Door Tom Rooduijn

Gisteravond werd in Tegenlicht over een meltdown van de financiële markten gespeculeerd. De dreiging wordt veroorzaakt door ‘quants’: wiskundig geschoolde adviseurs aan wie banken en beleggers hun transacties bijna blindelings toevertrouwen. Ze ontwikkelen software waarmee risico’s verkleind en winstkansen vergroot moeten worden.
Quant-goeroe Paul Wilmott waarschuwt al jaren voor de gevolgen: „De computermodellen maskeren de echte risico’s en de managers zien door de hogere wiskunde de tekortkomingen niet meer”, zei hij in Tegenlicht.  En als ze eenmaal draaien, komt er geen mens meer aan te pas – met een grotere kans op buitenproportionele paniekreacties. Een journalist van Reuters stelde dat ook door ‘High-Frequency Trading’, waarbij tegenwoordig in fracties van seconden wordt gehandeld, het aantal financiële crises zal  toenemen: „Bij de crisis in 1987 gingen de koersen in een dag 20 procent naar beneden; dat kan nu in een paar minuten gebeuren.”
De term meltdown viel gisteravond ook voor de tweede keer in The Virtual Revolution, de vierdelige documentaire van de BBC bij het 20-jarig jubileum van internet. In de serie staan digitale pioniers als Bill Gates, Tim Berners-Lee en Vint Cerf versteld hoe snel het medium zich in twintig jaar ontwikkelde en de samenleving drastisch veranderde. Ze speculeren  behoedzaam over de mogelijkheden, maar erkennen dat het eens zo idealistisch begonnen medium gevoelig is voor terroristische aanslagen – en ineen kan storten.
In deze tweede aflevering kwam de rol van internet onder repressieve regimes ter sprake. Voorbeeld: het bloedig neerslaan van demonstraties in Iran werd direct met tekst, foto’s en filmpjes geopenbaard op websites waar de censuur geen greep op had. Sinds de opkomst van internet wordt de vuile was onstuitbaar buiten gehangen. „Het is nu vrijwel onmogelijk de verspreiding van informatie te voorkomen”, formuleerde Bill Gates het. De documentaire signaleerde een wapenwedloop in inventiviteit en overtuigingskracht. In China bijvoorbeeld betaalt de overheid vijftig cent per op het net gepubliceerd partijvriendelijk propagandaverhaal.
Het ging in deze aflevering ook over de risico’s van de toegenomen afhankelijkheid van het netwerk. In mei 2007 werd door een digitale aanval cyberattack’ het openbare leven van Estland lamgelegd. De BBC vond de dader in Moskou, bij een nationalistische jeugdbeweging. Zijn actie kwam voort uit verontwaardiging, zei hij over de verwijdering door de Esten van een Russisch oorlogsmonument in Tallinn. Dit soort virtuele demonstraties neemt in deze eeuw alleen maar toe, voorspelde de BBC: in frequentie, omvang en schade.

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 9 februari 2010 om 14:53 uur. U kunt reageren of trackbacken vanaf uw eigen site. (Wat is trackbacken?)