We zijn pioniers, schat, wij eten rauw!
Tom, een Amsterdamse jongen van elf, is nogal klein voor zijn leeftijd. Dat zou wel eens te maken kunnen hebben met het feit dat hij al vijf jaar lang uitsluitend rauwe groenten, fruit en noten eet. Zijn moeder vindt namelijk het nuttigen van gekookt en gebakken voedsel een schadelijke verslaving.
In de korte jeugddocumentaire Rauw, onderdeel van het drieluik Overleven in NL (VPRO) over kinderen die uit lijfsbehoud gedwongen zijn tot diplomatiek schipperen, zien we Tom en zijn moeder aan het kerstdiner bij oma. Er komen twee soorten voedsel op tafel. Terwijl de meeste gasten gegrilde scampi eten, stellen de beide hoofdpersonen zich tevreden met crackertjes van zongedroogde tomaten, een stukje avocado en een glas bleekselderiesap.
Tom vindt de geur van warm eten, van pizza en soep, erg lekker, maar hij schikt zich in zijn lot, ook al omdat hij ziek wordt als hij bij zijn vader stiekem een stukje kaas eet. In deze school van natuurlijk leven zijn namelijk ook zuivel, 
marineren of kruiden taboe. Wanneer Tom en zijn moeder televisiekok Pierre Wind horen uitleggen dat wie alleen rauwkost tot zich neemt vermoedelijk niet erg oud zal worden, zegt ze liefdevol tegen haar zoon: „Wat wij doen is een beetje extremistisch. We zijn pioniers, schat, dus blijven wij gewoon lekker rauw eten.”
Documentairemaakster Anneloek Sollart, die vroeger voor Man bijt hond (NCRV) werkte, neemt in Rauw geen stelling, maar laat wel nadrukkelijk zien hoe Tom zonder zijn moeder helemaal af te vallen grote vraagtekens zet bij haar opvattingen. Laat iedere kijker vooral zelf zijn conclusies trekken, als de moeder vol afgrijzen beschrijft wat ze in de kerstkeuken ontwaart: „Dode beesten, drijvend in een mengsel van vet en bloed.”
Toen Tom en zijn moeder eergisteren gast waren in De wereld draait door (VARA), koos tafelheer Hugo Borst voor een andere aanpak. Hij reageerde woedend, raadde de moeder een psychiater aan en suggereerde dat de kinderbescherming 
maar eens moest gaan onderzoeken wat er aan de hand was. Borst verweet haar te lijden aan orthorexia, een ziekelijke afwijking van mensen die aan het naleven van strenge voedingsvoorschriften morele superioriteit ontlenen. Zij bleef ijzig kalm en vriendelijk en zei dat ze zulke verwijten dagelijks moest aanhoren. Ook Tom persisteerde in zijn onverstoorbare rol. Al zou hij zijn moeder knettergek vinden, dan zou hij haar nog steunen.
Frontale aanvallen op orthodoxie zijn per definitie gedoemd tot mislukken. Ze sterken alleen maar degenen die de rechte lijn volgen in hun gelijk. Ook de kijker loopt kans te gaan sympathiseren met de principiële houding van een underdog in een wereld van frikandellen en de gemakzucht van een grote bek.
Je ziet het patroon in vele gedaanten terugkeren. Er komen steeds meer rechtzinnigen, tegen de verdrukking in. Deze week maakte Netwerk (EO) een reportage in Barneveld, een toevluchtsoord voor reformatorische christenen. Nu er twee gigantische kerken worden gebouwd, gedragen sommige seculiere inwoners van het Veluwedorp zich als belegerde autochtonen in een prachtwijk. Als SGP en ChristenUnie straks de meerderheid in de gemeenteraad hebben, mag je niet eens meer zwemmen op zondag.
Misschien beoogde de EO in dit geval juist het underdogeffect. In het algemeen gesproken lijkt het onder de huidige omstandigheden echter niet verstandig om op televisie dit soort vuurtjes aan te wakkeren. Toch was dat precies wat Netwerk (NCRV) een dag later deed door ruim baan te geven aan de filmplannen van Ehsan Jami, onafhankelijk gemeenteraadslid in Voorburg-Leidschendam. De tovenaarsleerling van Geert Wilders mocht de schetsen voor zijn animatiefilm over het leven van de profeet Mohammed voorleggen aan verschillende islamdeskundigen. Hoewel het niet goed te zien was wat de voorstelling behelsde, zou het iets te maken hebben met een erectie en kleine meisjes. Nou, dat gaat gedonder geven, voorspelden de experts. Dat was precies wat Jami hoopte, en hij keek uit over de zee, net als Geert.
donderdag 27 maart 2008, 12:31 uur
De aanpak van Hugo Borst was denk ik geen bewuste aanpak, maar kwam voort uit oprechte woede. Hij had de documentaire al gezien. Gisteren was iedereen in de gelegenheid dit portret te bekijken. En ik kan me niet voorstellen dat er iemand is die tijdens of daarna niet dezelfde woede heeft gevoeld.
De maakster van de documentaire, Anneloek Sollart, heeft door de jongen Tom in zijn waarde te laten, scherp in beeld gebracht hoe extreem de moeder in haar opvattingen is. Ze heeft daarmee dit kind meer respect en liefde getoond dan deze moeder die haar zoon haar opvattingen opdringt (en dat allemaal uit liefde, zoals ze zelf tijdens de uitzending van De Wereld Draait Door heeft beweerd).
Gelukkig is Tom omringd door “foute mensen”, als een vleesetende oma, een kaas- en broodvoerende vader en vooral een lief vriendje en vriendinnetjes. Hopelijk komt het wel goed met hem.
In de pers wordt de moeder een veganist genoemd, maar ze is aanhangster van een veel extremer dieet. Veganisten eten wel degelijk gekookt en gebakken voedsel, bijvoorbeeld peulvruchten en brood en ook weleens een lekkere koek. Vaak eten veganisten uit milieuoverwegingen ook alleen producten die lokaal worden verbouwd. Mevrouw Kenter (de moeder) werkt voor een organisatie (www.rawsuperfoods.org). Op de website daarvan worden allerlei voedingssupplementen aanbevolen (zo gezond kan al dat rauwe voedsel dus niet zijn), sommige gemaakt van planten uit verre streken.
Hugo Borst schreef gisteren een ontroerend stuk in het AD (helaas niet on line te lezen), waarin hij simpele vragen stelde als “stel je een jeugd voor zonder pannenkoeken”. Daarin ligt wellicht de essentie van zijn woede. Want behalve dat de moeder naar zijn mening (en de mijne) haar kind lichamelijk schade toebrengt, ontzegt ze hem ook het recht deel uit te maken van de maatschappij waarin hij leeft. In een interview vertelt de documentairemaakster dat Tom op zijn verjaardag wel een taart mee naar school mag meenemen om andere kinderen te trakteren… zelf eet hij dan een mango…
Als Tom een gluten allergie heeft, zijn daarvoor alternatieve voedingsmiddelen te verkrijgen, bijvoorbeeld brood en koeken gemaakt van spelt. Heeft hij een koemelk allergie dan zijn er alternatieven als sojamelk en aanverwante produkten, bijvoorbeeld lekkere toetjes. Een moeder die voor haar kind een leuke en gezonde jeugd wenst, verdiept zich in de vele mogelijkheden. Nee, mevrouw Kenter had voldoende aan “iets wat ze las” en met een klik (letterlijk uitgebeeld, zie het fragment van de uitzending dat overal op het internet te vinden is), wist ze wat haar te doen stond… want het was allemaal zo logisch… Voedingsleer is in haar ogen wellicht een overbodige wetenschap.
Ook is haar houding beledigend voor alle mensen die ziek zijn, vooral als de afwijking aangeboren is, zoals bij voorbeeld suikerziekte type 1. Natuurlijk zijn er welvaartsziekten, maar toch wordt de mens steeds ouder. Hugo had dus ook gelijk toen hij zei dat ze zich superieur voelt ten opzichte van mensen die “gewoon” eten.
Ze vergeleek het eetgedrag van mensen met dat van dieren. Ze heeft natuurlijk gelijk als ze zegt dat dieren hun voedsel niet koken, maar mevrouw, dieren hebben ook niet de beschikking over keukenmachines, blenders en dehydraters (zie de genoemde super foods website). En ook dieren eten alleen wat lokaal beschikbaar is.
Toms “ik wil wel, maar mag zelfs niet kijken” blik tijdens het kerstdiner bij oma sprak boekdelen. Een beeld dat ik (toch ook vegetarier) niet snel zal vergeten.
Natuurlijk zal Hugo’s aanpak de moeder niet op andere gedachten brengen. Maar misschien heeft hij hiermee wel aandacht gevraagd voor de gevaren van extreme dieten en een discussie op gang gebracht. Of, en dat zou echt geweldig zijn, een voedingsdeskundige geinspireerd wetenschappelijk onderzoek te verrichten naar de gevolgen van het rauwe dieet voor de groei van een kind.
donderdag 27 maart 2008, 13:13 uur
Op de website van Rawfood Nederland staat een interview, dat gisteravond met Tom is gehouden naar aanleiding van zijn optreden in “De wereld draait door” en de film “Rauw”. In een setting, waarin Tom helemaal in zijn element is, samen met andere rawfood kinderen, komt er een totaal ander beeld van dit intelligente en energieke jongetje naar boven.
Kijk voor meer informatie over rawfood en dit interview met Tom op http://www.RauweVoeding.nl/
donderdag 27 maart 2008, 17:53 uur
In de wereld draaid door slaat Hugo Borst de plank natuurlijk volledig mis. Het enige wat hij doet is zijn botte imago etaleren en uitspraken doen die verders geen enkel fundament hebben en maar van weinig intelligentie getuigen. Hij had erg slecht zijn huiswerk gedaan en waarschijnlijk vlak voor de uitzending alleen even gegoogled. Chapeau Hugo. Natuurlijk is deze manier van eten extreem, zeker in onze wereld waar obesitas langzamerhand de norm is. En natuurlijk kun je je afvragen hoeveel vrijheid haar zoon van 11 heeft. Maar we moeten ons ook realiseren dat de eetgewoonten van de kinderen vrijwel altijd die van de ouders zijn. Aan het overgewicht van onze bevolking en die van onze kinderen in het byzonder,is te zien dat er toch echt iets mis met die eetgewoonten is. Als de kinderbescherming bij deze moeder en haar zoon langs gaat dan kunnen ze ook wel even aanbellen bij die 10.000den gezinnen die hun voeding ook niet op orde hebben. De definitie van gezond eten is zeer moeilijk te geven. Wat vroeger als gezond werd afgedaan word nu ernstig in twijfel getrokken.En zo zal het altijd zijn. Langzamerhand zijn veel deskundigen het er wel meer en meer over eens dat vers en onbewerkt voedsel het gezondst voor ons is. De slogan “2 ons fruit en 2 ons groenten”refereerd daar bijvoorbeeld aan. In de toekomst zullen we waarschijnlijk ontdekken dat de waarheid over gezond eten dichter bij deze vrouw ligt dan bij de huidige nederlandse doorsnee bevolking.
donderdag 27 maart 2008, 21:11 uur
De moeder heeft in de grond wel gelijk, mensen met een ernstige ziekte kunnen met zo’n dieet soms zelfs genezen. Een BBC programma zette een groepje volwassenen met hoge bloeddruk etc. ook een paar weken op dit dieet en die werden stukken gezonder. Maar als je werkelijk als oermens wilt leven zal je ook alle andere moderniteiten moeten afzweren. Natuurlijk heeft ze wel half gelijk: deze voedingsmiddelen moeten de basis vormen voor het menselijk dieet en het is stukken gezonder dan het gemiddelde kindermenu in ons land (uit en thuis). Maar… zij heeft een duidelijke kankerfobie en daardoor slaat ze volledig door. Jammer voor haar, maar voortdurende stress is ook een grote factor bij het ontstaan van kanker. Lief zijn voor jezelf en af en toe iets lekkers is ook gezond!
vrijdag 28 maart 2008, 00:52 uur
Ik werd door een collega erop gewezen dat spelt ook niet wordt verdragen door mensen die een glutenintolerantie (coeliakie) hebben. Dat is correct. Ik was door een ander gesprek vanochtend op het verkeerde spoor gezet. Er zijn echter wel genoeg andere granen die een alternatief bieden, zoals rijst en mais.
Mijn excuses aan alle mensen met deze aandoening.
vrijdag 28 maart 2008, 10:57 uur
@ Annet van Dorsser
Ik heb net het interview bekeken. Energiek? Nee. Honger? Ja.
Interview? Ja, er werden vragen gesteld, maar zodanig dat de woorden zowat in Toms mond werden gelegd. Hugo is geen moment onaardig tegen Tom geweest, ook Matthijs van Nieuwkerk niet.
Opvallend is dat het kind van de twee raw food leraren af en toe gekookt voedsel krijgt, zoals met Thanksgiving en 1 x per week soep. Hoe zijn oudere broer en zussen (volwassenen) nu eten weet hij niet???, maar hij wordt snel afgeleid van dat onderwerp.
Tom heeft ook een zeventienjarige broer (geen raw food kind) die bij zijn vader in Engeland woont. Gelukkig brengt Tom daar zijn vakanties door. Dus zoals al eerder gezegd: hopelijk komt het wel goed met hem.
Redactie, misschien is er een mogelijkheid hier een link naar het “interview” te plaatsen?
zondag 27 april 2008, 16:38 uur
De documentaire “Rauw” staat inmiddels op http://www.rawfood.nl/. Onder de documentaire geef ik mijn commentaar.
Bovendien heb ik net een artikel op http://www.rawfood.nl/ gezet, waarin goed uitgelegd wordt wat een raw food dieet nu precies inhoudt. Ik hoop, dat dit wat meer duidelijkheid brengt.
Een raw food dieet hoort veel uitgebreider te zijn, dat dat wat in de documentaire “Rauw” getoond wordt.
woensdag 18 juni 2008, 17:26 uur
Ze zei niet ”wat wij doen is een beetje extremistisch” maar ”Mensen vinden wat wij doen vaak een beetje extremistisch”. Ik kreeg het idee dat die moeder zichzelf doodnormaal vond, ik heb de documantaire net gekeken.
Gaan we dan ook allemaal buiten slapen? En waarom wonen ze in Amsterdam? Ga vooral dicht bij de mac en de burger king wonen als je wilt dat je kind gezond eet.
Trouwes, Tom is volgens mij heel intelligent. Hij had veel sterkere punten dan dat lijk van een moeder.
En dan nog wat. ze zei ook tegen haar moeder – Tom’s oma – ”Jij kan je neit voorstellen hoe goed een mango smaakt” en dat die oma heel veel miste, maar Tom kan zich niet eens voorstellen hoe 90% van de rest van alles wat eetbaar is smaakt. Is dat dan niet zielig? Hij is 11 en hij leek maar 5-6 ofzo.
Nou is het wel zo dat ikzelf ontzettend veel vlees eet en allemaal andere heel gezonde dingen. Ik kan me niet voorstellen hoe zo’n leven eruit ziet. Maar ik ben wel 1m99 en ik ben net 15 geworden. Het punt is dat groeien dan heel ongezond moet zijn voor je rauw eten gezond vindt.
En waarom vond dat mens van een moeder het heel begrijpelijk dat Tom geen mensen wil dwingen rauw te gaan eten, als ze het zelf wel doet.
En waarom herhaald ze alles wat hij zegt de hele tijd op een bevestigende manier? Dat viel me ook al op. Ze leek me niet helemaal helder, haar rauwe manier van leven gaf mij meer het idee dat ze het voor aandacht deed dan om gezond te leven. Jezelf afzonderen van een groep door je kind te hersenspoelen en alles wat niet vult en over het algemeen vies wordt gevonden door kinderen vanwege de bittere smaak, aan je eigen kind voeren. In houten borden, als je dan even niet oplet ”Hee wat een hoop eten vanavond” en dan ben je al aan je bord begonnen”.
Oma had naar mening mening ook een ijzersterk punt met dat je niet zo oud mogelijk moet worden, maar moet genieten van je leven. Oma zag er trouwens ook nog bijna jonger uit de die moeder.
Ik vind dat je je kind goed opvoedt als je hem/haar zelf keuzes leert maken. Maar dan moet je natuurlijk niet zelf gaan bepalen hoe hij een grote kans begaat niet te groeien en met veel spijt op z’n jeugd terug te kijken.
Sorrie voor alle tekst, het lijkt wel een tapijt.
Groetjes, Robert
dinsdag 28 oktober 2008, 16:14 uur
ach, het is volgens mij zoals gewoonlijk weer zo dat mensen deels bang zijn van het onbekende en, net zoals ze met vegetarism doen, dingen gaan veroordelen zonder echt te weten waar ze het over hebben.
Ik denk dat meerdere mensen wat meer info moeten zoeken over raw foof, ik geef de voorbeeld van deze site: http://www.thegardendiet.com/ van een familie waarvan ze allemaal raw en vegan eten, ze hebben een tal van kinderen en de vader is extreem gespierd. En zo zijn er nog voorbeelden, van sportlui die op rauw leven en dergelijke.
Ik ben zelf niet raw, maar streef wel naar het meer eten van zo veel mogelijk rauwe groenten en fruit en noten en zelfs chocola, maar ik eet persoonlijk nog wel gekookt.
Ik denk dat niet alleen de media maar ook tradities en opvoeding te maken heeft met waarom we zo twijfelachtig staan tegenover het rauwe dieet, terwijl als die best gezond kan zijn als die goed gevarieerd is, als je al de noodzakelijke elementen krijgt. Het schijnt dat men allemaal op een zekere manier verslaafd zijn geraakt aan het gekookt eten, aangezien we ermee zijn opgegroeid is het moeilijk ermee op te houden zonder psychologische problemen. Ik denk dat het vooral een kwestie is van doen wat je het beste past en waar je je het beste bij voel, zonder je schuldig te voelen. Ik vind wel dat veel mensen zeggen dat mensen die rauw eten gehersenspoeld zijn en hun kinderen en anderen proberen te hersenspoelen, tja, ben jij dan zelf ook niet een beetje geïndoctrineerd en gehersenspoeld? Dat je ouders je hebben aangeleerd gekookt te eten, omdat het al zo lang word gedaan? als je heel je leen rauw hebt gegeten, en niet eens weet wat gekookt ete is bevoorbeeld, zul je er e zo tegenover staan als tegenover rauw denk ik. En om een extreem voorbeeld te geven, is moord dan wel normaal, aangezien het ook al zo lang en zo vaak word gedaan?
Soms moet je voor jezelf nadenken, alle informatie lezen en horen en dan zelf een beslissing nemen, en niet bang zijn om andere meningen en meer informatie te horen, zonder daarvoor jezelf te laten destabiliseren, wees gewoon open voor informatie, probeer andere levenswijzen niet zo te beoordelen en op neer te kijken, dat is net zo extreem.
We maken toch bijna zo goed als allemaal gebruik van technologie, we hebben een computer en tv’s, en ik ben de eerste dat zal toegeven dat ik niet 100% natuurlijk leef, wel probeer ik zoveel mogelijk mijn best te doen om de aarde niet helemaal om zeep te helpen, in deze tijdperk is dat niet gemakkelijk, maar de dingen die ik bereid ben te doen om mijn omgeving en mezelf gezonder te maken en te houden lijken me al een goed begin.
Ik denk ook dat die jongen eens hij oud genoeg is zelf wel zal uitmaken voor zichzelf wat hij wilt, doorgan met rauw of niet.
Ik vind dze site ook zeer interessant: http://www.beyondveg.com/billings-t/selected-myths/selected-myths-1a.shtml de schrijver is zelf een rauweter, maar hij weet waarom hij het doet, niet vanwege een nieuwe trend, niet op een extreme manier, en hij waarschuwt ook voor de zogenaamde gurus die je vooral veel geld willen laten uitgeven aan dingen die niet eens echt nodig zijn voor een rauw dieet.
Het is inderdaad zo dat het niet om de kwantiteit gaat maar om de kwaliteit, het is beter te genieten van je leven dan lang leven en er niets aan vinden, ik denk dat rauw eten daar aan kan bijdragen in de zin dat je als je zo gezond mogelijk bent je lichaam minder snel zal aftakelen waardoor je meer plezier hebt van het in leven zijn, maar als je ermee overdrijft en net daardoor niet kunt genieten is het ook een beetje nutteloos.
Maar ik zou het wel mooi vinden als mensen hierover zouden kunnen discusieren op een respectvolle manier, of je nou tegen of voor rauw eten bent of welke kwestie ook, het lijkt altijd dat mensen zelf extreme taal gaan gebruiken en in dit geval mensen die rauw eten uitschelden (niet op deze website, ik doel op de youtube site bevoorbeeld waar ook het interview staat bij uitzending gemist) als men zogezegd zo geëvolueerd en beschaafd zijn dan zou dat wel moeten kunnen vind ik.
donderdag 18 juni 2009, 20:25 uur
Waar precies op http://www.rauwevoeding.nl kan ik dat interview zien? Ben er wel heel benieuwd naar.
Wat betreft het hele gedoe over Tim en Francis, ik heb zwaar te doen met Tim. Hij eet vanaf zijn 5e alleen maar rauw eten, vind je het gek dat zijn lichaam zo heftig reageert op “normaal eten”. “Jouw lichaam wil het eten niet gekookt”, zegt Francis. Natuurlijk niet! Als je een eetstoornis hebt (waar je dit volgens mij ook wel onder kan verstaan!) moet je, als je weer normaal gaat eten, dat ook geleidelijk aan doen omdat je er anders ziek van wordt. Ik ben het volledig met Hugo eens, Francis moet naar een psychiater. Deskundigen zouden dit ook geen goed idee vinden, want immers iedereen heeft toch alle NODIGE voedingsstoffel NODIG?! Daar is Francis noch Tim een uitzondering op. Ik heb gister de uitzending Overleven in NL: rauw gezien. Francis ziet er écht uit als een lijk, Tim nóg niet, maar hoe lang dat nog duurt? “Tim is niet abnormaal klein, maar de rest abnormaal groot.” alud Francis. Ja, en een psychopaat is 100% normaal, de rest van de wereld mankeerd wat aan. Gelooft ze het zelf? Helaas wel. Tim komt over een paar jaar in de puberteit, dan heeft hij meer dan anders de juiste voeding nodig. Ik hoop echt dat hij zich optijd realiseert dat hij normale voeding nodig heeft. Anders krijgt hij daar straks last van. Francis heeft gelijk als ze zegt dat er rommel in vlees wordt gestopt (lees: groeihormonen ect) maar daar kan een normaal goed beschermt lichaam in die maten tegen. Tims lichaam is niks gewend. Maar niet alleen fysiek, ook mentaal is klopt dit niet. De blik van Tim als hij over de tafel met lekkernijen kijkt, terwijl hij weet dat hij dat niet kan eten, spreekt boekdelen.
Normaals: ik hoop dat Tim, en ook zijn moeder snel tot een beter inzicht komen. Sterkte Tim.
maandag 20 juli 2009, 15:03 uur
Ikzelf doe hetzelfde en vind dit ook heel normaal…
Rauw voedsel geeft je zoveel energie en klaarheid!
zondag 18 oktober 2009, 12:04 uur
Ik heb de documentaire en het optreden in DWDD gezien. Ik vind het onthutsend hoe deze moeder “uit liefde” haar kind het eten van rauw voedsel oplegt en het kind manipuleert met haar angst voor kanker en aversie tegen gekookt en gebakken voedsel. Dat is geen liefde dat is gemeen. Zeer verontrustende en grauwe niet sympathieke vrouw die niet vol in de maatschappij staat. Met Tom komt het volgens mij uiteindelijk wel goed als hij z’n eigen keuzes gaat maken. En daar gaat het om: je kind eigen keuzes laten maken, dat is liefde
vrijdag 28 mei 2010, 23:16 uur
Ik heb een kleine opmerking over de manier waarop het column geschreven is. En in het bijzonder de beschrijving van het kerstmaal van de Raw eters. U laat het erg mager overkomen. Ze aten crackers van verschillende zaden en daarnaast zongedroogde tomaten en avocado. Allemaal vol met gezonde voedingsstoffen, waaronder zeker, vetten en eiwitten! En in het shot lag er naar mijn mening meer eten op hun bord dan op dat van de vlees eters.
Misschien eten ze te weinig in het algemeen, maar zeker niet ongezond. Het is raar om te zeggen dat wat ze eten ongezond is. Niemand klaagt over iemand die meestal fast-food eet, tot hij of zij dik wordt.
Denk daar maar eens over na.