In de documentaire Fokking Hell! (NOS) wordt het ineenzakken van de hond direct becommentarieerd door een officier, die uitlegt dat ook honden soms gebruikt worden voor bomaanslagen op ISAF-militairen. En dan is het ineens een adequate reactie geworden om raak te schieten.

Fokking Hell! bestaat uit twee soorten beelden. Aan de ene kant zijn er de opnamen van amateurcamera’s en mobiele telefoons, gedraaid door Nederlandse militairen tijdens de missie in Uruzgan (2006-2010). Buiten de poorten van Kamp Holland was dat niet toegestaan en Defensie is altijd vrij zenuwachtig geweest bij de gedachte dat dit ruwe materiaal onvermijdelijk ooit ergens zou opduiken.

NOS-verslaggever Peter ter Velde verzamelde de beelden in de loop de jaren dankzij zijn goede contacten met de jongens en meisjes in het veld. Hij monteerde ze met cameraman Eric Feijten en fotograaf Hans Stakelbeek tot een rauwe impressie. Maar Defensie wilde toch best meewerken, omdat de kans werd geboden het oncontroleerbare materiaal in de montage in te bedden in duidend en relativerend commentaar.

Wat de film voortdurend authentiek maakt, is het feit dat de beelden spontaan tot stand kwamen en niet in eerste instantie bedoeld leken voor openbaarmaking. Er wordt veel gedold en gedaan alsof er tijdens een patrouille een televisiereportage gemaakt wordt, met melige stand-uppers en cross talks. „Waar zijn we hier aangeland?”, vraagt de gelegenheidscameraman aan een van zijn collega’s, vlak voor een huiszoeking. „In de Middeleeuwen”, luidt het ironische antwoord.

We zien voor het eerst de onwennigheid van de militairen als ze een Afghaans huishouden overhoop moeten halen en hun trots als een hooiberg stapels automatische wapens blijkt te verbergen.

Aan een waslijn is een kledingstuk zo opgehangen dat een douchescène kuis blijft. De graatmagere, vreugdeloos op tafel dansende meisjes in Kreta, waar de militairen twee dagen bij mogen komen, wijzen niet bepaald op een bacchanaal.
 

Ook werd gisteravond het eerste deel uitgezonden van Dagboek van onze helden (National Geographic). Daarvoor kregen vijf militairen een cameraatje mee om zichzelf te filmen.  Maar er lijkt ook een echte crew bijdragen te hebben geleverd.

Brave voorspelbaarheid en wenselijke observaties wijzen op een propagandafilm. De toon van de zelfreflectie lijkt soms bijna op die in  Boer zoekt vrouw. Deze beelden zijn al van nature embedded.

Nederland 3 laat de correspondenten van Metropolis  (VPRO) dan bewegende ansichtkaarten versturen uit alle werelddelen, gisteren rond het thema van een gebroken hart. Tot vorige week konden we bij RTL5 meegenieten van de ontberingen van overlevers op een Maleisisch eiland in Expeditie Robinson.

Recht daartegenover, en misschien juist daarom relatief onopgemerkt, plaatste Nederland 1 een ander competitief programma op exotische locaties.
De pelgrimscode (EO) is een afvalrace voor tien min of meer Bekende Nederlanders, die van Istanbul naar Jeruzalem reizen. Na een eliminatieproef moet er elke aflevering een naar huis. De vossenjacht, bestaande uit allerlei opdrachten, kent ook beloningen, in de vorm van aanwijzingen voor de vindplaats van een pelgrimsschat in de Heilige Stad. De hoofdprijs gaat uiteraard naar een goed doel.

Al die spelletjes vis schoonmaken, kruisduiken, teksten in Grieks en Arabisch alfabet reproduceren of waterpijp roken, zijn minder interessant dan het decor en de religieuze subtekst die de EO voortdurend weet mee te verstoppen.

Vooral sinds  de overgebleven pelgrims in Syrië zijn aangekomen, kijk je je ogen uit. Productiehuis Kanakna zette jaren geleden deze trend van reisspelletjes in met Peking Express, een lifttocht dwars door Siberië. Opnieuw is de productie van Kanakna imposant; de Nederlandstalige presentator in Syrië Kefah Allush vormt  een elegante verrassing.

Leuk zijn, de formule getrouw, de interacties met de locale bevolking, die een door camera’s gevolgde groep nerveus strijdende buitenlanders best wil helpen om de vereiste kruiden op de markt te vinden.

In Aleppo was de spannende opdracht om drie christenen van verschillende denominatie op straat te vinden en voor te geleiden. Dan helpt het dat een van de deelnemers, Esmaa Alariachi, vloeiend Arabisch spreekt.

De deelnemers zijn deels van evangelische snit, zoals weerman Reinier van den Berg, maar het was een vondst om ook een moslima en boeddhist Lucia Rijker op pad te sturen langs kloosters, ruïnes en kruisvaardersburchten.

Vorige week offerde Rijker zichzelf op voor Alariachi, omdat ze als bokser toch al genoeg had gewonnen in haar leven en het voor de beeldvorming goed vond dat een islamitisch rolmodel in de race bleef.

Intussen doen wegens de hitte alle spelers aan gezichtsbedekking. Alariachi verloor gisteren, omdat ze vanwege de ramadan de hele dag niets gedronken had.

Je gaat naar een website die de aanval coördineert, downloadt een programmaatje en wacht op nadere bevelen. Als je die hebt ontvangen, kun je beginnen met „vuren”. Het bombardement van „onzindocumenten” legt de vijandige site volledig lam.
 Met de vinger aan de knop waarschuwde Vermeer nog wel even dat het strafbaar was. als hij die in zou drukken. Presentator Matthijs van Nieuwkerk stelde zijn gast gerust. Dit was louter voor een beter begrip en bovendien kon hem niets gebeuren, want er zat een oud-minister (Bert Koenders, PvdA) naast hem.
 En zo waren wij als kijkers rechtstreeks getuige van een moderne oorlogsdaad. Het zou volgens de uitvoerder geen probleem zijn om „een gemiddeld klein land” uit te schakelen. In een dronken bui had hij het met enkele vrienden wel eens gedaan met de technische universiteiten van Twente en Eindhoven.

De bezwaren tegen zo’n uitzending liggen voor de hand, maar ik ben blij het eens met eigen ogen te hebben gezien. Het is verontrustend dat een kleine groep zo gemakkelijk sabotage kan plegen tegen een instelling die in zijn ogen iets verkeerd heeft gedaan. Maar het is ook een onprettige gedachte dat overheden zo gemakkelijk onwenselijke individuen of instanties kunnen dwarszitten, als nu met Julian Assange en WikiLeaks gebeurt.
 

Dat is ook de inzet van de internetopstand die we dezer dagen meemaken. De NAVO schijnt al een forse afdeling te hebben die zich bezighoudt met oorlogsvoering (defensief, natuurlijk) op internet, maar is misschien minder goed voorbereid op een cyberburgeroorlog.

Het gevaar komt in eerste instantie niet van de Chinezen of de Iraniërs, maar van hoog opgeleide jonge burgers uit de eigen lidstaten.

Hun woede tegen een almachtige en controlerende overheid begint het belang van de documenten zelf te overstijgen. Gelukkig zien we ze nu ook op televisie, waar nerds als Alexander Klöpping en Brenno de Winter een gezicht geven aan de machtsstrijd. Keer op keer betogen ze dat het een misverstand is om te denken dat digitale informatie van bovenaf gecontroleerd kan worden, zoals staten dat van oudsher gewend waren.

Nieuwsuur laat de andere kant, met name Ronald Prins van het beveiligingsbedrijf Fox-IT, regelmatig aan het woord. Die noemde het gisteren „ontoelaatbaar” dat de overheid met de bestaande middelen geen gezag  heeft over het internet. En toch gebeurt het.

Er zijn veel redenen aan te wijzen waarom het Vlaamse origineel zo veel aanstekelijker is dan de alweer gestopte Nederlandse namaak. Belgen houden van quizzen en waarderen mensen die meer weten dan een ander. Iedereen doet mee, van charmezanger tot oud-premier. Presentator Erik van Looy is een droge en gevatte en op de juiste manier onopvallende gastheer.
De grootste troef  zijn de aanstekelijke verbale en fysieke spitsvondigheden. Ook in België deinst de publieke omroep niet meer terug voor platitudes en dubbelzinnigheden, maar het gebeurt verfijnder en discreter dan bij ons. Variaties op woorden als ‘chocoladehoer’ of ‘ontboezeming’ lijken zo minder flauw.

Een van de succesvolle kandidaten in de eerste twee uitzendingen was televisiejournalist Martin Heylen. Nieuwsgierig geworden naar zijn werk, keek ik gisteren naar een aflevering van zijn serie God en klein Pierke (Één). Volgens de website van de VRT betekent „klein Pierke” zoiets als Jan en alleman, een verwijzing naar de documentaire portretten die Heylen eerder van gewone Vlamingen maakte. Nu praat hij met en over acht prominenten, van Kamagurka tot Van Rompuy.

Gisteren doorbrak bij Heylen kardinaal Godfried Danneels een maandenlang stilzwijgen, na onthullingen over zijn doofpotstrategie rond seksueel misbruik door de Brugse bisschop Roger Vangheluwe.

In België is de golf van onthullingen over rooms misbruik harder aangekomen dan hier. Er is meer en harder bewijs van betrokkenheid van de top en het land was langer vroom dan wij.  Vooral kardinaal Danneels was alom geliefd, in de woorden van Heylen „een monument van de moderne kerk dat na dertig jaar van zijn sokkel is gevallen.”

De interviewer bekent het moeilijk te vinden om kritische vragen te stellen aan de man die ook hij bewonderde. In de beslotenheid van de abdij van Orval zet hij toch door. Danneels spreekt zalvend en ontwijkend. Alleen God kan vergeven, Vangheluwe was zijn vriend, voor wie hij bidt, een mens valt niet helemaal samen met zijn daden. Op een gegeven moment vindt de kardinaal het wel genoeg: „De enige taal om erover te spreken is de stilte.”

Het is geen hard en onthullend gesprek geworden, daarvoor zijn beide mannen te voorzichtig en te respectvol. Naar journalistieke normen zou je zelfs van een mislukking kunnen spreken, maar op een rare manier neemt ook deze pudeur me voor hen in. Welke journalist durft nu een gesprek  met  een suspecte autoriteit te eindigen met de vraag: „Wat vond u eigenlijk van mij?”

Gelukkig is de stem van de interviewer achter de camera in Aanpakkers (NTR)  onmiskenbaar van Frans Bromet. We kunnen dus aannemen dat hij de maker is van de portretjes van een minuut of tien, twee per aflevering, van mensen die niet bij de pakken neerzitten, maar naar vermogen een bijdrage leveren aan de samenleving.

Die ideologie is nauw verbonden met de missie van de RVU, een van de drie zendgemachtigden die dit jaar fuseerden tot NTR. In het verleden zagen we weleens een mevrouw op dreigende toon willekeurige voorbijgangers manen tot vrijwilligerswerk. Deze meer documentaire aanpak is efficiënter, sympathieker en spontaner.

In de parade van deskundigen, kunstenmakers en mensen met een grote mond die dagelijks op televisie voorbijtrekken, zijn de personages van Bromet vrijwel altijd een verademing. Als we al ‘gewone mensen’ zien, dan zijn het vaak slachtoffers of curiosa. Hello Goodbye (NCRV) vormt een andere uitzondering, al wordt daar soms wat opzichtig naar de emotie gezocht.

Bromet heeft doorgaans enige tijd nodig om vragenderwijs tot de kern te komen. Maar als hij beet heeft, dan laat hij niet los voordat de gesprekspartner ons deelgenoot heeft gemaakt van zijn diepste dilemma’s, onvrede of verdriet.

De indruk bestaat dat Bromet voor deze productie minder tijd beschikbaar had dan voor zijn eigen films. Toch komt hij door zijn lange ervaring vaak bewonderenswaardig ver. Twee weken achter elkaar verschenen er tranen in de ogen. Dat is zeker niet het doel van Bromet, maar hij gaat de confrontatie evenmin uit de weg. Discreet, dat wel. Toen de ingenieur die zijn eigen huis bouwde, het te kwaad kreeg, omdat hij zich realiseerde nooit serieus te zijn genomen, ging de camera terecht heel even uit.

Ook Aanpakkers zijn soms boze burgers. De vrijwilligers en klanten van een kledingbank voor gratis gebruikte kleding en speelgoed vinden de inkomensverdeling in Nederland te onrechtvaardig om het droog te kunnen houden.

Heel mooi was het vignet van de Beverwijkse parochianen die hun eigen kerk hadden bezet, omdat het bisdom die wilde sluiten. Ook hier sluimerde een klassetegenstelling, want die andere kerk, van de gegoede middenstand, mocht wel blijven bestaan.

Goed dat zulke bewogen burgers met een wrok nog ergens op televisie ernstig worden genomen, en niet, zoals in Man bijt hond (NCRV), een beetje geëxploiteerd als rare insecten.

Beide fictieproducties zijn, in hun eigen genre en op hun eigen niveau, ambitieuze topprestaties, al kun je een scenario van Martin Scorsese moeilijk vergelijken met een script van Frank Houtappels.

Zowel het universum van de Drooglegging in het Atlantic City van de jaren twintig als dat van Amsterdamse volkse huishoudens in de jaren zeventig is perfect gereconstrueerd en uitvergroot. Er valt vooral te genieten van de Amerikaanse auto’s en nachtclubs en van de Hollandse afrokapsels en fonduesets. Maar die nadruk op een epaterende vormgeving liet me ook in beide gevallen achter met het gevoel dat ik iets te veel marsepein had gegeten.  Zoiets zorgt dan toch voor minder opwinding dan je voorafgaand aan dit heerlijk avondje verwachten mocht.

Daarentegen betrapte ik mezelf vrijdagavond op een totaal onvoorziene tinteling van sensatie, die nu eens niets met de verpakking te maken had. Om die verrassing te kunnen navoelen, moet je wel op de hoogte zijn van de permanente staat van oorlog, waarin de Nederlandse internetbloggers plegen te verkeren. Wie er precies begonnen is, valt niet meer goed te achterhalen, maar met name GeenStijl, de bakermat van omroep PowNed, en Francisco van Jole, nu hoofdredacteur van het aan de VARA gelieerde joop.nl, laten geen gelegenheid onbenut om elkaar te kleineren, beledigen en onderuit te halen.

Maar zie, in de decembermaand werd het ineens vrede op aarde, of op z’n minst tijd voor een monsterverbond. De ster die uit de hemel viel heet Julian Assange. Van Jole was eerder op de avond al te zien in Uitgesproken VARA, waar hij opriep een petitie te tekenen ter verdediging van de oprichter van klokkenluiderssite WikiLeaks, die met arrestatie en neerschieten bedreigd wordt.

PowNews kondigde aan voor deze gelegenheid oude vijandschappen terzijde te schuiven en gaf bijna alle Nederlandse internetpioniers de kans om de oproep te ondersteunen. Zelfs Van Jole zelf mocht zonder enig flauw commentaar zeggen dat als dit niet lukt, we het einde gaan meemaken van internet, zoals we dat nu kennen.

Laat ik dan maar relativeren dat deze doemvoorspelling misschien een klein beetje overdreven klinkt. Ik ben ook geneigd om het voor WikiLeaks op te nemen, maar ik denk dat eerder de nieuwe gelegenheidscoalitie van bloggers uiteenspat dan dat internet gekortwiekt kan worden.

De wereld draait door (VARA) onthulde gisteren een ingenieuze tournure van het scenario. Assange heeft een buitengewoon explosief document over Afghanistan in versleutelde vorm op het web geplaatst. Als hij niet regelmatig inlogt om de encryptie in stand te houden, wordt dit „levensverzekeringsdocument” vanzelf openbaar. Maar uitlevering aan Zweden op beschuldiging van zedenmisdrijven dreigt onverminderd, om maar te zwijgen van het advies van keurige politici om de man zo snel mogelijk neer te schieten.

Goed, voor filmliefhebbers is zo’n plotdilemma van een vogelvrije Robin Hood van de informatiesamenleving niets nieuws, maar ook andere voorbeelden uit de actualiteit van grimmige machtsontplooiing tegen rebellen doen eerder aan de 19de dan aan de 21ste eeuw denken. Heel klassiek komen de doerakken er gemakkelijk mee weg.

Neem nu de wraak van de FIFA-leiding op verslaggever Andrew Jennings, die hen al jaren achtervolgt met bewijzen van corruptie.
Vlak voor de beslissing welk land de WK van 2018 mag organiseren, kwam Jennings in Panorama (BBC) weer met beschuldigingen tegen drie bestuurders. Om Jennings en de BBC en heel Engeland te straffen werd met enkele stemmen pro forma ten gunste van het kansloze bid van Nederland en België, de Engelse kandidatuur al in de eerste ronde weggestemd.

Naast Jennings en Assange oogt de strijd van ex-astronaut Wubbo Ockels voor een duurzamer samenleving tamelijk zachtaardig. Maar ook hij kreeg gisteren in Groningen te maken met een doelgerichte en professionele aanslag op zijn schip Ecolution. Volgens de politie wees het doorsnijden van leidingen en slangen die de apparatuur onbruikbaar maakten niet op vandalisme.

Bij Pauw & Witteman (VARA) behield Ockels zijn kalmte. Hij wilde niet weten wie het gedaan hadden, maar waarom mensen het op zijn idealen hadden voorzien. En pleitte voor een maatschappij waarin zulke incidenten niet leiden tot verdere verharding en angst.

Maar de tijdgeest tendeert eerder naar geheime politie, Dickens en de wreedheid van de kermis. In de talkshow Jensen! (RTL5) werd gisteren een vierjarige Siamese tweeling uit Canada op de bank tentoongesteld. „Amazing!”, riep de gastheer wel drie keer achter elkaar uit. Daarna volgde een reportage, een zogeheten shock doc,  over een jongen die vijf honderd kilo woog.

Maar gisteren opende het NOS Journaal met een bericht dat “zo groot” was „dat het wel moest uitlekken.” De hele biochemie zou wel eens op de schop kunnen gaan. Er waren zelfs beelden, zonder bronvermelding, van de voor de NASA werkzame biogeoloog Felisa Wolfe-Simon, die bacteriemonsters verzamelde in de modder van een arsenicumhoudend meer, Lake Mono in het Californische Yosemite Park.

Later op de avond, in Pauw & Witteman (VARA), legde wetenschapsjournalist Govert Schilling het nog eens uit, met behulp van duplosteentjes. En hetzelfde beeldfragment werd nu toegeschreven aan een aflevering van het wetenschapsprogramma Labyrint (NTR/VPRO), uitgezonden op 23 november.

Die had ik niet gezien, dus bood uitzendinggemist.nl soelaas. Het ziet ernaar uit dat de kern van de wereldprimeur gewoon vorige week al op Nederland 2 onthuld werd, zonder dat iemand daar nu de redactie voor in het zonnetje zet.

Het grappige is dat Labyrint juist benadrukte dat collegialiteit en gebrek aan ego van twee bevriende vrouwelijke NASA-wetenschappers tot nieuwe inzichten had geleid.

Wolfe-Simon praat veel met de Nederlandse Inge Loes ten Kate, een astrobioloog die voor de volgende Marslanding een robot ontwikkelt. Die moet daar materiaal verzamelen, op zoek naar organische levensvormen. Wolfe-Simon werkte aan een hypothese, dat de microben uit het moddermeer in een laboratorium kunnen overleven als de fosfor in hun dna kunstmatig vervangen wordt door arseen. En ze probeerde Ten Kate te overtuigen dat ze wat breder moeten zoeken op Mars dan alleen naar vormen van leven die uit de bekende zes elementen zijn opgebouwd. Koolstof en silicium lijken ook op elkaar, dus dat is eveneens een optie.

Het lijkt erop dat Wolfe-Simon haar hypothese bevestigd heeft zien worden en dat de NASA er wel oren naar heeft om die mogelijkheid bij de verkenningsmissie niet langer uit te sluiten.

De moraal van het verhaal is curieus. Een sensationele wetenschappelijke doorbraak, potentieel goed voor een Nobelprijs, ontstaat uit de vriendschappelijke samenwerking tussen twee vrouwen, onder wie een Nederlandse. Een Nederlandse televisierubriek had de beeldprimeur. En de collega’s praten over marsmannetjes.

Laat dat maar aan de jongens en meisjes van PowNed over. Dus werden enkele rechters niet onderworpen aan een inhoudelijk kritisch kruisverhoor, maar kregen zij de vraag voorgelegd wat ze van Oh Oh Cherso vonden en wie hun favoriet was in The Voice of Holland. Toen die programmatitels bij geen van allen een belletje deed rinkelen, lag de conclusie voor de hand. Zie je nou wel: die rechters zijn totaal wereldvreemd en weten niet wat er in de samenleving omgaat.

Quod erat demonstrandum: wie niet op de hoogte is van de meest recente en vluchtige ontwikkelingen in de populaire cultuur, verspeelt het recht om een oordeel te vellen over verdachten of twisten tussen civiele partijen. Het is een oude truc die ook vaak op politici is uitgeprobeerd. Die zijn inmiddels zo verstandig om af en toe een blik te werpen op RTL Boulevard, al moest minister Opstelten (Veiligheid, VVD) in dezelfde uitzending aan zijn voorlichter vragen wat Oh Oh Cherso kon zijn: „Hoe schrijf je dat?”

Misschien is het vruchtbaarder als de magistratuur in haar communicatieoffensief probeert zelf het initiatief te houden. Er valt voor de samenleving, die in meerderheid denkt dat een rechtbankzitting in Nederland net zo verloopt als in een Amerikaanse film, ook nog heel wat te leren.

Een interessante stap in de richting van betere voorlichting is de docusoap De rechtbank, waarvan de EO gisteren de eerste aflevering uitzond. Drie zaken kwamen in een klein half uur aan de orde: een strafrechtelijke, een familierechtelijke en een civiele in kort geding.

De Utrechtse rechtbank liet toe dat er tijdens en rond de zittingen gefilmd werd, zij het niet in de raadkamer. De twee verdachten van een steekpartij kwamen onherkenbaar in beeld.

Voor de gemiddelde leek is het uiterst nuttig om het verschil tussen een rechter, een griffier, een officier en een advocaat gedemonstreerd te zien worden. De korte toelichtingen op de vonnissen die de rechters op camera gaven, waren wel erg summier.

Strafrechter Jan Krol had enige coulance betracht, omdat de verdachten zijn vragen beantwoordden: „Dat is beter dan zwijgende verdachten. Zo kun je tenminste nog een beetje een gesprek voeren.”

Ook bleek tot mijn verbazing de rechter niet terug te schrikken voor een morele reprimande: „Een jonge vader die om half vier nog in de kroeg rondhangt, geeft niet het goede voorbeeld.”

De rechtbank levert minder op dan documentaire portretten van rechters, die HUMAN en IKON maakten, maar dit is juridische voorlichting voor beginners.

Het was een verrassende locatie die Coenen uitzocht om te reflecteren op de toekomst van Zuid-Limburg. Hij meent dat de huidige steden in zijn geboortestreek toch vooral „een agglomeraat van uitgegroeide dorpen” vormen. Voor de toekomst moet je naar Aken en Luik kijken, want de grenzen van Limburg zijn ook maar een toevallig gevolg van het Congres van Wenen in 1815.

Een andere Limburgse architect, Jerome Paumen, beweerde zo ongeveer het tegendeel en leek daarmee dichter te staan bij de ambities van de meerderheid van de Limburgers, die helemaal niet in steden willen wonen. Paumen pleit voor „Bourgondische ingrepen”, die aansluiten bij de historische hang naar ambachtelijkheid, het goede leven en een sterk sociaal gevoel.

Als voorbeeld liet hij een voormalige groentenschuur in het dorp Neerbeek zien, die omgetoverd was in een „verswinkel”. Zou dat dan de toekomst zijn? Dat bij uitstek een postbode van TNT ons rondleidde door de voormalige mijnkolonie Sanderbout bij Sittard, leek een veeg teken van het tegendeel.

Het probleem dat het vierluik van Tegenlicht onder het motto Nederland op de tekentafel aankaart, is nogal drastisch en moeilijk oplosbaar. „Men is naarstig op zoek naar een nieuwe identiteit”, zegt Coenen. Maar is een groot deel van Nederland, en zeker PVV-bolwerk Limburg, niet juist verschrikkelijk, gehecht aan de oude identiteit, gekenmerkt door mijnbouw en bronsgroen eikenhout?

Ook al voert de stad Heerlen campagne dat het er „vet cool” is en wordt er gestreefd naar een status als centrum voor duurzame energie, voor stadslucht moet de Limburger toch naar elders of, vooruit, Maastricht, dat in het hele programma merkwaardigerwijs niet voorkwam.

Het Limburgse stedebouwkundige dilemma is een extreme pendant van wat nu in heel Nederland speelt. De zieners van de globalisering willen vooruit marcheren, maar een groot deel van het voetvolk heeft er geen zin meer in en slaat aan het dromen over het gemoedelijke, nauw begrensde en hagelwitte verleden.

Niet voor niets begon de uitzending met blaasmuziek en een idyllisch huis met tuintje, bewoond door demograaf Wim Derks, die zichzelf beschouwt als „de klokkenluider van de krimp”.

Een beetje terugloop van de bevolking vindt hij niet erg, als het een welvaartsfenomeen is. Gezinnen worden kleiner, dat klopt. Maar om nu te zeggen dat er minder Limburgers komen door  economische groei, nee, niet echt.