoudige reden dat iedere serieuze concessie aan het adres van de demonstranten het einde van zijn corrupte systeem betekent, waarin zijn naaste vrienden en hijzelf  in een paar jaar tijd miljardair zijn geworden.

‘Het moet afgelopen zijn met stelen en liegen’, zoals op de affiches van de protestbeweging over Poetins portret staat gedrukt. Grote vraag is nu  wanneer het zover zal zijn. Maar over een ding zijn de meeste Russische analisten het eens: het protest is voor Poetin het begin van het einde. Het is alleen absoluut niet duidelijk wat er daarna komt.

De Russische overheid oefent zware druk uit op zakenmensen die de oppositie steunen. Dat heeft de voormalige Russische minister van Financiën Aleksej Koedrin vandaag gezegd tijdens een werkontbijt met Russische journalisten op het Internationaal Economisch Forum in Davos. De pressie op Russische zakenmensen is volgens hem vaak zo groot dat zij zelfs niet durven deel te nemen aan activiteiten van de oppositie, uit angst voor persoonlijke en zakelijke repercussies. Ook zouden zakenmensen die niet loyaal zijn aan het regime onder druk worden gezet – het lot van Chodorkovski is bekend.

Opvallend is dat Koedrin  steeds meer de kant opschuift van het oppositiekamp, alsof hij nattigheid voelt. Zo zei hij dat de machthebbers eraan zullen moeten wennen dat in de Russische samenleving tolerantie jegens politici bestaat, die er andere opvattingen op nahouden dan zij. In het verlengde daarvan zou het zakenleven het recht moeten hebben om mensen met die andere politieke overtuigingen en hun partijen financieel te mogen steunen, zonder dat voor straf hun bedrijf wordt geconfisqueerd. Alleen op die manier kan er een normale politieke en economische concurrentie en een transparant bestuur ontstaan, met onafhankelijke rechtbanken die zich laten leiden door de wet en niet door het Kremlin (zie weer Chodorkovski, voor wiens onmiddellijke vrijlating Koedrin is).

Koedrin benadrukte in Davos opnieuw dat de uitslagen van de parlementsverkiezingen van 4 december in alle opzichten vervalst zijn. Hij ging daarmee in tegen de uitspraak van president Medvedev van afgelopen woensdag dat ze de ,,schoonste uit de hele Russische geschiedenis” waren. Ook zei Koedrin dat het Kremlin bezig is de liberale oppositiepartij Rechtse Zaak van oligarch Michail Prochorov op te slokken, omdat die partij het regime niet meer van dienst kan zijn. Daarmee verraadt hij dat die partij, zoals iedereen al dacht, lokaas van het Kremlin was om de ontevreden middenklasse te paaien.

Eerder deze week schaarde Koedrin zich achter Grigori Javlinski, nadat die door de Centrale Kiescommissie was afgewezen als kandidaat voor de presidentsverkiezingen, omdat een deel van de voor zijn registratie vereiste handtekeningen niet in orde zou zijn. Volgens Koedrin zou de samenleving door de uitschakeling van Javlinski, de enige tegenkandidaat die niet aan de touwtjes van het Kremlin bungelt, haar vertrouwen in de eerlijkheid van de verkiezingen van 4 maart geheel verloren hebben. Dat laatste kun je betwijfelen en geldt waarschijnlijk alleen voor de goedopgeleide middenklasse die nu protesteert. Sergej Parchomenko, een van de organisatoren van de demonstraties, zei zojuist op de radio dat Poetin heus wel zal willen (bij gebrek aan serieuze tegenstanders), maar dat de prijs die hij voor zijn overwinning betaalt heel erg hoog is. Dat is een opvatting waarin ik me meer kan vinden.