Televisie gedraagt zich soms als een monster dat zijn eigen kinderen verslindt. Nog geen jaar geleden, toen Rita Verdonk haar beweging Trots op Nederland lanceerde, hieven de actualiteitenrubrieken haar plechtig op het schild. Met verbazing zag ik het zonder enige ironie gepresenteerde icoon van de nieuwe grote roerganger en de strijkages waarmee politiek verslaggever van Netwerk Wilfred Scholten in zijn interview de volgende premier van Nederland benaderde.

Nu de beweging tegenwind ontmoet, leggen de televisierubrieken een vergelijkbare gretigheid aan de dag bij het ten grave dragen van Rita Verdonk als politiek vernieuwer. Netwerk neemt al dagenlang het voortouw in het oprapen van de door Verdonks voormalig adviseur Ed Sinke toegeworpen rancuneuze kruimels, die haar in een verdacht daglicht moeten plaatsen. Zijn eerste televisieplatform was Nova, waarin hij Verdonk een façade noemde, waarachter helemaal niets schuil ging. Maar bij de verdere campagne blijft Sinke zelf buiten beeld. Hij tipte Netwerk vorige week over een kostbare ring, die ze van een bewonderaar zou hebben gekregen. Die stond weliswaar keurig in het geschenkenregister voor Kamerleden, maar zonder aangegeven waarde.
Maandag wachtte Scholten op vliegveld Hilversum de helikopter van zakenman Hennie van der Most op, om uit diens mond teleurstelling op te kunnen tekenen over de geringe dadendrang van de door hem gesteunde politieke messias. Ze moest nu toch echt eens met plannen komen, anders ging hij ernstig twijfelen. Een inventarisatie van andere gedesillusioneerde steunpilaren leverde een fors lijstje op.
Gisteren kwam Netwerk met een nog grotere klapper: de boekhouding van de Stichting Vrienden van Rita Verdonk. Ruim zes ton van de geheimzinnige geldschieters werd getraceerd en, volgens vertrouwde televisiewetten, gepresenteerd in de vorm van een top-10 van weldoeners. Die bevat de usual suspects: vijf vastgoedhandelaren uit Zuid-Holland, glamourmakelaar Harry Mens (die zei al spijt te hebben van zijn bijdrage, al kon hij niet goed uitleggen waarom), een nog niet geheel doorgeresearchte holding in Cyprus, Nina Brinks echtgenoot Pieter Storms en, als lekkerste vangst, mediatycoon John de Mol. Die liet via een woordvoerder weten dat hij Rita beschouwde als „een gezonde aanvulling op het politieke landschap.” De Mol heeft sinds Talpa geen goede naam meer in de publieke opinie, dus kan Verdonk zeker deze openbare steunbetuiging missen als kiespijn. De geplaagde politica begon in haar reactie met excuses aan te bieden aan haar donoren voor hun outing, al zei ze daar zelf weinig aan te kunnen doen.  Verder bleef Verdonk opvallend beheerst na deze dubbele dolkstoot, van Sinke en van Netwerk. Wisten de kijkers wel dat politicoloog André Krouwel, die als deskundige schande sprak van een politieke gift uit het buitenland, PvdA-lid was?
Het was nog niet genoeg. Nova confronteerde Verdonk aan tafel bij Twan Huys met drie schriftelijke bewijsstukken en een getuigenverklaring over haar lidmaatschap van de PSP eind jaren zeventig. Zelfs na de heksenjacht op voormalige krakers en milieuactivisten was betrokkenheid bij de keurig binnen de wet gebleven Pacifistisch Socialistische Partij tot nu toe niet iets waar je voor ter verantwoording kon worden geroepen. Maar volgens Huys is de vraag of Verdonk PSP-lid was „alleen interessant omdat ze dat zelf ontkent.”
De onderkoelde charme van zowel Huys als Verdonk kon niet verhullen dat beiden een beetje gegeneerd waren over het niveau van dit debatje. Rita hield voet bij stuk: er was niets mis met haar geheugen, ze was nooit lid geweest van een andere partij dan de VVD.
Minuten later, na een item over Britten die klaagden over „duizenden Oost-Europeanen” als oorzaak van de economische crisis, zat Rita nog steeds aan tafel, het kaartje uit de archiefbak van een voormalig ‘wijkcontactpersoon’ van de PSP in Nijmegen in haar handen. Bij nader inzien was het misschien mogelijk dat ze als lid van een vrouwengroep  automatisch bij de PSP ingeschreven was. Een deerniswekkende vertoning.

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 24 september 2008 om 05:47 uur.