Creatieve vernietiging
Toen tien jaar geleden de dotcom-bubbel barstte, voorspelde Paul McCulley van PIMCO, het grootste obligatiehuis ter wereld, dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve (Fed), een speculatieve zeepbel op de huizenmarkt zou creëren om het Amerikaanse hedonisme gaande te houden.
Mede onder invloed van de – door de Fed fors verlaagde – rente verdubbelden de huizenprijzen in de tien grootste steden van de Verenigde Staten tussen 2001 en 2006. De stijging van de huizenprijzen en de lage rente leidden ertoe dat op grote schaal tweede hypotheken werden afgesloten. Alleen al in het jaar 2005 verzilverden Amerikanen 750 miljard dollar van de overwaarde in de eigen woning (oftewel 6 procent van het bruto nationaal product), waarvan tweederde werd gebruikt voor persoonlijke consumptie en het opknappen van de eigen woning.
Vorige week kwam het Federal Open Market Committee van de Fed bijeen, dat het monetaire beleid voor de Verenigde Staten vaststelt. Op de financiële markten werd reikhalzend naar de bijeenkomst uitgekeken. Welk konijn zou centralebankpresident Ben Bernanke deze keer uit zijn hoed toveren om het wankele economische herstel te stutten? Anders dan tien jaar geleden kan Bernanke het officiële rentetarief, dat nu minder dan een kwart procent bedraagt, nauwelijks verder verlagen.
Na de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 liet de Fed de geldpersen al volop draaien. Met de versgedrukte dollarbiljetten werden staatsobligaties en gebundelde hypotheekleningen aangekocht, de zogenoemde collateralized debt obligations (cdo’s), met het doel om de marktrente te verlagen en zo het kredietverkeer weer op gang te helpen.
Op Alphaville, het financiële -marktenblog van de Financial Times, vroeg men zich vorige week hardop af of de Fed deze keer niet gewoon aandelen (of beter nog: de hele aandelenmarkt) zou kunnen opkopen (en de facto een communistische heilstaat vestigen). Een hausse op de aandelenmarkt is in de jaren negentig immers een uiterst effectieve aanjager van de Amerikaanse economie gebleken.
Uiteindelijk heeft de Fed woensdag besloten om de rente op de eerder ingekochte staatsobligaties en andere schuldpapieren te herinvesteren in staatsobligaties (de wet staat rechtstreekse aankopen van aandelen door de Fed helemaal niet toe). Een maatregel van beperkte betekenis. De financiële markten vatten dit evenwel op als een teken dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken ook dit keer weer alles uit de kast zou halen om de economie weer aan de praat te krijgen.
Er was één lid van het Federal Open Market Committee, president Hoenig van de centrale bank van Kansas, dat in scherpe bewoordingen het besluit van de meerderheid afwees. In een toespraak afgelopen vrijdag zei hij dat de Fed door meer geld in de economie te pompen het risico liep om opnieuw een boom-and-bust-cyclus in gang te zetten. Volgens Hoenig kan monetair beleid niet alle problemen oplossen waarvoor de Verenigde Staten zich gesteld zien. Er is nou eenmaal geen pijnloze manier om van een diepe recessie en torenhoge schuldenlast over te schakelen naar robuuste en duurzame economische groei.
Het probleem waar de economie mee kampt, is niet langer een tekortschietende vraag zoals dat eind 2008 en begin 2009 wel het geval was. De wereldeconomie groeit dit jaar naar verwachting met 4,6 procent. Waar het wel aan schort, is vraag naar Amerikaanse producten. Maar dat is een structureel probleem dat je niet kunt verhelpen met een simpele renteverlaging. Door telkens de geldpersen aan te zetten en over de structurele problemen heen te behangen, breng je de oplossing juist verder buiten bereik.
Consumentisme klinkt namelijk verdacht veel als ‘Komfortismus’, zoals Ian Buruma en Avishai Margalit het beschreven in hun fraaie boekje Occidentalism – The West in the Eyes of its Enemies (2004). Verslaafd aan comfort, zekerheid, geld en materie, en niet bereid om risico’s te nemen. Niet exact een ideale broedplaats voor de broodnodige innovatie. De kern van creatieve destructie is immers dat door schaarste creativiteit wordt aangeboord. Of zoals Simone de Beauvoir het ooit zei: kunst wordt geboren in tijden van crisis.
Bovendien gaat anders dan in het verleden een hoge werkloosheid (9,5 procent) deze keer samen met een relatief hoog percentage openstaande vacatures (2,5 procent). Als de relatie tussen werkloosheid en vacatures dezelfde was gebleven als die tussen 2000 en 2008 was, dan zou de werkloosheid gegeven het aantal vacatures nu 6,5 procent in plaats van 9,5 procent moeten bedragen. Er is kennelijk sprake van een mismatch tussen het werk dat wordt aangeboden en het werk dat wordt gezocht.
Maar tegen die mismatch kun je met monetair beleid weinig uitrichten. Met een lage rente kan de Fed misschien wel zodanige voorwaarden creëren dat een koekjesfabriek weer koekenbakkers in dienst wil nemen, maar de Fed kan er niet voor zorgen dat bouwvakkers die werkloos zijn geworden omdat de huizenmarkt is ingestort zich laten omscholen tot koekenbakkers.
Daarom is het een illusie te denken dat de Verenigde Staten de huidige crisis op een pijnloze manier te boven kunnen komen. Ik vind dat een zegen. Als de afgelopen tien jaar iets hebben aangetoond, dan is het wel dat er geen ontevredener burger is dan een gepamperde burger.
vrijdag 20 augustus 2010, 13:46 uur
Terecht dat u de perceptie van de Fed aan de kaak stelt. Hoe je het went of keert, Amerika is een schuldenland en verkoopt/exporteert te weinig om de balans te herstellen – door Obama in zijn laatste State Of The Union ook aangekaart overigens. In meer opzichten is de autoindustrie – auto tweede grote uitgave na koophuis, veel banen en innovatie mee gemoeid – altijd een aardige graadmeter geweest hoe nu Amerika’s ‘resilience’ te beoordelen. En dan zijn de cijfers over het afgelopen decennium gewoonweg schrikbarend. Het Amerikaanse Popular Mechanics schreef dat in 2009 voor het eerst het aantal verkochte importauto’s het aantal van de in in de VS gemaakte (in de 80-er jaren nog ruim 80%) en verkochte auto’s overtrof. In dat geslonken aandeel zitten overigens ook de auto’s bij die buitenlandse merken als Honda en BMW in de VS produceren. M.a.w. Detroit zelf doet het heel erg pover, ondanks de laatste berichten dat GM weer boven Jan zou zijn.
Amerika ging van een kleine 13 miljoen geproduceerde auto’s in 2000 naar een kleine 6 miljoen in 2009 – meer dan een halvering. Duitsland bleef redelijk stabiel ondanks de crisis, en ging van een 5,5 miljoen auto’s in 2000 naar 5,2 miljoen in 2009. Japan overigens van iets meer dan 10 miljoen in 2000 naar een kleine 8 miljoen in 2009.
Waarom is dit zo verontrustend? Niet alleen slaagt Detroit er niet in om een vuist te maken qua export (niet echt nieuws), maar verliest het ook snel ‘homeground’ aan de buitenlandse merken. Naar verluidt doen de Duitse automerken het met name in de VS opmerkelijk goed de laatste tijd. Een schuldenland van hier tot aan Tokio en Beijing, maar Amerikanen die nog geld hebben geven het liever uit aan een Duitse auto, die sowieso al aanmerkelijk duurder is dan het Amerikaanse ‘equivalent’. Dubbel verontrustend ook, omdat de euro ooit begon als een goedkopere munt dan de dollar. Ondanks de koersverhouding nu van 1,30-1,40 dollar voor ieder euro (import duur) zijn de Duitse autoverkopen in de VS alleen maar gestegen!
Saillant is dat het ‘kapitalistische’ Amerika het in naam nog communistische China onderhand meer dan een triljoen dollar verschuldigd is. Overigens een bedrag dat ongeveer evengroot is als wat Amerika tot nog toe aan de oorlogen in Irak en Afghanistan heeft uitgegeven. Misschien kan het land zich bezinnen op wat een lonender ‘exportproduct’ is.
vrijdag 20 augustus 2010, 17:10 uur
suf stukje waarin wordt aangenomen dat een bouwvakker zonder baan gepamperd is en niet in de fabriek wil werken.
Als je werkloos bent en geen geld hebt ga je niet 3000km reizen voor een baan. Je hebt het geld er gewoon niet voor.
In dit stukje ben je een tekentafel-economiste die wat economische termen aan elkaar plakt. Doe eens wat meer je best.
vrijdag 20 augustus 2010, 17:25 uur
Lees ik hier goed dat niet de banken schuldig zijn aan de kredietcrisis, maar de burger? Jij en ik? Omdat wij onze volksvertegenwoordigers “Komfortismus” vragen, en op onze wenken bediend worden? Omdat het geld ergens vandaan moet komen? Omdat het onze volksvertegenwoordigers daarom niet slecht uit kwam dat huizenprijzen stegen en daarmee kredieten gedekt werden? Waardoor wij lekker konden spenderen en onze zin kregen? Omdat onze volksvertegenwoordigers dan maar oogkleppen opzetten voor de te verwachten boom-and-bu(r)st? Is Europa ook een schuldeneconomie?
Laat het waar zijn. Ter geruststelling hou ik me voor dat deze mechanismen zich niet beperken tot het Westelijk halfrond, maar zeker ook in Japan spelen, en uiteindelijk ook in China een factor van betekenis zullen worden, democratie of niet.
vrijdag 20 augustus 2010, 17:58 uur
jammer Heleen dat je er mee stopt. of ga je ergens anders verder ??
ik zal je missen met je messcherpe analyses.
laat even weten waar ik je “coach-column” weer kan oppikken.
dank
cypriaan
vrijdag 20 augustus 2010, 19:20 uur
Ik las dat dit de laatste column van Heleen Mees zou zijn. Als dat waar is, wat is dan de reden? Het verdwijnen van haar heldere columns (waarvan deze weer een voorbeeld is) is sowieso een droeve zaak, een achteruitgang in kwaliteit van de NRC. Is het haar eigen besluit, dan moet ik dat natuurlijk respecteren. Is het een besluit van de NRC dan weet ik wel een paar andere items die van mij weg mogen en zou ik een beroep willen doe op de redactie om actie te ondernemen zodat over twee weken de column van Heleen Mees gewoon weer in de krant staat.
vrijdag 20 augustus 2010, 20:27 uur
Jammer dat dit uw laatste bijdrage in NRC was. Dank voor uw prikkelende gedachten. Ik zal wat vaker NYT lezen
vrijdag 20 augustus 2010, 22:50 uur
De oorzaak van de recessie ligt niet nij de geldheren,die hebben door hun onbenul en hebzucht de zaak alleen maar wat erger gemaakt en de mensen afgeleid van het goede inzicht.Het is vreemd maar mensen horen liever over de zonden dan over oorzaken.
Die oorzaken lagen bij het ontbreken van doorbraak innovaties en creatieve afbraak.
Er was daardoor geen investerinng in deze bedrifjfstak en hadden de daarop gespecialiseerde banken weinig emplooi.Logischerwijs daalde de rente en die verhoogde de de huizenprijzen en zo en dit werd het nieuwe arbeidsterrein van die eigenlijk werkeloze bankiers Inderdaad de Fed . zag ook weinig bedrijvighed,maar trok de verkeerde conclusie.Het zou moeten zijn bevorder science en research,maar het werd verlaag de rentekosten y.b.v. de bedrijven.
De productiefunctie op ons hoog productiepeil is instabiel.Ze liep op tot een maximum in 2007 en toen gebeurde iets ongebruikelijks de productie zakte en ging daarna ging ze fluctueren.In het ene land op een wat andere manier dan het andere.De opgaande flucuatie hebben de naam voorzichtig herstel (nu zelfs 4,5 pct)en de terugvaller heet teleleeurstelling of zo.
.Deze fluctuaties zijn alleen te vermijden door een belangrijke innovatie.Dan gaat het maximum omhoog en de fluctuaties verandert in een trend omhoog.Daarna zal de werkeloosheid afnemen.(Het gaat om mensen zonder werk,niet om allerlei juridische camouflage termen voor werkelozen)
De vraag is nu dus waar halen we die innovaties vandaan.?In ieder geval niet door te stellen dat groei niet goed is omdat men er niet gelukkiger door wordt.
zaterdag 21 augustus 2010, 0:09 uur
Dan nog iets over de communistische heilstaat.
Ook het comunistische economisch stelsel is afhankelijk van veranderingen,innovaties en groei.Soms konden de USSR geweldige groei teweeg brengen,maar tenslotte niet.Waardoor?
Electrificaie was een groot innovatie en betekende groei.Er vormde zich echter een kliek als bestuur,en die liet geen veranderingen meer toe.Doordat er zo nu en dan iets totaal nieuws werd aangeboord zoals raketten,maanvluchten, atoomenergie onstonden evenzoveel groeispurts,maar ieder bedrijfstak werd een conservatieve bureaucratie en zo nu en dan was er helemaal niets nieuws.Men kon gaan spionneren,opkopen,ruilen,maar soms was de groei te lang te gering,terwijl er wel grote eisen aan de economie werden gesteld zoals door de oorlog in AFghanistan,de mensen die de westerse levensstijl gingen kennen en warderen.De val van de muur vas het eind ,eigenlijk door gebrek aan innovatie,productiviteitsstijging of groei.
China was eerst ook op een autoritair orthodox pad,maar heeft dat op tijd opgegeven voor een soort innovatief communisme,dat misschen wel een soort kapitalisme is.
Ik wil maar zeggen als men hier problemen heeft moet men niet gaan naar zon nieuwe economie’( 1995) en naar alternatieven als het communisme.Daar heeft men dezelfde eisen voor vernieuwing.Alleen in het kapitalisme heeft men de markten,waardoor men door kan zetten wat bij planning en authorisatie niet zo mogelijk is.
zaterdag 21 augustus 2010, 0:20 uur
Eén van de symptomen:
De ene Misfit vervangen door een andere Misfit van gelijke of hogere Orde;
terwijl de plaats van de Misfit, de oude als de nieuwe onzeker is; dan ook een Misfit is.
De Misfits onder de Professoren/Economem/Politici
laten zich des te harder/louder/dwingender gelden;
doordraaiend van voorbij Links naar voorbij Rechts.
In plaats van Links en in plaats van Rechts.
Oordeel en Besluit gaan met een Boog om een Misfit heen; alsof die niet bestaat; nooit bestaan heeft en nooit zal bestaan.
Processen worden/werden niet gemaakt door Misfits.
Dan ook niet het proces waarin Nederland zich bevindt.
Des te minder waar een Misfit of een Cluster van Misfits dwingend optreedt.
Iets om te weten.
zaterdag 21 augustus 2010, 8:19 uur
Dag mevrouw Mees,
Jammer dat u stopt met uw colums voor de NRC. Ze waren altijd uitdagend en stimulerend om je gedachte over welk onderwerp dan ook op een rij te zetten: dank. Waar mogen we voortaan uw bijdragen aan die stimulering van de menselijke geest verwachten?
Veel succes met uw toekomstige uitdagingen. Ton van Hoppe
zaterdag 21 augustus 2010, 10:24 uur
Zoals altijd met veel belangstelling uw artikelen gelezen. Waar ik ditmaal echter het meest door werd getroffen was de zin “Dit ios de laatste column van Heleen Mees in het NRC Handelsblad” . Wat krijgen we nu? Waarom verdwijnt er (weer) een van de lezenswaardigtse en instructiefste colkumns van deze krant?
zaterdag 21 augustus 2010, 10:26 uur
Mevrouw Mees wijdt een waarschijnlijk ironisch bedoeld regeltje aan de mogelijkheid dat de USA een communistische heilstaat zou worden, maar zo onwaarschijnlijk is dat niet. De hekel tegen de uitwassen van het kapitalisme zit diep in de Amerikaanse cultuur gebakken en de amerikaanse universiteiten herbergen een opmerkelijk aantal Marxisten. Belangrijker is echter dat het schrappen van alle buitenlamdse verplichtingen, zoals Rusland in 1917 deed, voor de USA een eenvoudige uitweg uit de schuldencrisis is. Tenslotte heeft Marx of een van zijn volgelingen ook gezegd dat de USA het eerste land zou zijn waar het communisme gevestigd zou worden. Misschien toch een onderwerp voor een toekomstige column.
zaterdag 21 augustus 2010, 11:26 uur
Ik werd er op gewezen dat ik het te economisch bekeek,de communistische heilstaat en de verzorgingsstaat kenmerken zich juist door de zorg van de medemens.
Dat is volkomen juist.In de vroegere DDR werd gezorgd dat ieder werk had,alleen de productiviteit ervan was laag.In onze verzorgingsstaat hoeft niemand gebrek te lijden,maar het misbruik is hier weer een probleem.In beide gevallenb is groei goed voor deze doelstellingen.Men staat makkelijker wat af van de groeiwinst,dat nog geen eigen bezit is geworden en dan komt er geld vrij voor zorg,herverdeling ,ontwikkelingshulp e.d.
Blijft die groei uit of valt ze terug dan moet alle steun komen uit geld dat de mensen al in bezit hebben en op gerekend hebben en het afstaan is niet populair,afgezien van en paar goede doelen.
Daardoor durf ik te stellen dat ook een heistaat of een verzorgingsstaat meer kans van slagen heeft bij continue groei.Daar moet vertrouwen hebben in onderzoekers e.d. die voor innovaties zullen zorgen,want dat blijft ook bij de zorgstaat essentieel,niet alleen bij de verzorging zelve,maaar ook in het algemeen.Een groei van 2pct lijkt mij nodig en gunstigHaalt men dat niet zakt de boel langzaam in.
zaterdag 21 augustus 2010, 13:14 uur
bij de laatste column stond een korte mededeling :
dit is de laatste.
korte vraag :
waarom ??
rein hofstra,
grou
zaterdag 21 augustus 2010, 14:16 uur
er is PIMCO veel aan gelegen de snel te maken winsten welke met aandelen te scoren zijn af te vangen nu obligaties daar zo’n beetje de tegenvoeter van zijn.
iets waar overigens sinds de Eurocrises een eind aan gekomen lijkt: wat is er mooier voor de houder van obligaties dat rente’s hals over kop over de kop gejaagd te zien worden; meer rente, meer rendement nietwaar (even simpel gesteld dan toch).
toch snap ik even de clou van de column niet helemaal: geachte mevrouw Mees, vind u dat het gepamperde volk moet lijden (wat het reeds doet)of vind u dat de VS haar roer moet omgooien (wat het niet kan)?
ikzelf vind het verbijsterend dat de financiële sector haar immense macht heeft weten te behouden, ik vind het shockerend dat die sector juist wegens globalisering altijd wel schaakborden weet te vinden waarop het schaken kan, ja, wat zou het mooi zijn als Karl Marx eens een kijkje kon nemen hoe het nu toegaat in de wereld van haute finance en al haar gevolgen.
de schaal & bijgevolg de macht van waarop het grote kapitaal zich beweegd is amper te bevatten, iets wat ook weer blijkt uit uw verschrijving met de 750 miljoen (in de papieren versie van de NRC;) aan opgesoupeerde overwaarde ten tijde van de huizenhausse in de VS.
nee, het zijn roerige tijden, beroerde tijden, en, dat dan weer wel, desgevolg zeer interessante tijden. om maar eens een vergelijking te maken die ik eerder in het Financieel Dagblad heb mogen maken: economisch nieuws volgen heeft veel weg van het volgen van een spelletje pingpong, en dat op hoog niveau. laat China daar nou al jaren groot in zijn! geen wonder dan ook dat ik me een hoedje schrok van de berekeningen laatst hoe of de Chinese vlag er bij de huidige gemiddelde economische groei er anno 2050 wellicht voorstaat: 5 keer het BNP van de VS!
wat dat betekent weet niemand, behalve dan dat China het wereldrijk is waar eenieder zich naar te voegen heeft, en dat allemaal door het door het door Westerse No Logo-gedrag van onze multinationals. de draak is wakker, zoveel is duidelijk, zo duidelijk zelfs dat de president van de EU de heer Van Rompuy vorige maand de voorbije Koude Oorlog als zijnde en peuleschil betitelde in vergelijk met wat er ons vanwege deze economische machtsverschuiving te wachten staat…
zaterdag 21 augustus 2010, 15:14 uur
Na de -weer voortreffelijke- column van Heleen Mees, “Creatieve vernietiging” vrijdag 20/8, staat daar pardoes:
“Dit is de laatste column van Heleen Mees”.
Dat klinkt wat rauw. Ze is er toch nog en wat gaat ze nu doen? Schrijft ze in een ander medium?
Graag bericht.
zaterdag 21 augustus 2010, 17:11 uur
Geachte mevrouw Mees,
Waarom is dit uw laatste column?
zaterdag 21 augustus 2010, 23:49 uur
Leuke analyse en aardige spijker op het zere hoofd.
Ook gesteund door analyses van de laatste overgebleven nuchter denkende amerikanen, o.a.paul krugman et.al.
Maar als inwoner van dit land kijk ik verbaasd om me heen; loopt de meerderheid nou echt, als lemmingen, terug naar de 19e eeuw onder aanvoering van de vuvuzela van alaska, als pied piper?
Maar voor een ontwikkeld land met het kortste schooljaar alswel de kortste schooldag, schijnt er weinig andere keus te zijn. En de politici maar doorzeuren over the american dream! Zou eigelijk vertaald moeten worden als de amerikaanse nachtmerrie. Have a nice day all!
zondag 22 augustus 2010, 0:41 uur
Dit is toch wel een Spartaanse visie op de economie. Er zit wat Verelendungsdenken in en wat klassiek evenwichtsdenken. Er is eigenlijk, behalve de suggestie van het stoppen van de goedkope geldschepping, weinig alternatief voor het VS-beleid en weinig lessen voor Europa (de EU).
In EU-ogen lopen de VS-burgers enorme risico’s. Kijk bijvoorbeeld eens naar Sicko van Michael Moore over de enorme financiële risico’s die Amerikanen voor en door hun gezondheid lopen, de enorme bedragen die Amerikanen in hun opleiding moeten steken (als ze hoog opgeleid willen zijn) en in hun huis in een economische kernzone als New York.
Al die risico’s leiden niet zonder meer tot superieur ondernemerschap, innovatie en efficiency, integendeel. Heleen Mees refereert aan de Duitse en Amerikaanse autoindustrie. Het is dus zeker niet te verwachten dat meer mensen werkloos en onverzekerd maken, enige bijdrage zal leveren aan het versterken van de VS-economie. Maar waarschijnlijk is dat ook niet wat Heleen Mees bedoeld. Wat er dan wel een antwoord is?
Het laag houden van de rente door de FED lost een hoop problemen niet op, maar het is sterk de vraag of een rentestijging niet nog veel problemen toevoegt. Er wordt de laatste tijd veel verwezen naar de recessie van 1937, die uitbrak toen de regering Roosevelt de bestedingsimpulsen staakte en de rente door het toenmalige centrale-bankensysteem werd verhoogd. Nu zal, waarschijnlijk meer dan in 1937, renteverhoging veel huizenkopers met hypotheek in een faillissement brengen en niet alleen in de VS. De Amerikaanse economie is aan goedkoop krediet verslaafd geraakt en je kunt natuurlijk proberen zonder methadon af te kicken. Of dat de beste methode is? In Nederland willen de voorstanders van inperking van de hypotheekrenteaftrek toch ook een stapsgewijze aanpak over een langere periode om economische rampen te voorkomen.
Het rijke westen staat niet aan de vooravond van een grote economische bloeiperiode. De keuze gaat tussen stapsgewijs wegwerken van de neo-liberale economische blunders of de cold-turkey aanpak die dezelfde neo-liberalen, neo-conservatieven en andere neo’s nu voorstellen en al in gang lijken te zetten in Europa. Terecht wijst Mees er op dat de verschulding van de VS in het buitenland in flinke mate voortvloeit uit Bush neo-conservatieve militaire missies in Irak en Afghanistan – de ‘imperial overstretch’. Daar nu de methode Cameron-Rutte (cold-turkey) overheen gooien, heeft waarschijnlijk nogal negatieve gevolgen voor het niveau van de economische activiteit in de rijke landen en zal ook extra afbreuk doen aan de toch al afkalvende economische macht van de rijke landen. Samenlevingen die aangewezen zijn op een hoog voorzieningenniveau, varen niet wel bij een beleid dat flink wil saneren, maar wel de politiek van buitenlandse interventies overeind wil houden. Dat schept trouwens ook politieke verhoudingen waarin de opkomende landen het westen niet overmatig welgezind zijn. Daarnaast zal de economie ook niet goed reageren op een beleid dat de eerst met goedkoop krediet opgefokte consumptieslaven van het begin van de 21e eeuw nu abrupt op een hoog rentedieet zet. Dat geldt zowel voor Europa als voor de VS.
Wat schort aan de ruim geld politiek in de VS is, dat het geld niet voldoende lijkt te worden ingezet voor nieuwe impulsen aan de economie, maar gaat naar ‘business as usual’. Aan de New Deal van Roosevelt heeft de VS een flinke verbetering van de infrastructuur overgehouden en een herstel van het aangetaste agrarische potentieel. Het nu gecreëerde geld kan beter worden ingezet en zou eigelijk vooral voor duurzame investeringen beschikbaar moeten komen en gebruikt voor het oplossen van knelpunten voor economische ontwikkeling, zoals de overuitputting van natuurlijke hulpbronnen, de afhankelijkheid van fossiele brandstof, zoals voorgesteld in de Green New Deal. Alle aanzetten van Obama voor zo’n beleid worden nu door de neocons fundamenteel en fanatiek bestreden, met een retoriek en politieke inzet die als twee druppels water lijkt op de extreme en nu ridikuul aandoende politieke campagne die in 1935-1937 tegen Roosevelt werd gevoerd en die nu iedereen vergeten is, o.a. door een American Liberty League, die Roosevelt in alle toonaarden van communisme beschuldigde. Wat nu gaande is in de VS is interessant voor degenen die zich afvragen of de geschiedenis zich kan herhalen. Het valt te vrezen van niet. Deze keer zou de American Liberty League wel eens kunnen winnen, met onder de slachtoffers onze vrijheden en onze welvaart.
zondag 22 augustus 2010, 1:26 uur
” Waar het wel aan schort, is vraag naar Amerikaanse producten. Maar dat is een structureel probleem dat je niet kunt verhelpen met een simpele renteverlaging. Door telkens de geldpersen aan te zetten en over de structurele problemen heen te behangen, breng je de oplossing juist verder buiten bereik.”
Het Amerikaanse handelstekort met de EU is zeer laag, minder dan 1% van het BBP. Het probleem is het handelstekort met China dat resulteert in de enorme Chinese USD reserves. De oorzaak is dat de yuan kunstmatig laag wordt gehouden. Dit is goed voor de Chinese export en dus werkgelegenheid. Voor de Amerikanen is dit goed omdat de goedkope Chinese invoer de inflatie laag houdt. Zolang de Chinezen bereidt zijn het Amerikaanse tekort te financieren is er weinig aan de hand. Een deel van de oplosiing ligt in China.
En dan zijn er de kosten van de oorlog zoals Ralph al aangaf. Feitelijk wordt de oorlog door China gefinancierd. Als de Amerikanen hun kostbare avontuur aan de andere kant van de wereld opgeven is dit ook een deel van de oplossing van de crisis.
Verder zijn de Amerikaanse consument erg optimistisch en niet geneigd tot sparen. Voor het eerst in 25 jaar de collectieve creditcardschuld afgenomen met ongeveer 10%. Ofwel Joe sixpac leeft minder boven zijn stand dan voorheen. Dat dit de werkloosheid niet ten goede komt lijkt duidelijk.
Het economische herstel zal niet makkelijk en pijnloos gaan. Dat de VS niet innovatief is, en dat de vraag naar Amerikaanse producten te laag is zoals Heleen suggereert, lijkt me niet juist. Google, Intel, Apple, Dell, I-pod en Motorola zijn alle Amerikaans. En bovendien groot geworden toen het goed ging, en niet in een periode van crisis. Dit is dus in tegenspraak met wat Simone de Beauvoir het ooit zei: kunst wordt geboren in tijden van crisis.
zondag 22 augustus 2010, 22:11 uur
#20 Jan de Veer.
Joe sixpac spaart niet. Hij smeert zijn sixpac uit over 7 dagen omdat zijn 99 weken werkeloosheids
uitkering bijna op is en er nog steeds geen kijk is op een baan.
De Amerikaanse consument is helemaal niet optimistisch en geeft geen cent uit behoudens het hoogst nodige. Behuizing, verwarming en voedsel.
De droom is over. Ze voelen zich belazerd maar weten alleen nog niet door wie. Het maakt ook steeds minder iets uit. Joe sixpac probeert een paar kreten uit zijn bewustzijnsvermogen te bannen
om zodoende het hoofd boven water te houden.
De kreten zijn de volgende:
De USA is de allerbeste natie ter wereld, waaraan de rest van de aardbol een voorbeeld dient te ontlenen.
De USA is de politieman met de meest hoogstaande
ethiek, hen door God gegeven, voor de rest van de wereld.
Wat was U allemaal wel “waard”, toen U nog een stapel credietkaarten bezat.
Waar is die persoon gebleven die U een huisje
aanpraate met een veel te hoog prijskaartje en een veel te hoge hypotheek? Fanny May en Freddie Mac
worden met Uw belastingcenten uit de brand geholpen.
U niet na Uw 99 weken, hoe zit dat?
Jan de Veer er is te weinig koopkracht voor het product. Dan houdt alles op.
maandag 23 augustus 2010, 9:27 uur
Ik ben geen fan van uw stukjes en begrijp nooit erg waarom iemand op het idee komt om vanuit Almelo of zo onder een nieuwe naam naar New York te gaan verhuizen, om vanuit een van die wolkenkrabberstjes de nederlanders een beetje bij de les te houden. Verstand van Econommie hebt U in mijn ogen niet veel, wel van business as usual en arme sloofjes ook een betaald baantje bieden in Uw trappenhuis.
In Uw laatste stukje is het al niet veel anders dan voorheen. Natuurlijk gaat een een financiele crisis een mens niet ongemerkt voorbij laat staan een land. Dat is nu eenmaal het kenmerk van een crisis. Crisis betekent inleveren van eerder gewonnen terrein. Amerikanen en europeanen moeten nu een groter deel van de buit afstaan aan anderen. Dat zagen we allang aankomen maar als het dan zover is dat ook de Chinezen echt auto gaan rijden en maken tja dan is Leiden in last. Dat ligt niet aan de banken, niet aan de amerikanen of aan besluiten van FED of EU. Het geld vloeit gaat daar naar toe waar de marginale opbrengsten het hoogst zijn.Onze eigen pensioenfondsen en dus ook onze banken in Europa en de VS deden en doen daar stevig aan mee. Gelukkig maar zou ik zeggen ondanks want als niemand zijn nek meer uisteekt moeten dan onze pensioenpotten gevuld worden?
Heleen het ga je goed en je stukjes die zal ik niet echt missen. Natuurlijk, uit schaarste wordt creaviteit geboren en je vertrek is daar misschien ook wel een bewijs van. Laten we het hopen want de krant kan wel wat gebruiken sindz iedereen dagelijks te pas en te onpas wordt bestookt met IK DENK NRC. Dat is een veel ergere gesel en ik vraag me af wanneer aan die terreur een einde komt. Een ding is zeker de lezer heeft het laatste woord.
maandag 23 augustus 2010, 10:10 uur
Creative vernietiging ontstaat helemaal niet in tijden van schaarste.Integendeel,wanneer producten in zo’n overmaat gemaakt worden dat er geen droog brood meer aan te verdienen is,moet innovatie zorgen
voor nieuwe producten,die de oude producten ouderwets maakt en door niemand meer gewild zijn.
Capitalinvestment in nieuwe producten,gemaakt op nieuwe machines in nieuwe fabrieken is de grootste voorwaarde,zo niet de enige,voor groei.Fusies,van 2
ondernemingen tot een grote maken,brengt geen groei.
Kostenverlaging,dus hogere produvtiviteit in een
onderneming gaat altijd ten koste van een andere
onderneming,dus brengt geen groei.Consumptieverhoging
door ondersteuning of door het opeten van je eigen
huis brengt geen groei.Alleen capital investment
gebaseert op sparen-kapitaalvorming en investering
in fixed assets brengt groei.Mevrouw Mees,U moet
het werk van Schumpeter(de tegenstender van Keynes),
van wie de uitdrukking ‘creatieve vernietiging’komt
nog eens nalezen.
maandag 23 augustus 2010, 11:33 uur
Creatieve vernietiging of destructieve creativiteit?
P.S. Succes met dat wat je wilt gaan doen terwijl ik denk aan Petrarca en zijn Laura bij de bron in de grot in Fontaine-de-Vaucluse.
maandag 23 augustus 2010, 12:30 uur
#20
geachte heer De Veer,
u zou uw licht eens kunnen opsteken bij hoe ‘precies’ de inflatie in de VS gecalculeerd wordt. de site http://www.shadowstats.com kan u daarbij vast verder helpen. deze site werd overigens recent nog als bron in de NYT aangehaald, toch niet de minste krant zou je zo zeggen…
clou van het shadowstat(istics)-verhaal is dat het Amerikaanse volk en de obligatiehouden van de $ al een jaarje of 40, wat zeg ik, een jaartje of 50 gaandeweg meer en meer bedot wordt.
de berekeningen zijn door wat er allemaal buiten het inflatiemandje van goederen en diensten is komen te vallen (door fenomenen als imputations en hedonics (sic)) zo lek als eh, een mandje geworden.
clou van de officiële inflatiecijfers is dat échte inflatie sinds 1980 gemiddeld op 13% ligt en niet op de zoals de door het Gov. opgegeven 5%.
cloi daar weer van is dat de ijverige Chinezen daar zo goed als helemal niets mee te maken hebben.
vr grt, óók aan Mevrouw Mees: succes met uw verdere werkzaamheden en schrijverijen.
maandag 23 augustus 2010, 20:24 uur
Geachte mevrouw Mees, ik lees dat u ophoudt met uw wekelijkse column in NRC-Hbld. Dat spijt mij want u snijdt nogal eens behartenswaardige zaken aan. Als voorbeeld noem ik uw stukje van begin april 2010 getiteld “wat is Nederland toch een schijnheilig land”. Er passeren nogal wat namen in dat stukje. O.a. van Wiegel en in eerdere stukjes ook de heer Wellink. In “schijnheilig land” wordt de Eerste Kamer, althans leden ervan, in een minder gunstig daglicht gezet. Wanneer uw constatering juist is, is dat miner prettig voor dit land en is de term “schijnheilig” nog een ‘understatement’. U bent af en toe niet ongenegen geweest stevig tekeer te gaan. Dat was niet oninteressant voor mij. Uw aanvankelijke ongeremde bewondering voor de USA is getemperd. Dat geeft voor mij blijk van reflectie. Nogmaal jammer dat uw column verdwijnt, met vriendelijke groet, Gert Jan van Eck
dinsdag 24 augustus 2010, 12:26 uur
Mevr. Mees zegt dat bouwvakkers zich niet laten omscholen tot koekenbakkers, terwijl Amerika daar juist om bekend staat, met zijn korte uitkeringen.
woensdag 25 augustus 2010, 4:09 uur
Geweldig dat we verder verschoond blijven van de drammerige stukjes van Heleen Mees, geen gekat meer op vrouwen die niet mee willen doen aan de manier van leven en werken die Mees als het meest hoogststaand beschouwt en geen afkraken meer van Nederland in vergelijking met de heilstaat die de VS in haar ogen op sociaal gebied is al is er stellig kritiek op dat laatste nodig.
woensdag 25 augustus 2010, 11:47 uur
@ Jan de veer (20)
Maar waar staan de fabrieken voor de hard ware rond “Google, Intel, Apple, Dell, I-pod en Motorola” ?
…niet in de VS…noch in Europa, noch in Japan (voor de niet Amerikaanse “brands”, dat is het probleem, onder het mom van de productie voor de lokale markt wordt de productie voor de dure consumenten markten daar gewoon meegenomen.
Ik heb fabrieken zien verhuizen in de jaren ’90 van duur naar goedkoper en goedkoop (Oost) Europa, steeds weer een spoor van ontslagenen achterlatend en uiteindelijk gingen ze en staan ze nog (sinds midden jaren negentig) in China.
Het vliegdekschip van Cor van der Klugt is werkelijkheid geworden……
vrijdag 27 augustus 2010, 9:40 uur
# 27 Koekenbakkers genoeg in USA. Meer behoefte aan koks want er zijn zoveel halve garen.
Vaak genoeg ben ik het niet eens met Mevr Mees. Sloofbaantjes lijken mij geen goede levensvervulling, ook niet voor de ongeschoolden. Toch beschouw ik het stoppen van de column als een verlies. Deze was altijd interessant om te lezen en gaf ook vaak aanleiding tot nadenken en verder lezen.
Ik mag toch hopen dat het stoppen niet veroorzaakt is door een wending naar rechts bij de redactie. Door de terreur van de ziedende mannetjes en de stokkendragers van rechts lijken veel mediawerkers niet meer publiek voor hun mening te willen uitkomen.
Ik wens u, Heleen Mees, verder een goede carrière en veel inspiratie bij het verdere schrijven.
maandag 13 september 2010, 10:46 uur
Hoewel het niet gezegd mag worden is de Werkeloosheidsuitkering gewoon de uitkering van een verzekering waar de premie voor betaald is.
Als je huis afbrandt dan krijg je de verzekerde uitkering.
Als je werkeloos wordt dan behoor je de verzekerde rechten te krijgen en niet door Jan en alleman, minister Donner en toekomstig premier Rutte voorop, uitgemaakt te worden voor klaploper of nog erger.
Dat het in de USA anders gaat daar kunnen wij hier niets aan doen maar laten we in vredesnaam verre van de situatie aldaar blijven in ons kikkerlandje.
maandag 1 november 2010, 17:24 uur
Heeft de auteur, de hoofdredactie of de ombudsman al uitgelegd waarom deze column is gestopt ?