Ze vonden het wel duur in Franeker, dat bezoek van de koningin. De straten schrobben, nieuwe stoeptegels leggen („Overdreven?” vraagt een NOS Journaal-reporter. „Echt wel”, giechelen een paar schoolmeisjes), de kozijnen van de huizen schilderen – drie ton kostte het al met al en de burgemeester zei met een gezicht waarop ze zorgvuldig een verheugde Oranje-uitdrukking had vastgeplakt, dat ze zich „best voor zou kunnen stellen” dat er wat geld van een nationale begroting overschoot voor de gemeente die zo’n eer te beurt viel.
Historicus Maarten van Rossem moet er allemaal niets van hebben, hoorden we bij Het gesprek. Hij blijft op Koninginnedag ‘religieus thuis’, waar in Amsterdam beslist iets voor te zeggen is, zeker als je geen zin hebt om „met z’n allen bedorven sateetjes te eten”. Van Rossem wil van het hele Koninklijk Huis af, dat acht hij in strijd met de democratie en wat hem betreft wordt het „aanstaande maandag” afgeschaft.

Lees verder »

Filosoof John Gray gelooft niet in vooruitgang. Wel op het gebied van wetenschap en technologische ontwikkeling, het zou dwaas zijn om die te ontkennen. Maar als het om ethiek en politiek gaat, bestaat vooruitgang niet, betoogde hij in een uiterst interessant gesprek met de jonge filosoof Rob Wijnberg, dat in Tegenlicht werd uitgezonden.
Kon je aanvankelijk denken dat Gray gewoon wat pessimistisch is, na een poosje, toen hij zijn ideeën rustig ontvouwde en toelichtte (ja, ‘rustig’, er was de tijd voor dit gesprek) was het moeilijk om anders te denken dan dat hij realistisch is. Realistisch op een manier die verder strekt dan niet langer geloven dat de mens wezenlijk goed is – dat geloven sowieso niet zo heel veel mensen meer.

Lees verder »

We zaten in de tuin bij een vriendin en ineens zag ik in de grote plantenbak van haar citroenboom een eikje staan. Miniatuur nog, vanzelf, maar kleine eikjes worden groot, dus ik vroeg: „Mag ik even een eikje verwijderen uit jouw plantenbak?” „Doe maar,” zei ze, „anders heb ik dadelijk ook nog processierupsen.” Toen ze dat zei wist ik het natuurlijk meteen: Vroege vogels. Daar was het ‘s ochtends over de processierups gegaan. Radio.
Laatst sprak ik een Limburgse radiomaker, die verontwaardigd vertelde dat het Limburgs Dagblad de radiogegevens helemaal niet meer vermeldt. En dat de VARA-gids  ‘tv magazine’ heet, alsof radio helemaal niet meer bestaat. Radio is het stiefkindje geworden. Lees verder »

Zoals gebruikelijk maakt mijn laatste bijdrage aan deze rubriek in een even maand de balans op. Net als vorige keer wegen op de fruitschaal de appels van reportages en documentaires zwaarder dan de peren van het amusement. In dat laatste genre viel wel het succes op van Ik hou van Holland (RTL4). Niet alleen vanwege producent John en presentatrice Linda de Mol is dit het enige glanzende erfstuk van Talpa in de inventaris van RTL. De kijkcijferkampioen van de zaterdagavond, het nog steeds innovatieve en brutale Mooi! Weer de Leeuw (VARA), werd net niet van de troon gestoten. Wie ouderwets spelletjesplezier waarderen kan, moet de aantrekkelijkheid kunnen herkennen, ondanks jatwerk uit diverse bronnen. Als we dan toch trots op Nederland moeten zijn, dan maar liever met een vette knipoog naar chauvinisme en kneuterigheid.

Lees verder »

Je kunt de televisiewerkelijkheid veel verwijten, maar niet dat uitsluitend vertegenwoordigers van de bovenkant van cultuur en samenleving aan het woord komen. Eerder is de oude elite vervangen door een nieuwe toplaag van de mediacratie, die minstens zo incestueus is als de vorige.
Neem nu Uitgelezen, het gisteren begonnen boekenprogramma van zender Het Gesprek (HG, zo meldt een nieuw logo), Daarin ontvangt chicklit-auteur Susan Smit goede bekenden (Kluun, Arjen Lubach) uit andere randgebieden van de literatuur. Ze babbelen samen over schrijversbijeenkomsten die ze binnenkort samen zullen bezoeken en over nieuwe boeken, waar we weinig over te weten komen. Wel leren we dat Kluun zo’n tien boeken per jaar leest, maar vaak liever naar The Sopranos of Pauw en Witteman kijkt en dat Lubach niet goed weet wat literatuur eigenlijk is. Als werkdefinitie hanteert hij de criteria dat een boek je aan het lachen moet maken en ontroeren en dat je er iets van opsteekt.

Lees verder »

Voor de derde achtereenvolgende dag gaat deze rubriek over de Nederlandse aanwezigheid in Uruzgan en hoe de televisie daarover bericht. Afwisseling in de onderwerpkeuze is een mooi streven en er was heus wel wat anders te zien gisteren, maar dat alles verbleekte naast het optreden van commandant der strijdkrachten Peter van Uhm voor een select persgezelschap en de camera’s van NOS Journaal en RTL Nieuws. Het is een heel wat belangrijker onderwerp dan de nieuwshypes van de afgelopen maanden over een anti-islamfilm op internet of een puber die vertelt een lijk te hebben verdonkeremaand.

Lees verder »

Er moeten commandanten der strijdkrachten geweest zijn vóór Dick Berlijn, maar die waren zo goed als onzichtbaar in de media. Zijn opvolger sinds vorige week, Peter van Uhm, had al besloten om het eerste half jaar in functie de publiciteit te mijden. Het is de vraag of hem die anonimiteit lang gegund zal blijven, nadat zijn eigen zoon in Uruzgan sneuvelde.
De keuze van luchtmachtgeneraal Berlijn om wel regelmatig op televisie te verschijnen kan te maken hebben gehad met amerikanisering van de samenleving of met het inzicht dat in tijden van directe deelname aan risicovolle gewapende conflicten ook strijdkrachten hun pr beter moeten verzorgen.
De scheidende hoogste militair liet zich zelfs nogal uitgebreid en vrijmoedig portretteren door de rubriek Tegenlicht (VPRO). De makers Edmond Hofland en Kees Brouwer volgden Berlijn geruime tijd van nabij. De gisteren uitgezonden reportage is in vele opzichten leerzaam. Een van de lessen is dat de open, moderne houding van Berlijn wel eens het belangrijkste verschil kan hebben uitgemaakt met zijn voorgangers, mogelijk ook met zijn opvolgers.
Communiceren zit Dick Berlijn in het bloed. We zien hem tussen de manschappen in Uruzgan uitleg geven over de incidenten met ‘eigen vuur’. Hij belooft een filmpje, en bij de geringste aarzeling of dat wel zal komen zegt hij: „Heb je een pen? Dan kun je nu mijn telefoonnummer opschrijven om me te bellen als je het niet te zien krijgt.”

Lees verder »

Vrijdag hadden Pauw en Witteman hun beste uitzending van het seizoen. Alles wat er in het weekeinde aan nieuwe en beproefde programma’s volgde verbleekte bij de urgentie van een praatprogramma dat op zinnige toon twee kwesties aan de orde stelde waar we de komende tijd nog veel meer over gaan horen.

Het klinkt cynischer dan bedoeld, maar een deel van de verdienste van deze aflevering van de populaire late night talkshow was dat Jeroen en Paul minutenlang hun mond hielden. Als je welbespraakte gasten die weten waar ze het over hebben, veel ruimte biedt om met elkaar in debat te gaan, dan wordt het pas echt spannend. Kakelen, schmieren en grappig doen is echt niet nodig: er keken 1,1 miljoen mensen, ook in dat opzicht was het een uitschieter naar boven. Lees verder »

De digitale ontsluiting van beeldarchieven vormt een belangrijke factor bij de hausse aan historische televisieprogramma’s. Vaak gaat het om allang bekend materiaal dat alleen maar makkelijker gevonden kan worden. Wie een amusementsprogramma wil maken over de jaren zestig of zeventig, kan te kust en te keur terecht.
Aansluitend op de programmering van Radio 2 bracht de NPS Made in the Sixties en gisteren Made in the Seventies. De nadruk ligt op de populaire cultuur, van plateauzool tot discobol, maar ook de politieke en culturele ontwikkelingen komen aan bod. Er waren ook beelden uit het griezelkabinet van de antiautoritaire opvoeding: blote kresjkinderen met een pot pindakaas, in de klas rokende en etende leerlingen. Maar wat toch overheerst is vertedering over het vrijheidsgevoel van destijds, dat door jongere generaties met een mengeling van verbazing en nauw verholen afgunst bekeken wordt.
Pogingen tot een winst- en verliesrekening van de culturele revolutie in debatvorm, met onder meer de Kamerleden Femke Halsema (GroenLinks) en Hans van Baalen (VVD), zijn in zo’n ultrakort verband tot mislukken gedoemd. Boekdelen spreken wel de gezichten van beiden als toeschouwers van een discoballet: respectievelijk geamuseerd en zuinig.

Lees verder »

Het publieke omroepbestel moet nodig worden afgeschaft. Dat vindt althans Arend Jan Boekestijn, Tweede Kamerlid voor de VVD. Hij schreef het in zijn weblog, nadat hij de uitzending van Zembla (VARA/NPS) van afgelopen zondag had gezien. Bijna had de parlementariër zelfs zijn toestel over het balkon gegooid, zo tendentieus vond hij de reportage, waarin een met werving van Defensiepersoneel belaste functionaris melding maakte van een negatief Uruzgan-effect. Ook plaatsten andere Nederlandse militairen, belast met selectie, vraagtekens bij het opleiden van 16- en 17-jarigen om zo meer rekruten binnen te halen. Ik zag weinig kwaad in de toon van de verslaggeving, maar kennelijk ligt deze materie gevoelig bij rabiate voorstanders van de missie in Afghanistan en van herinvoering van de dienstplicht.

Lees verder »