Sjuul Paradijs, hoofdredacteur van De Telegraaf, heeft elf portretten van de koningin op zijn werkkamer. Dat vertelde hij tenminste gisteren bij Pauw & Witteman, als antwoord op de vraag of hij een monarchist was. Logisch dat hij dus de Kamerleden die tijdens de Algemene Beschouwingen vroegen om korting op het budget van het Koninklijk Huis aanduidde als „republikeinse keffertjes”, die in crisistijd een aanleiding zagen om uit het duister te treden.
Interessanter was de er in een adem op volgende mededeling van de kenner van wat  onder het volk leeft: „Ik heb de laatste tijd wel al tegen een paar mensen binnenskamers gezegd dat het draagvlak (voor de Oranjes – HB) zomaar snel zou kunnen kantelen.” En dat is des te merkwaardiger binnen een half jaar nadat de tragedie op Koninginnedag had geleid tot grote eensgezinde steun voor het belaagde vorstenhuis.
Paradijs’ waarschijnlijk als publiciteitsadvies bedoelde waarneming strookt met wat mij als televisiekijker ook was opgevallen. Om de gunst van de mensen thuis niet te verliezen moet je in het algemeen op televisie voorzichtig zijn met het aanvallen van heilige huisjes. Maar de traditioneel vanzelfsprekende trits God, Nederland en Oranje vormt allang geen taboe meer. Integendeel: de frequentie en intensiteit van de kritiek op het doen en laten van het vorstenhuis neemt de laatste weken sterk toe.
Ik doel dan niet op satire van het type Koning Willem is er klaar voor als onderdeel van het programma Koefnoen (AVRO). Zo’n dialoogloze komische scène die laat zien wie er in het huwelijk van de kroonprins de broek aan heeft, is niet bepaald iets nieuws.
Er valt veel ernstiger kritiek te beluisteren in serieuze programma’s, veelal naar aanleiding van affaires die slecht liggen bij het volk. De fiscale constructies om de erfenis van Juliana en Bernhard in veiligheid te stellen en de bouw van een buitenhuis in Mozambique kunnen op weinig steun rekenen onder de bevolking, zo blijkt uit straatinterviews van actualiteitenrubrieken.
Een van de weinige aardige elementen in Jack Spijkermans Wat vindt Nederland? (RTL4) is de wekelijkse momentopname van de publieke opinie over actuele kwesties. Een ruime meerderheid van Nederland vindt bijvoorbeeld dat leden van het Koninklijk Huis niet meer bescherming van hun privacy verdienen dan andere BN’ers.
We leven in een tijd waarin de volksgunst niet meer verankerd ligt in traditionele symbolen van nationale eenheid. Die volatiliteit betekent ook dat het balletje om niks weer de andere kant op kan rollen. Prinses Máxima zou er maar één keer in een talkshow voor hoeven te verschijnen.

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 18 september 2009 om 04:27 uur.