Een live debat over het bestaan van God
Jan Marijnissen haalt een ammoniet uit zijn zak en legt het fossiel in de vorm van een ramshoorn voor zich op tafel: „Dit is waar wij vandaan komen. Dit is wat ik geloof.” Op zich levert deze demonstratie van een overtuiging geen argumentatie op tegen het scheppingsverhaal, net zo min als het nareizen van Darwin in 35 afleveringen dat zou kunnen doen. Maar het was wel de genadeklap in een debat in Het elfde uur (EO) van de SP-politicus met Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht en arts.
De leider van de rooms-katholieke kerk in Nederland had anderhalf jaar eerder in hetzelfde programma tussen neus en lippen gemeld dat hij het bestaan van God kon bewijzen. Marijnissen, die toevallig ook aan tafel zat, nam de handschoen op. Hij wilde dat wel eens horen, en presentator Andries Knevel ook. Het drietal kwam de belofte van een rationeel gesprek over Godsbewijzen gisteren na, maar het bleef toch voornamelijk bij het herhalen van innerlijke zekerheden.
Eijk beriep zich in eerste instantie op het vijfde Godsbewijs van Thomas van Aquino: de kosmos bevat zoveel doelmatigheid, dat deze niet op toeval kan berusten. Marijnissen, die zichzelf geen atheïst wil noemen, omdat dat zo’n „hard woord” is, maar de kans op het bestaan van God „zeer klein” acht, betoogde rustig dat dit bewijs uit het ongerijmde weinig hout sneed. Is de mens dan het doel van het heelal? Al snel moest de geestelijke zijn toevlucht nemen tot minder exacte redeneringen en een geloofsbelijdenis.
Hij erkende wel de juistheid van de evolutietheorie en het poëtische gehalte van het boek Genesis, net als Knevel overigens. Die heeft daar eerder dit jaar nogal wat heibel over gehad met zijn achterban, dus kapte hij Marijnissen af, toen die over Darwin wilde uitweiden.
Er werd niets bewezen of weerlegd, en dus maakte Eijk zijn belofte niet waar. Geen verrassing, want in God kun je alleen geloven.
Vorige week zond de KRO een aardig Profiel uit van Knevel. Daarin werd gesuggereerd dat diens enorme boekenkast en behoefte om met argumenten over het geloof te spreken, vermoedelijk voortkomen uit een gebrek aan bevindelijkheid in zijn karakter. Omdat hij God niet echt beleeft in zijn hart, praat hij er zo graag en vaak over.
De smadelijke nederlaag van het geloof in zijn eigen praatprogramma was een nieuwe smet op het christelijke blazoen. Ik merk dat ik hem steeds sympathieker ga vinden, omdat hij zo openlijk de kwadratuur van de cirkel nastreeft en zichzelf daardoor buitengewoon kwetsbaar maakt als boegbeeld van de laatste orthodoxe zuil van Nederland. Hij praat zichzelf vast en gaat onmogelijke uitdagingen aan. Mooie televisie!
woensdag 30 september 2009, 08:52 uur
Uit het hele veld van de bijbel (koran- en thora-)- en hindoe- en boeddhistische geschriftwetenschappen wordt door Wim Eijk één theorie genomen en heilig verklaard, zonder enige discussie met andere stemmen uit de voornoemde wetenschappen. Dat vind ik en de rest van de wereld willekeurig en ook een beetje naar jezelf toepraten. Helaas heb ik en ‘anderen’ het debat in Het elfde uur (EO) van de SP-politicus met Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht en arts gemist. “Anderen’: de rest van de wereld – bijvoorbeeld 1.3 miljard Chinezen en 1.2 miljard bewoners van India – geloven dat de God van joden, christenen en moslims ook niet bestaat. Het vijfde Godsbewijs van Thomas van Aquino? Gaan we binnen de katholieke kerk anno 2009 weer terug naar de tijden van Lourdes, Mekka of dichter bij huis: Tholen of Staphorst? Dit zijn enkele plekken op onze wereld, waar ze zich aan één boek en één uitleg daarvan en één absolutisme al eeuwenlang vastklampen. Zoals bijvoorbeeld in China in Sjintijang: de moslims. Het was Confucius toch die het absolute terzijde liet. Er bestaan wereldse methoden om dat absolute (redding maar niet heus) voor zich in te nemen c.q. het gunstig te stemmen. Die wereldse methoden vormen de sfeer die Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht en arts bij mij oproept.
woensdag 30 september 2009, 10:03 uur
Archeologen ontdekten dat vroeger de godheid vaak een kalf als voetbank kreeg en de Israelieten maakten zo’n ding van goud om God naar zich toe te trekken toen Mozes wegbleef op de berg. Dat viel niet in goede aarde; Hij wil zich niet voor ons karretje laten spannen.
Ook wil Hij vast niet op de televisie, want dat zou een overweldigende impact hebben die onze keuzevrijheid teniet doet. Sedert Darwin weten we dat er evolutie gaande is en kennelijk moet dat ook geestelijk gebeuren met het doormaken van lief en leed, twijfel, etc. omdat we anders maar zombies zouden worden.
Abraham intussen had te erkennen dat niet hij baas was over zijn zoon. Zo ook niet politieke en religieuze figuren die jeugd aanzetten tot terroristische zelfmoordacties en laten de moslims straks op hun Offerfeest dit bedenken. Wat aan de godheid toebehoorde diende in het vuur geworpen, geofferd te worden. Het liep allemaal goed af ofwel werd van Boven de individuele vrijheid bevestigd.
In de wetenschap struikelen we over het probleem van de Eerste Oorzaak; het is met de woorden van Job vierde dimensie voor ons. De religie noemt God eerste oorzaak en dat Hij ons vriendelijk gezind is. Toen er nog geen computers en machines bestonden kon men de god zich moeilijk anders voorstellen dan een soort supermens. Nu is het gemakkelijker om te accepteren dat we omtrent het Wezen echt niet ingelicht zijn. Wel zal Het ver uitstijgen boven de rijkwijdte van ons brein en is daarom een Hij of Zij te noemen.
Merkwaardig is de ketterij in de laatste vertaling van de Bijbel onder leiding van een bobo der Universiteit van Amsterdam: In het evangelie van Johannes hoofdstuk 1 staat nu zoiets als Jezus die god is. In plaats van “in de boezem des vaders”. Johannes begint kennelijk zijn verhaal met verwijzing naar Genesis: een machtig koning spreekt een woord en de dingen gebeuren dienovereenkomstig duizend kilometer verderop. Hij beschrijft het Nieuwe Initiatief -van knecht mag de mens kind van God worden; een kind zit aan tafel met de vader en heeft enige toegang tot diens portefeuille- in lyrische termen en noemt Jezus de enige die meteen zo geboren werd. Dat is heel iets anders dan de Grieken zich voorstelden en Rome denkt. De moslims beseffen goed dat een Scheppende Computer…. In het Midden Oosten betekent vader en zoon vaak “twee handen op een buik”, in woord noch daad van elkaar te onderscheiden.
Het bovenstaande allemaal in verband met mijn ietwat vrije vertaling in het engels van Joost van den Vondels’s Lucifer over ongepaste ambitie (tekst op http://www.janjitso.blogspot.com, 1 februari 2008) dat misschien muzikaal op te voeren valt in de Westerkerk met zijn hoge balkons te Amsterdam.
dinsdag 6 oktober 2009, 18:34 uur
Afgelopen week veel met het onderwerp bezig geweest. Mijn conclusie is dat het absoluut niet mogelijk is om vanuit de wetenschap te bewijzen of zelfs nog maar aannemelijk te maken dat God bestaat. Wel is het mogelijk om aan te tonen dat geloof en wetenschap elkaar niet hóeven te bijten (maar vaak bijt het elkaar wel – discussies tussen gelovigen en atheïsten laten dat maar al te vaak zien).
Er zijn drie mogelijkheden om vanuit gelovig standpunt met de wetenschap om te gaan:
1. De huidige wetenschappelijke inzichten afwijzen ten gunste van het Bijbelse verhaal
2. Het geloof beschouwen als één domein, de wetenschap als een ander domein dat daar los van staat
3. De wetenschappelijke kennis integreren in het eigen geloof en godsbeeld
(of een vierde mogelijkheid, namelijk van je geloof vallen – maar dat komt dan voort uit punt 1 of 2 of uit andere, niet-wetenschappelijke overwegingen)
Heel wat gelovigen (bijv creationisten) kiezen punt 1, de meeste vrijzinnige christenen kiezen punt 2. Zelf hou ik het bij punt 3 en kan dus – grappig genoeg – in de discussies tussen gelovigen en atheïsten vaak het ‘atheïstische’ standpunt onderschrijven
Wie er meer over wil lezen, kan hier kijken: http://kattekliek.wordpress.com/2009/10/05/de-kunst-van-het-gesprek-met-niet-gelovigen-2/