De fruitschaal met de beste appels en peren van de laatste twee maanden bevat dit keer uitsluitend appels, wat de vergelijking wel zo makkelijk maakt. De stoofpeertjes van amusement en drama wogen immers niet op tegen de bellefleuren en goudrenetten van de verbeelde werkelijkheid. Een top 5 van louter documentaires, reisreportages en een reality shows misschien is dat wel waar de Nederlandse televisie per definitie in uitblinkt.
De woensdagavonden op Nederland 2 worden al een tijdje gedomineerd door twee min of meer biografische programma’s. Hoge bomen: Pioniers (AVRO) portretteert elke week een Nederlander die een baanbrekende rol heeft vervuld en daarom vaak onder vuur stond. Profiel (meestal KRO) kiest voor een iets bredere definitie: het kan ook over een trend of een beweging gaan, maar toch draait het in de meeste gevallen om een opmerkelijk individu.
Gisteren waren de twee geportretteerde mannen in beide rubrieken een multimiljonair en mediaondernemer, die ooit vanuit een revolutionaire visie begon te opereren. Allebei speelden ze ook een rol bij het bewerkstelligen van een partijpolitieke doorbraak in Nederland.
Participerende journalistiek heeft soms iets koddigs. „Vindt u het raar wat ik aanheb?”, vroeg Netwerk-verslaggeefster Margje Fikse (EO) gisteren aan bezoekers van een zwembad in Leusden. De journaliste droeg een boerkini, een soort van lycra skipak met aangehechte niqaab, die gelovige moslima’s in staat stelt om in het openbaar te zwemmen. Er was veel over te doen, ook later op de avond in Pauw & Witteman.
Het was nogal een heftige tekst die het NOS Journaal optekende uit de mond van Nederlandse militairen in Uruzgan. Geen enkele andere actualiteitenrubriek besteedde er enige aandacht aan, maar alle journaalbulletins openden met de verontwaardiging te velde over het rapport van de commandant der strijdkrachten, Dick Berlijn, dat het sneuvelen van soldaat Wesley Schol en korporaal Aldert Poortema definitief wijt aan eigen vuur.
Volgens de NOS menen veel leden van de strijdkrachten dat „de Talibaan niet meer de enige vijand is.” Ook de legerleiding en het ministerie van Defensie zouden nu als vijand worden waargenomen.
Je zult als land maar in oorlog zijn en die laten voeren door mannen en vrouwen die het vertrouwen in de staat en in hun eigen bevelhebbers kwijt zijn. Nu ja, de directe officieren staan nog aan de goede kant. De grens ligt, nog steeds volgens de NOS, bij de nieuwe commandant van Taskforce Holland, Richard van Harskamp. Die verbood op het laatste moment de compagniecommandanten ‘Ruud’ en ‘Jeroen’, alsmede overste Hogervorst, om met NOS-verslaggever Peter ter Velde over het rapport te spreken. Van Harskamp lichtte dat besluit wel toe: „Het is niet aan die jongens om (naar buiten) te communiceren over het rapport.”
Is een kijkcijfer van 907.000 hoog voor de uitzending van een 36 jaar oude pornofilm? Alle heisa vooraf rond Deep Throat in aanmerking genomen valt alles beneden het miljoen me eigenlijk een beetje tegen. Maar het was na middernacht, en dan blijven er zelfs op zaterdag voor publieke prikkeling niet zo heel veel mensen meer wakker.
Het belangrijkste was ook niet de pornoklassieker zelf, maar het feit dat de publieke omroepen BNN en VPRO besloten om iedereen in staat te stellen er kennis van te nemen. Dat was ook de hele zin van de operatie, zo kan achteraf vastgesteld worden. Het verhaal dat de film als illustratie diende bij een thema-avond over pornografie moet met een korrel zout genomen worden. Tegenover zeventig 
minuten Deep Throat en honderd minuten documentaire Inside Deep Throat stond een praatprogramma van eigen makelij dat nog geen veertig minuten duurde. Bovendien bevatte die speciale editie van Spuiten en slikken geen enkel nieuw gezichtspunt.
Als ze het bij Andere tijden (NPS/VPRO) op hun heupen krijgen maken ze iets dat met kop en schouders uitsteekt boven al die andere programma’s die historisch beeldmateriaal recyclen. Het verschil zit vooral in een hechte structuur en een visie.
In het geval van de dubbele aflevering gewijd aan PvdA-politicus Joop den Uyl (1919-1987) werden beide aangereikt door de op dezelfde dag verschenen biografie, de dissertatie van journaliste Anet Bleich. Ook andere rubrieken en geschreven media wierpen zich erop en visten vooral twee als 
nieuws gepresenteerde krenten uit de pap. Dochter en voormalig Tweede Kamerlid Saskia Noorman-Den Uyl mocht ze becommentariëren bij Pauw en Witteman (VARA/NPS). De nieuwswaardigheid van beide ‘primeurs’ werd terecht door haar gerelativeerd.
Verlosser, godenzoon of gewoon God zelf: de kwalificaties van de nieuwe informele technisch adviseur van voetbalclub Ajax namen in de loop van de avond steeds religieuzer vormen aan. Of in de woorden van Matthijs van Nieuwkerk, de presentator van De wereld draait door die altijd even stilvalt, wanneer hij moet toegeven zijn grote held Johan Cruijff nooit te hebben ontmoet: „Het was bijna een Bijbels tafereel, toen Cruijff gisteren naar de Arena was neergedaald.”
Jan Mulder meende zelfs in het voertuig waarmee zijn voormalige teamgenoot Cruijff zich aan de slagboom meldde – op het eerste gezicht een degelijke Audi – een teken te zien. Het herinnerde hem 
aan gemeenschappelijke ritjes in de jaren zeventig in Cruijffs Citroën Maserati: in vijftig minuten van Amsterdam naar Brussel. Dat moet een inderdaad hemelse snelheid van tweehonderd en vijftig kilometer per uur zijn geweest.
Een keer nam Nederland deel aan een politieke boycot van de Olympische Spelen, in 1956 in Melbourne, uit protest tegen de inval van de Sovjet-Unie in Hongarije. Het was bijna een Alleingang, want uitsluitend Spanje en Zwitserland stelden zich op hetzelfde standpunt.
In 1980 wilde toenmalig premier Van Agt dat Nederland wegbleef uit Moskou, nota bene wegens de oorlog die de Russen in Afghanistan voerden. Het Nederlands Olympisch Comité negeerde die oproep, maar besloot wel de openingsceremonie te mijden. De ChristenUnie zou graag zien dat de Nederlandse sporters dit jaar in Peking ook officiële plechtigheden uit de weg gaan, om geen legitimatie te bieden aan een regering die de mensenrechten systematisch schendt.
Als de NCRV-rubriek Dokument voortaan alleen door Frans Bromet gevuld zou worden (het is bijna zover), dan hoeft niemand daar om te rouwen. De veteraan achter de camera verkeert in topvorm en week in week uit valt er te genieten van zijn scherpe observaties van het moderne leven. Gisteren begon een nieuwe serie, Gedeelde kinderen, over de loopgravenoorlog na een echtscheiding.
De opbouw van Bromets documentaires is vaak geraffineerd. Eerst kiest hij voornamelijk het standpunt van de vader, die zijn twee zoontjes alleen nog maar om het weekend mag zien. We zijn getuige van de beladen momenten van het halen en brengen. Zowel moeder als vader heeft een nieuwe partner, en de argwaan is groot dat het in het andere gezin niet goed zal gaan. De vader is ondanks zijn schijnbaar nuchtere instelling emotioneel bij het afscheid. We gaan een eind mee in zijn afkeer van de kilte in het gezin van de nors ogende ex-vrouw.
Sinds enkele weken ontvang ik iedere vrijdagmiddag een mailtje van Eén vandaag met het verzoek drie televisiefragmenten uit de actualiteit te beoordelen. Samen met duizenden anderen vorm ik namelijk de jury van de Beeldcanon 2008. Iedereen kan zich daarvoor aanmelden, zoals ik deed uit nieuwsgierigheid naar de voorselectie.
Volgens de verantwoording op de website gaat het om nieuwsgebeurtenissen, in die week uitgezonden door actualiteitenrubrieken en nieuwsprogramma’s. Ze worden ‘genomineerd’ door „een redactie die bestaat uit afgevaardigden van Eén vandaag, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en nrc.next“.
