In Rijssen vliegen de eieren tegen de ruiten
De eerste taak van een documentairemaker is natuurlijk om een interessante, overtuigende en valide film tot stand te brengen. Maar voor wie echte mensen in beeld brengt en hen zo gebruikt als belangrijke grondstof van zijn film, komt er nog een plicht bij. Hij dient er voor te zorgen dat de openbaarmaking van beelden en uitspraken zijn hoofdpersonen niet in gevaar brengt of anderszins last bezorgt. In het geval dat dergelijke gevolgen onvermijdelijk zijn, is het de verantwoordelijkheid van de filmmaker betrokkenen daarop te wijzen en in staat te stellen die risico’s realistisch af te wegen.
De afgelopen twee maanden beheersten drie thema’s de televisieprogrammering: de Kamerverkiezingen, voetbal en – als afgeleide van het laatste – Afrika. Dit wat eenzijdige dieet maakte de keuze voor de fruitschaal, met de beste appels en peren, enigszins beperkt.
Op drie achtereenvolgende donderdagen vertoont de rubriek HollandDoc (IKON) een op zichzelf staande, nieuwe documentaire van Saskia Vredeveld over Zuid-Afrika. Dat is een bewonderenswaardige output van de in Kaapstad geboren Amsterdamse regisseur, met dank aan het WK voetbal dat de financiering vergemakkelijkt moet hebben.
Als beroepskijker zie je per definitie zoveel middelmatigs, dat het bijna de norm wordt. Een enkel keer passeert er op televisie een moment van grote waarde. Gisteravond waren het er zomaar drie, keurig verdeeld over de publieke zenders. De Spanjaarden noemen zo’n ogenblik van zichtbare inspiratie of genade in kunst of sport duende.
In een fatsoenlijke documentaire draait het nooit alleen maar om de inhoud, want in dat geval zou je het verhaal ook gewoon kunnen opschrijven. Twee goede voorbeelden van die opvatting waren gisteren na elkaar te zien op Nederland 2.
Op de dag dat de AEX de hoogste stand (351,44) bereikte sinds het begin van de huidige crisis, viel in het NOS Journaal een bericht op over de beschikbaarheid van bestraling voor honden en katten met kanker. Het is wel een prijzige behandeling, maar een echtpaar vertelde er best duizend, zelfs wel tweeduizend euro voor over te hebben om het leven van hun huisdier met een tot anderhalf jaar te verlengen. Vooralsnog is dat heel onrechtvaardig ten opzichte van beesten met minder koopkrachtige baasjes.
Als er in 1492 een NOS Journaal zou hebben bestaan, dan had dat misschien melding gemaakt van de ontdekking van Amerika of het eerste gedrukte boek. Maar vrijwel zeker had niemand direct in de gaten gehad hoe groot de invloed van deze noviteiten zou kunnen worden.