Telkens wanneer Boer zoekt vrouw (KRO) op zondagavond weer een kijkcijferrecord heeft gebroken (het gemiddelde ligt nu boven dat van voetballen en schaatsen), gaan de media op maandag op zoek naar verklaringen voor het succes.
Heimwee naar de wereld van Ot en Sien ligt voor de hand. De wetenschap dat de moeder van bollenboer Henk elke avond om negen uur twee sinaasappels voor hem uitperst is misschien het perfecte tegengif voor de globalisering. Henk (34) bekent het zijn televisiebruiden eerlijk. Ook anderszins is moeder zijn culinaire oriëntatiebaken: die kookt tenminste lekker zonder smaak.
De pogingen van vier agrariërs om aan de vrouw te komen (en een boerin aan de man) leggen een typisch Nederlands fenomeen bloot. Het onvermogen om met emoties om te gaan en vooral om over gevoelens te spreken is wijd verspreid en dus zeer herkenbaar, maar vrijwel onontgonnen terrein op televisie, waar doorgaans ijdele praatjesmakers het hoogste woord voeren en elke emotie uitvergroot, herhaald en in slowmotion geëxploiteerd wordt. Zo is het echte leven niet, weet de kijker en dus haalt hij bij Boer zoekt vrouw opgelucht adem.
Verbazingwekkend weinig aandacht is er voor de makelij van het programma. Een enkele documentaire slaagt er wel eens in om met engelengeduld zo dichtbij gewone mensen te komen. Dat vereist vakmanschap, tijd en dus een fors budget.
De makers van Boer zoekt vrouw zijn geen getrainde documentairemakers. In de eindcredits wordt voor regie en montage Armando de Boer verantwoordelijk gesteld. Het enige dat ik op internet over hem kan vinden is dat hij eerder voor Jetix het succesvolle jeugdprogramma De club van Sinterklaas maakte. Zijn regie en montage van Boer zoekt vrouw doen een natuurtalent vermoeden, want het is bijna altijd helemaal goed. En dan heb ik het niet over de effectiviteit van fraai beschenen polderlandschappen of de scène waarin boerin Agnes samen met haar twee kandidaat-echtgenoten een kalfje haalt, want dat is niet zo moeilijk. Wel origineel én vakkundig gedraaid is de close up van de zenuwachtig frommelende handen van Agnes en Jurre, wanneer ze – vermoedelijk aangezet door de redactie – eindelijk eens een persoonlijk gesprek proberen te voeren. Of de bewonderende blik van Joyce op het jachtgeweer van Frans: „Hij schiet vet goed!”
De serie is beland in de fase dat fysieke intimiteit tot de mogelijkheden behoort. De redactie draagt dus activiteiten aan die nabijheid vereisen. Van de drie logés op elke boerderij is er vorige week één weggestuurd. In drie van de vijf gevallen hoefde de boer daar weinig aan te doen, want een van de kandidaten vertrok min of meer uit eigen beweging. Dat stemt de achterblijvers soms ongemakkelijk, want ze zijn dus niet echt uitverkoren.
Liefde laat zich niet dwingen, luidt een oud-Hollandse wijsheid. De onnatuurlijkheid van de situatie, met een cameraploeg en een verslaggever permanent op je hielen maakt het niet eenvoudiger. Eigenlijk is het onmogelijk om zo het stroeve en weerbarstige proces van een partnerkeuze, door in dat opzicht verre van ervaren mensen die ook nog eens moeilijk praten („ik voel zeg maar geen klik”), authentiek in beeld te brengen.
Dat dit toch redelijk lukt en dat het ongemak zichtbaar en uitgesproken wordt, dat is volgens mij het geheim van het succes. Het is de verdienste van de makers. Presentatrice Yvon Jaspers kan heel goed moeilijke gesprekjes voeren, maar zij is top op zekere hoogte een instrument van de voortreffelijke redactie, die de kandidaten uitzocht en met zachte hand een beetje bijstuurt. Eindredacteur Jacco Keyzer is van huis uit musicoloog en dirigent. De eindverantwoordelijke hoofdredacteur Jason Tegelaar is de zoon van Boer zoekt vrouw-producente Monica Galer van Blue Circle, eigendom van de RTL Group.
Waar je ook weinig over leest is het bizarre verschijnsel dat de superhit typisch KRO mag zijn, maar feitelijk uit de koker komt van RTL. Daar mochten ze willen dat ze op een van hun eigen zenders zo’n programma hadden.

Hans Beerekamp

Dit verhaal is geplaatst op maandag 28 januari 2008 om 06:10 uur.