Joris, de Draak en het Meisje (2)
In deze examentijd beginnen we met de titelverklaring. Journalistiek gaat over verhalen, omdat het menselijk brein zo informatie ordent en opslaat. Zo’n Verhaal heeft praktisch altijd deze structuur: Held wil iets. Held ontmoet obstakels. Held overwint obstakels en blijkt inderdaad Held. Of Held gaat in de strijd ten onder en blijkt anti-held.
Zonder obstakels geen verhaal, en zonder held met wie we kunnen meeleven, geen identificatie en interesse. Joris wil het meisje. Krijgt Joris meteen het meisje, dan is dat fijn voor die jongen, maar hebben we geen verhaal. Joris wil het meisje. Joris krijgt het meisje pas indien hij eerst… de Draak verslaat. Nu hebben we een verhaal, want Joris moet de draak gaan zoeken, ermee vechten, ’m verslaan, het meisje hiervan op de hoogte te stellen, en dan, bij ondergaande zon… U vult het zelf wel in.
Wat heeft dit te maken met duurzaamheid en deze artikelserie? Welaan, rond duurzaamheid hebben we volgens mij te maken met een Verhaal waarbij de lezer in de verkeerde rol zit, namelijk van obstakel. In het verhaal van de duurzaamheid is in principe het Leven op Aarde de held, en dat Leven heeft als Wil: blijven bestaan. Wat staat de vervulling van die Wil in de weg: inderdaad, alle mensen die dat leven met hun niet-duurzame consumptiepatroon bedreigen.
Dit is mijn verklaring, in ieder geval eentje, waarom informatie en nieuws over duurzaamheid afstotend werkt; wij zijn de draak.
Oplossing: schrijf over verduurzaming. Dan vormt de groep verduurzamende mensen samen de Held, met wie de lezer zich kan identificeren. En zo kwam ik dus op het idee om van de NRC-lezers Helden te maken die hun krant met elektrische busjes willen laten distribueren. Daarvoor moeten ze obstakels overwinnen, en daarover gaat de artikelenserie.
Zoals bekend ging dit niet door doordat NRC te koop stond en alles stillag, en daarna de elektrischebusjesmaker in de problemen kwam. Los daarvan was er nog het punt dat die 600 busjes worden bestuurd door freelancers, die waarschijnlijk individueel zouden moeten worden overtuigd. Nog een les: mijn hersens hebben moeite met de schaal van dit soort processen. Ik snap dat als ik zes chauffeurs wil overtuigen, ik een dag lang in zes sessies van een uur op zo iemand moet inpraten. Ik kan ook berekenen dat dit dus twee werkweken voltijds praten is voor 60 chauffeurs, en 20 weken voor de hele chauffeurspoule – gesteld dat die zich keurig achter elkaar laten inboeken, quod non (deju).
Als u nu zegt, domme correspondent, dan zeg ik: wat je zegt ben je waarschijnlijk zelf, met je duurzaamheid door de helf, met je duurzaamheid door de muur, en over een tijdje zijn we bij ongewijzigd beleid allemaal zuur. Want de enormiteit van de opgave waarvoor we als mensheid staan, wordt denk ik maar door weinigen overzien. Om een idee te geven: als Frankrijk voor 2050 duurzaam wil zijn, moet het vanaf gisteren iedere dag 1.000 huizen isoleren. Iedere dag.
Dit brengt me op een tweede les: het gaat in de wereld veel minder om Goede Ideeën dan ik altijd dacht. Journalisten en opiniemannetjes en -vrouwtjes vertonen een enorme bias voor mensen met Goede Ideeën – en het vermogen deze over te brengen. Zo analyseren en evalueren wij vaak processen en politici: waar zijn de goede ideeën, de grote gebaren, de visionaire speeches?
Het is een logische beroepsdeformatie: wij journalisten en meningventers leven van goede ideeën. Voor ons computertje gieten we die in een pakkend stukje van 800 woorden, lekkere kop erboven, dat wordt dan zonder veel gedoe eromheen afgedrukt en verspreid onder lezers, en dan zeggen mensen: het stond er mooi in. Je hebt me aan het denken gezet.
Precies! Dan is ons werk gedaan; een mooi idee ge-com-mu-ni-ceerd, en dan weer hup, op naar het volgende Goede Idee. De afstand tussen concept en uitvoering is in de journalistiek erg klein. Maar in de echte wereld is die afstand juist enorm groot, van laboratorium naar grootschalige markttoepassing duurt al snel twintig jaar.
Twintig jaar! Dankzij dit jaar besef ik dat je veel makkelijker mensen aan het denken zet, dan dingen in beweging. Goede ideeën genoeg op deze wereld, het gaat om de uitvoering. In dat saaie en tijdrovende proces vindt dan ook de werkelijke sabotage van goede ideeën plaats, merk ik rond de elektrische auto.
In dat departement der Goede Ideeën nog deze vondst: we moeten van geëngageerde journalistiek (die afstraalt op de journalist) naar engagerende journalistiek (die iets teweegbrengt bij de lezer).
donderdag 20 mei 2010, 13:21 uur
Ik heb sinds kort dit weblog in mijn RSS reader, en volg het met veel belangstelling. Laat ik eens intikken hoe ik zelf tegen dit hele ding aankijk.
Een paar decennia geleden was er iemand, en die heette Douglas Hofstadter, en die had een soortgelijke kruistocht, maar dan tegen de kernwapens. Die kon daar heel boeiend over schrijven, en hij wist me volkomen te overtuigen.
Alleen kon ik er niets mee. Het leek toch hopeloos. En ik kon er toch niets aan doen. En zo. En inderdaad, al die kernwapenarsenalen staan er nog steeds, en allerlei landen zijn hard bezig er ook bij te willen horen, met nog veel meer van die arsenalen.
Als ik over de opwarming van de aarde, en het doodgaan van alle koraal, laat staan de ijsberen (en vergeet de tijgers niet!) en dergelijke lees, dan heb ik een enorm gevoel van herkenning. Het lijkt er enorm op, qua teneur. Inclusief de stukjes “nieuwe journalistiek” die ik daarover lees. Ook ontzettend boeiend geschreven.
En dus heb ik twee vragen:
Wat is nu eigenlijk erger? Een vernietigende kernoorlog (die ongetwijfeld ooit ook eens gaat komen), of de mutatie van het milieu waar de mensen momenteel mee bezig zijn.
En, al die elektrische autootjes en zo, helpt dat nou echt? Dat zijn toch druppels op gloeiende platen? Er zijn zeventien miljard mensen op aarde (of daaromtrent), een plaag van vanjewelste, en alle goede bedoelingen verhelpen het probleem niet dat dat gewoon de boel aan het kapotmaken is. Bovendien is iedereen zo egocentrisch als wat (iedereen gaat toch weer VVD stemmen binnenkort), dus er is eigenlijk vrijwel geen marge, dus zelfs die druppels gaan er niet komen.
Ik bedoel: het is alsof we met honderd kilometer per uur op een betonnen muur afrijden, met de mensheid, en iemand zegt van “misschien moeten we remmen!”, en dan gaan we dus met negentig kilometer per uur op die muur af. Maakt dat nou echt wat uit?
Dus net als met de kernoorlog kan ik met die “duurzaamheid” ook niets. Het lijkt toch hopeloos. En ik kan er toch niets aan doen.
Overigens heb ik hoogstpersoonlijk zelf helemáál geen auto, ik ben OV gebruiker (voornamelijk door toeval overigens, niet uit bewuste keuze). Maar dat lijkt me toch nóg beter dan elektrische auto’s? En dat zal uiteindelijk ook nauwelijks wat uitmaken.
Als we de honger niet de wereld uit kunnen helpen, als we de oorlog (wapenindustrie, jawel) niet de wereld uit kunnen helpen, waarom zouden we dan denken dat het met het milieu wel goed komt?
donderdag 20 mei 2010, 13:31 uur
“Ik kan ook berekenen dat dit dus twee werkweken voltijds praten is voor 60 chauffeurs, en 20 weken voor de hele chauffeurspoule – gesteld dat die zich keurig achter elkaar laten inboeken, quod non (deju).”
Gefeliciteerd, dit is in mijn ogen echt een hele belangrijke conclusie.
Of misschien moet ik het anders zeggen, dit is voor mij een hele belangrijke reden waarom de duurzaamheidsdiscussie op mij afstotend werkt. Ik ga namelijk gelijk in mijn hoofd dit soort sommetjes maken. Dat maakt me heel moe want ik ervaar dan vrij snel dat we over iets praten dat niet reëel is terwijl het heel moeilijk is mijn gesprekspartners daar van te overtuigen. (Als ik pech heb spelen mijn gesprekspartners het ook nog zo dat ze het probleem bij mij neerleggen en zelf lekker op wolkjes kunnen leven omdat ze denken dat ze zo’n goede oplossing hebben.)
“Want de enormiteit van de opgave waarvoor we als mensheid staan, wordt denk ik maar door weinigen overzien.”
Hier zitten twee impliciete veronderstellingen achter:
-Dat ‘de mensheid’ op de een of andere manier een rationeel stuurbare entiteit is. Of misschien moet ik het anders zeggen: dat de manier waarop een groep van 6 mensen in saamhorigheid over zijn lot kan beslissen ook toepasbaar is op een groep van 6 miljard mensen.
-Het idee dat je met rationaliteit in staat zou kunnen zijn om zoiets complex als de aarde (inclusief alle sociale systemen die daar van deel uitmaken) zou kunnen overzien.
Ik ben geneigd te denken dat de complexiteit van ‘de opgave’ fundamenteel buiten ons bereik ligt. We kunnen veel minder sturen dan we denken. En zelfs als we kunnen sturen zijn we veel minder goed in staat de effecten van dat sturen in te schatten dan we van tevoren denken.
Dat betekent dat de aarde opwarmt, dat mens en natuur zich daar aan aan moeten passen. (De natuur heeft zich al vaker aan het klimaat aangepast, voor de mens wacht een opgave)
Het betekent ook dat de fossiele brandstofvoorraden opraken, dus duurder worden. Er ontstaat een enorme financiële prikkel voor het winnen van zon- en windenergie en voor efficiënter verdeling en gebruik van de energie. Er zijn nu al investeerders die daar op inspringen, puur omdat beleggen en toekomst van de aarde samenhangen.
Zelfsturende en zich aan veranderende omstandigheden aanpassende systemen, dat vind ik boeiend om over na te denken want daar kunnen we volgens mij de toekomst mee in. Beweging en complexiteit als uitgangspunt in plaats van beheersing en behoud.
donderdag 20 mei 2010, 14:31 uur
De belangrijkste vraag is volgens mij:
Is jouw (?) vondst in uitvoering te brengen via massamedia die winstgevende ‘producten’ moeten zijn?
‘U bent een draak’ is een verhaal dat niet zo goed verkoopt, vrees ik.
En… het meest duurzame vervoersmiddel voor een krant is het web volgens mij, niet de elektrische bus.
donderdag 20 mei 2010, 20:59 uur
Hee, waarom is de tekst van mijn babbelreactie bewerkt? Niet dat ik dat erg vind hoor, maar *waarom*? En er is *bijna* niets in veranderd! Dus waarom dan?
vrijdag 21 mei 2010, 7:33 uur
Beetje somber deze keer Joris,
Ik werk zelf momenteel aan een pilot project voor water zuivering in Kathmandu. Als er iets deprimerend is is het wel om met water kwaliteit en milieu bezig te zijn in Kathmandu, maar we gaan gewoon stug door. Waarom? Omdat er iets moet gebeuren. Het is wat mij betreft heel simpel, als we door gaan met leven zoals we dat in de “ontwikkelde” wereld gewend zijn en als ook steeds meer landen zich ontwikkelen roeien we onszelf als soort uit (de planeet en de natuur vinden wel een nieuw evenwicht, maar als soort gaan we het niet redden).
Nu heb ik geen kinderen en is dat dus wellicht niet mijn probleem, maar toch werken we stug door aan kleine projecten die op zichzelf Nepal niet gaan redden. Dit doen we omdat we op die manier wereldwijd steeds meer alternativen en kennis ontwikkelen die langzaam maar zeker meer en meer algemeen aanvaard raken (ideeen hebben een eigen soort traagheid).
Dus, begin met 6 bezorg bussen als pilot project (das 1 % van de chaufeurs) Gedurende 2 jaar kun je langzaam uitvinden hoe en waarom electrische bussen wel of niet werken en langzaam went iedereen aan het idee + een hoop kennis verzameld en een producent van electrische bussen een grote stap vooruit geholpen.
Zonder (blind)optimisme gaan we het niet redden mensen.
PS ga vooral door met deze collumn, is een van de beste in NRC.
Groeten
Marijn
vrijdag 21 mei 2010, 11:19 uur
Het kan wel http://www.nuzakelijk.nl/groenzakelijk/2250620/eerste-snellaadstation-elektrische-auto.html
vrijdag 21 mei 2010, 14:17 uur
Hallo Joris,
Je hebt er de afgelopen drie weken hopelijk heel wat groene duurzame collega`s bijgekregen. Op http://www.new-energy.tv/overig/we_zijn_er_niet_om_fossiel_in_leven_te_houden.html vind je een van de inmiddels 9 debatten over hoe we Nederland 100% duurzaam kunnen maken in 2050. Er zijn ook journalisten van de telegraaf tot en met de pers die vragen stellen. En de inhoud is bijzonder interessant. Zo valt er bijvoorbeeld de bekentenis van een Amerikaanse generaal dat 93% van de wereldwijde oorlogen om olie en gas draait en dat als alle landen hun eigen stroom op duurzame manier zouden opwekken hij waarschijnlijk geen baan meer zou hebben. En dat is slechts 1 van de uitspraken.
Moge de pers in Nederland een grote wake up call krijgen en jouw vergezellen in je queste
zaterdag 22 mei 2010, 11:42 uur
Vanmorgen een scootmobiel met aanhanger voorbij zien rijden. Dus zo zie je maar, het vereist een functiebeperking om duurzaam mobiel te (moeten) zijn. Leuker kunnen we het niet maken zegt de belastingdienst die dit mogelijk maakt. Maar mooier was als iedereen, ook hoogleraar en tycoon zo’n ding in de schuur had staan, chauffeur niet nodig.
Met de scootmobiel met de trein, zonder zittingen maar met oplaadpunten. Met de HSL, de Humoristische Snel Lijn naar “Pensionadaparadijs”. Je ziet, zorg goed voor de oudjes en alles komt voor elkaar. De jongkies zullen er nog jaloers op worden. Elektrisch mobiel wordt verplicht op straffe van immobiliteit. Voor Sint Joris de Drakendoder ook. Weg met die stinkende verbrandingsmotors. Wind en zonne en water en kernenergie heeft de toekomst, en de industrie verbannen we naar onherbergzame oorden, waar het werk wordt gedaan door elektrische robots.
De toekomst is aan de functie beperkten. Asimov’s “Stalen Holen” en “Ik Robot” en de inspirerende ‘stukjes’ van onze Joris zorgen daarvoor. Quote van Asimov: “The most exciting phrase to hear in science, the one that heralds new discoveries, is not “Eureka!” (“I’ve found it”) but “That’s funny…”.
Een paar keer doorklikken op de elektronische snelweg en zie. Weer wat wijzer geworden dankzij Sint Joris de Drakendoder’s inspireren.
zaterdag 22 mei 2010, 12:15 uur
Ja Joris,
Vind het ook rot voor je. Maar je probeert het in ieder geval wel. Voor mensen met een pessimistisch wereldbeeld zoals ik breek je toch eens in de zoveel tijd mijn negatieve gemor met een stukje zoals alleen jij het kan hebben geschreven.
Vind ik leuk, jij hebt een baan en wie weet komt het ook allemaal goed.
Deze draak kan je alleen te lijf gaan als een beroemde don molendoder en je lezers als sidekick.
Wat je ook op gaat krabbelen in de toekomst vind je geweldig en die Jan Blokker ook.
Succes!
zaterdag 22 mei 2010, 19:01 uur
Hallo Joris,
Je noemt in deze column twee redenen waarom het je als journalist niet gelukt is lezers te activeren: (1) Je hebt ze weliswaar in staat gesteld zich te identificeren met een held die voor een meisje gaat, maar je bent zelf voortijdig door een draak (praktische problemen) verslagen; en (2) De kloof tussen denken en doen (concept en uitvoering) is groter dan je dacht.
Ad (1): Ik denk dat er, voorafgaand aan die draak, twee diepere oorzaken zijn dat je poging tot dusverre niet gelukt is. (1.a) Je hebt onvoldoende duidelijk gemaakt hoe mooi het meisje is. Om veel lezers duurzaam in beweging te krijgen, moet een meisje veel mooier zijn dan een elektrische auto, en het “blijven bestaan van het leven op aarde” is door zijn abstractie ook niet aantrekkelijk genoeg.
(1.b) Ook helden hebben tijdens hun queeste voedsel nodig (ook al wordt dit aspect in sommige sprookjes veronachtzaamd), en niet alleen voedsel voor de geest.
In november 2009 heb ik op enkele van je columns gereageerd en je voorgesteld te brainstormen over mogelijkheden om onze krachten te bundelen. Ik nodigde je in dit verband uit voor een goed glas wijn en een maaltijd. Natuurlijk, iedereen heeft altijd een eigen agenda (queeste), ik ook. Maar ik identificeerde me wel met (een aspect van) jouw queeste. Daar had je gebruik van kunnen maken. Maar je hebt toen niet gereageerd.
In termen van held-versus-draak leidde ik hieruit twee boodschappen af, namelijk:(1.b.a) dat jij je eigen draak bent, als het gaat om jouw queeste; (1.b.b) dat jij voor mij geen held bent als het gaat om mijn queeste. En toen haakte ik af.
Ad (2): Als voormalige klokkenluider heb ik net als jij ervaren hoe moeilijk het is om de kloof tussen denken en doen te overbruggen. Mijn “meisje” is de integriteit en transparantie van de overheid (toegegeven, dat vindt ook niet iedereen even aantrekkelijk), en mijn “draak” is een vigerende mentaliteit bij bestuurders en ambtenaren, in samenhang met bepaalde geïnstitutionaliseerde arrangementen die de integriteit en transparantie van onze overheid schade toebrengen.
Jouw column “censuur” (28 november 2009) sprak mij daarom aan, en ik herhaalde mijn uitnodiging, opnieuw zonder succes.
Ik heb mijn draak onder andere bestreden met iets wat vergelijkbaar is met de “engagerende journalistiek” die jij nu, aan het eind van je column, als vondst noemt. Tijdens mijn queeste noemde ik dat: “Proberen niet alleen te blaffen, maar waar nodig ook te bijten.”
Inmiddels heeft mijn draak, die het niet prettig vond om in zijn staart gebeten te worden, me enkele zware slagen toegebracht en ben ik aan het herstellen van mijn wonden. Ik begrijp precies wat je bedoelt als je schrijft: “Goede ideeën genoeg op deze wereld, het gaat om de uitvoering. In dat saaie en tijdrovende proces vindt dan ook de werkelijke sabotage van goede ideeën plaats, merk ik rond de elektrische auto.”
Vaak komen goede ideeën ideeën terecht in een mist van deelbelangen. Op dat punt raken jouw queeste (verduurzaming) en die van mij (integriteit en transparantie) elkaar. Een les die ik geleerd heb, is dat ik de balans tussen wortel en stok nog verder moet verschuiven richting wortel. De draak moet zoveel mogelijk verleid en gekieteld worden, en alleen bevochten als het echt niet anders kan.
Misschien is dit ook een goed moment om mijn beeld van jou als niet-held bij te stellen en je weer als een drakenkietelaar te gaan zien. Vanuit het veldhospitaal wil ik je daarom voor de derde keer uitnodigen: lijkt het je leuk een keer onder het genot van een goed glas wijn en een maaltijd ervaringen uit te wisselen?
Deze keer zal ik proberen zelf de kloof tussen concept en uitvoering te overbruggen, en je een mailtje sturen via de krant.
Groeten,
Michiel
zaterdag 22 mei 2010, 20:02 uur
BMW
Nondeju Joris Luyendijk. Je eerste praktische stap tot journalistieke duurzaamheid is je collega’s Birgit Donker en Warna Oosterbaan bij hun lurven grijpen en zeggen dat die kwaliteitskrant direct moet stoppen met artikelen over brandstofslurpende en CO2 spuitende zakendiesels en andere vieze auto’s. Ik zou me in jouw schoenen doodschamen te schrijven in een tijdschrift waarin ook artikelen staan die rechtevenredig zijn met jouw bedoelingen en boodschap. Joris, versla deze eerste Draak.
zondag 23 mei 2010, 10:18 uur
Beste Joris,
Enkele lessen heb ook jij uit het verleden kunnen leren. Het is saai maar wellicht goed als ik er een paar benoem.
1. De macht (van het geld, ook dat van jou!)
2. Standaardisatie
3. Oude schoenen niet weggoien alvorens de nieuwe lekker lopen.
4. Domheid en kuddegedrag
5. Aanzien
6. Sex
7. Onafhankelijkheid
Dus als BMW de waterstofauto wil en Audi niet, (of andersom, whatever), dan gaat er geen alternatieve auto komen. Macht, geld, status, onafhankelijkheid, standaardisering en andere thema’s hebben niet het momentum.
Als je weet dat het maken van een zonnecel meer energie kost dan deze in zijn levensduur kan produceren, kun jij me dan uitleggen waarom er zoveel van gemaakt worden? Dat is een wel heel erg dure dakbedekking! Geen wetenschapper die het heeft kunnen voorkomen, eraan heeft gedacht misschien maar het momentum was er!!!!!!!!! Jammer, jammer, want als die cellen vernietigd moeten worden komen er opgedampte lagen waar asbest een vriendelijke sof bij is….. .
En jij wil je elektrische auto. Lachen. Weet je hoeveel windmolens er voor geplaatst moeten worden om de accu´s van alle consumenten auto´s, op te laden. Meer dan 20.000 stuks. Weet je wat die kosten, hoe kort die meegaan, schier onmogelijk. Jammer dat je er zo veel tijd in steekt. Ga meedenken over de exploitatie van aardwarmte. Daar is er verschrikkelijk veel van. De voorraad energie/inhoud olie, gas die ooit heeft bestaan valt erbij in het niet.
Laatste punt, de muur is ontstaan bij het ontstaan van de aarde. Die gaan wij niet wegnemen. De zon raakt op, de aarde. Enjoy, fun live (love)!
zondag 23 mei 2010, 11:55 uur
Goede morgen Joris, dank voor het onder de aandacht brengen van mogelijke oplossingen voor het groener rijden met diverse auto,s al dan niet hybride of zelfs geheel electrisch. Misschien is het mogelijk om bijvoorbeeld over de doeners op dit gebied te schrijven, er gebeurt veel, al meer dan 40 jaar ben ik bezig om groener te leven, werken, produceren en producten te maken welke minder of zelfs geen brandstof gebruiken. ook bij het produceren van deze producten wordt er zo min mogelijk brandstof gebruikt. ons woonhuis en kantoor worden geheel gevoed door zonne en binnenkort ook wind energie ( na langdurig te zijn opgehouden door de gemeente Amstelveen )en er wordt zelfs energie teruggeleverd aan het net.
De gehele cirkel van idee tot productie en gebruik moet natuurlijk onder de loep worden genomen. Mocht je hierover van gedachtem willen widdelen dan hoor ik graag. Gideon Goudsmit
zondag 23 mei 2010, 18:55 uur
Hey Joris
Het viel me op dat het onderwerp van je schrijven is overgegaan tot een existentialistisch denken. Het viel me ook op dat je journalistiek nu ziet als niet alleen de brenger van de boodschap maar ook als de ontwikkelaar van anders denken. Misschien voorheen de rol van de leraar(es)? Hier in Engeland zijn de rollen van leraren, journalisten e.d. ook aan het veranderen. Nu moeten wij academici zorgen dat we weten wat voor praktijk impact ons werk heeft. Dus, al was het eerst zoals Sjuul van Dissel zei, “that’s funny” ipv “eureka”, nu is die ruimte voor “that’s funny” er niet meer en moeten wij bij voorbaat al weten wat die laser, molecuul, electrische motor gaat doen voor “policy makers and business”. Zijn journalisten dan de nieuwe academici? Zijn de academici de onderzoekers voor corporations en government? Me thinks there’s need for a renaissance… em gelieve graag op zonne-energie.
maandag 24 mei 2010, 4:04 uur
Sint Joris en het meisje. De draak doet alleen mee om het verhaal wat langer te maken. En die draak, dat zijn wij. Vanuit doelmatigheid bezien overbodig, vanuit literair perspectief onmisbaar.
Interessante beeldspraak. Onze bijdrage aan de oplossing is te sterven aan sint Joris’ zwaard. Nou werkt die oplossing wel, maar het is een beetje een erg groot offer. Waarom zou je de wereld redden als je er zelf niet van mag genieten? We zijn Jezus niet, we zijn een draak.
Ik zie nog twee processen die ons, wij van het draagvlak, ervan weerhouden ons in te spannen het tij te keren.
Ten eerste is er het druppel op gloeiende plaat-gevoel. Zelfs als heel Nederland duurzaam wordt, alle laders uit het stopcontact trekt, vegetarisch wordt, en massaal de auto laat staan, is mondiaal het effect zo groot als één autovrije zondag in de USA (nattevingerschatting). Met de toenemende welvaart en daarmee footprint van landen als China en India gaat de plaat bovendien alleen maar harder gloeien. Heeft het nog zin om te stoppen met roken als de kanker al uitgezaaid is? Waarom zou ik nog aandacht besteden aan een journalist die schrijft dat roken toch echt heel ongezond is?
Ten tweede is ten eerste maar dan net anders. Als ik die biefstuk laat staan eet iemand anders hem op. Als ik na het picknicken alle servetjes opruim en de buren doen het niet, is het grasveld niet schoon. Daarom heb ik ook geen behoefte aan media die me vermanend toespreken. Die lui die hun barbecue rokend achterlaten, omringd door plastic bekertjes en lege bierblikjes, die lezen geen stukjes over duurzaamheid. Terwijl dáár het draagvlak echt ontbreekt, niet bij mij.
Als je puin moet ruimen, dan begin je bij de grote brokken, dan de kleinere. Pas als ook de kiezels opgeruimd zijn maakt het verschil om zandkorrels op te rapen. Dat is het perspectief van het individu. De initiatieven zullen van machtiger instanties moeten komen, zoals overheden en multinationals. kranten elektrisch rondrijden is te veel moeite voor te weinig winst.
maandag 24 mei 2010, 18:45 uur
Beste Joris,
Met veel interesse volg ik je project op de Universiteit van Tilburg, waar je probeert met Goede Ideeen de werkelijkheid te veranderen. Ben dan ook benieuwd naar de Leonardolezing van 3 juni, waar ik met een aantal Amsterdammers naar toe zal gaan.
Ondertussen ben ik, als voorzitter van een door studenten gevormde ‘Commissie Duurzaamheid’ op de Universiteit van Amsterdam, druk bezig met dezelfde soort vragen. Hoe maak je de bedrijfsvoering van een universiteit (de UvA telt inmiddels 32.000 studenten) duurzaam?
Inmiddels hebben we een aantal projecten die goed lopen, die je studenten misschien tot inspiratie kunnen dienen, zoals hun bijdrages mij inspireren.
1. Om studenten bewust te maken, hebben we de grootste computerzaal zichtbaar CO2-neutraal gemaakt. Energiebesparende verlichting en software matchen we met opwekking door zonnepanelen en windgeneratoren. http://folia.nl/rubriek/filmpjes/collegezaal-wordt-klimaatneutraal-895.html/play
2. Een deel van de kranen is uitgerust met waterbesparende kraandoppen.
3. Op alle studentcomputers zorgt een PC Power Management systeem ervoor dat computers uitgaan wanneer ze 5 minuten niet gebruikt worden. Met 1 muisklik zijn ze weer aan en kan je zo verder werken.
4. We hebben studenten geenqueteerd over biologisch en fair trade eten (80 % zou het kopen als het er was) en dat meegenomen als eis in de Europese aanbesteding van de cateraar.
5. We zijn bezig de oude TL-verlichting te vervangen door TL5 en LED-TL, dat scheelt enorm in de energierekening.
Op dit moment zijn we druk bezig met een nieuw project, de Sustainable University Award, een wat gladde naam voor een prijsvraag, waarmee de winaar voor een oneindig bedrag een duurzaam idee mag uitvoeren om de universiteit duurzamer te maken. Voorwaarde: het project moet zich binnen 10 jaar terugverdienen.
In het kader van dit project organiseren we 14 juni een interactieve lezing, waarin we stellen dat een volledig duurzame, co2-neutrale universiteit mogelijk moet zijn. We hopen daar met medewerkers, studenten en experts ideeen uit te wisselen over het concept duurzame universiteit. Mocht je daar interesse in hebben, dan ben je van harte uitgenodigd om als spreker of debatleider te participeren.
Sowieso zijn we erg benieuwd naar de conclusies die het project in Tilburg oplevert. Het lijkt ons leuk eens contact met je te hebben.
Mijn telefoonnummer is 06-22960865
Just Dengerink
maandag 24 mei 2010, 19:36 uur
Beste Joris,
Het gebrek aan een gevoel van urgentie t.a.v. duurzame ontwikkeling, dat je tegenkomt bij heel veel mensen, herken ik volledig: meer dan tien jaar geleden was ik zelf milieujournalist, en daarbij trekker van een locaal Platform Duurzame Ontwikkeling.
Echter, ga door met je engagerende journalistiek. De afschaffing van de slavernij, invoering van het vrouwenkiesrecht, waren zaken die zich ook niet van de ene op de andere dag voltrokken. De geest van mensen moet ‘gemasseerd’ worden, opdat op zeker moment de tijd rijp is voor ingrijpende veranderingen. Het mogelijk worden van transities ten bate van het milieu heeft te maken met bewustzijnsverandering. Hoeveel mensen zijn daar ueberhaupt mee bezig? Maar het komt heus wel! Ga door op jouw weg! Maj Ridder, Kockengen
dinsdag 25 mei 2010, 17:05 uur
Hallo Joris,
Engagerende journalistiek kun je in NRC wel vergeten. Ik schreef hier een reactie, afgelopen zondag, en die is niet geplaatst. Want ik spoorde Joris aan om de artikelen onder ‘Autotest’ van collega’s in de weekbijlage eruit te krijgen. Wie probeert nu de elektroauto te promoten naast een stukje over het rijgedrag van een benzineslurpende BMW ofzoiets. Ik krijg hier dus een vies smaakje van in mijn mond. Want hier gaat het nu juist om. Het zal de NRC en Joris collega’s worst zijn, die elektroauto. De autotest van een BMW of Skoda of weetikveel en bijhorende advertenties zijn toch veel en veel essentieler.
dinsdag 25 mei 2010, 21:42 uur
Beste Joris,
Je verhaal over Joris, de draak en het meisje is reuze herkenbaar. En ik voel mee met je drive om een veranderingsproces in gang te zetten. Daarom sluit ik graag aan bij je laatste vondst: we moeten van geengageerde journalistiek naar engagerende journalistiek.
Kunst daarbij is er voor te zorgen dat je suggesties doet die mensen leuk en nuttig vinden en tegelijkertijd je doelstelling dichterbij brengen. De helden willen immers meer duurzaamheid. Ik vertaal dat maar even naar: minder energieverbruik. Die reductie van energieverbruik lijkt mij de sleutelfactor. Door menigeen wordt aangedragen: ga dan 2 dagen per week vegetarisch eten. Als heel Nederland dat doet bespaart dat enorm veel energie. Maar ja, vegetarisch eten is vooral saai. En ik houd van lekker eten. Is daar wat aan te doen? Zouden al die televisiekoks niet eens uitgenodigd kunnen worden om in hun serie kookprograma’s 20% vegetarische gerechten te demonstreren. Voor je het weet heb je dan een collectie gerechten waar zelfs een carnivoor als ik verlekkerd naar kijkt. Je hoeft dan niet te pushen. Als er vraag ontstaat volgt de hype vanzelf.