Er is wel eens een zomergast geweest die dat filmpje van Couperus heeft laten zien, maar je kunt het niet vaak genoeg zien. Zaterdagnacht zat het in de compilatie van een heel seizoen Dode dichters almanak, een reeks die bestaat uit filmfragmenten waarop overleden dichters voorlezen.
Aan het begin van de serie hoorde je even Hans Keller, de samensteller van de Dode Dichters Almanak, die vertelde hoe hij gezocht had naar een opname van P.N. van Eyck, de dichter van ‘De tuinman en de dood’.  Al zoekende vond hij geen Van Eyck, maar wel de 85ste verjaardag van Lodewijk van Deyssel, die wordt gefeliciteerd door collega’s, een boekenweekprogramma in de Bijenkorf met onder andere Godfried Bomans en Anna Blaman, en dus dat Couperus-filmpje.
Heb het nu een keer of drie gezien,maar ik denk steeds weer: daar is hij! Couperus! De schrijver van De boeken der kleine zielen wiens roze zomersmoking in het Letterkundig Museum in Den Haag plechtig bewaard wordt, de gemanicuurdste aller romanciers, die een periode gekend heeft waarin cartoonisten bijna realistisch moesten gaan werken omdat er voor hen niets meer te overdrijven viel, en op dat filmpje zien we hem bewegen! Een oudere man, met een allervriendelijkst gezicht waarin je iets ‘Indisch’ meent te zien, hij praat tegen wie om hem heen staan, hij leeft. Hij leefde.
Dat geldt ook voor al die dichters natuurlijk: op de filmpjes leefden ze nog, Paul Celan en Jacques Brel, Elisabeth Eybers, Jan Eijkelboom, Ed Leeflang en Hans Faverey. Joseph Brodsky zong nog als een muezzin zijn gedichten, op Poetry International. Willem Wilmink keek nog trouwhartig over zijn accordeon en vertelde dat hij Harry Bannink op het verkeerde been probeerde te zetten door liedjes te maken met wel twaalf lettergrepen in de eerste regel en maar drie in de tweede: „Dan denk ik: Bannink, ga je gang!”.
Harry Bannink leefde nog, de componist die dit weekend op de Uitmarkt werd geëerd door onder meer Nynke Laverman en Jenny Arean.
Nu ja. Er leefden tot voor kort allerlei mensen die er nu niet meer zijn.
Maar gelukkig leven er nu ook mensen. Joop van den Ende bijvoorbeeld, die gisteravond Zomergast was bij Bas Heijne en een onderhoudende, grappige avond verzorgde, met een zekere preoccupatie met leiderschap en ervaring. Hij begon meteen te laten zien wat er gebeurt als je je niet goed voorbereidt, of als je te weinig ervaring hebt om precies te weten hoe voorbereiding moet zijn. De mislukking van het Nederlands Elftal tegen de Russen vond hij daar een voorbeeld van. Van Basten, „een uitstekende coach”, had, wegens gebrek aan ervaring, de fout gemaakt om de rouw om het doodgeboren kind van Bouhlarouz toe te laten tot de hele ploeg. Dat kan niet, vond Van den Ende. Dat is te erg, dat leidt af, als je wilt winnen moet je je concentreren op de wedstrijd en je niet inleven in hoe vreselijk het is om een kind te verliezen. En meteen daarna toonde hij hoe Wouter Bos het aflegde tegen Maxime Verhagen die in een discussie bij Buitenhof beter voorbereid, ervarener, zekerder het debat aanging.
Leerzaam. Van den Ende insisteerde steeds op kwaliteit en op succes, twee dingen die niet altijd samengaan en waar presentator Bas Heijne hem geregeld wat filosofischer over wilde laten zijn, wat maar matig lukte. Van den Ende’s kwaliteit is niet om zoekend te praten, maar om zeker te zijn.
Het was, jammergenoeg, alweer de laatste aflevering van Zomergasten. Een geweldige reeks was het dit jaar, en dat ligt zeker niet in de laatste plaats aan de presentator die onopdringerig, terughoudend maar toch heel zeker de gesprekken leidde. Aan de door Van den Ende gewenste ervaring ontbrak het hem in zekere zin, want Heijne heeft weliswaar veel geïnterviewd maar nooit op de televisie, maar de uitstekende voorbereiding compenseerde dat en natuurlijk zijn ongelooflijk brede kennis. Ik wil niet flauw doen over eerdere presentatoren, maar ik heb er nog nooit een gezien die zo makkelijk élk gesprek aan kan, zowel inhoudelijk als gesprekstechnisch. Driewerf bravo.

Dit verhaal is geplaatst op maandag 1 september 2008 om 11:09 uur.