Joris, de Draak en het Meisje
Vorige week onthulde uw correspondent dat deze nu dertien maanden lopende serie eigenlijk is mislukt. Dit is niet erg, waarover volgende week meer. Vandaag gaat het over mijn plan een jaar terug, de gedachte erachter, en de reden van de mislukking. Om kort te gaan: het probleem nu met de nieuwsmedia is volgens mij niet het persoonlijk falen van deze of gene journalist. Het probleem is het systemisch falen van de journalistiek als geheel.
De dreigende verwoesting van onze ecosfeer is de grootste bedreiging van deze tijd – zie hoe het Amerikaanse leger aan de alarmbel hangt over klimaatverandering. Toch lees, zie of hoor ik bijna nooit een verhaal in de nieuwsmedia waarin de urgentie op zo’n manier naar voren komt, dat ik gegrepen raak. Terrorisme is een reële maar beperkte dreiging, waarover je bijna geen saai verhaal kunt houden. De eco-destructie is een veel grotere dreiging, maar daarover kun je bijna geen verhaal houden dat niet saai is. En zolang ‘het niet leeft’ bij de mensen, kunnen politici en CEO’s die de urgentie wel zien, niet of onvoldoende in actie komen.
Het systemisch falen van de journalistiek is daarmee van grote invloed op de wereld waarover die journalistiek bericht.
Daar moest uw correspondent iets op vinden, want de wereld redden… Die kans krijg je niet iedere dag. Ik dacht, ik moet een onderwerp pakken rond milieu en duurzaamheid dat concreet is, en een tastbare verbetering van ons leven belooft. De elektrische auto dus, die kan zorgen voor schone en stille steden, olie-onafhankelijkheid schept, en die een co-transitie (moeilijk woord, even geduld) mogelijk maakt naar verduurzaming van de energievoorziening.
Hoe te schrijven over die elektrische auto’s en duurzaamheid? Wat me niet trok was de systemisch falende, klassieke journalistiek met haar quasi-objectieve nieuwsberichten, analyses en reportages, in het geval van de elektrische auto’s over rapporten van onderzoeksinstanties, beloftes en ruzies van politici, jammerklachten van specialisten en mediamomenten van bestuurders. Om maar te zwijgen van het eendimensionaal gedram van belanghebbenden of dwaallichten op de opiniepagina.
Wat nu, dacht ik, als je geen journalistiek maakt over duurzaamheid maar over verduurzaming?
Dan wordt het actief, de lezer volgt een project, en zo steekt hij of zij alles op wat interessant en relevant is – maar dan op een manier die je grijpt. Sleutelwoord was handelingsperspectief. Als ik lees over iets dat radicaal misgaat, wil ik kunnen bijdragen aan de oplossing ervan. Daarom slaat volgens mij menigeen die stukken over eco-destructie over; ze laten je achter in ontreddering, of in de greep van machteloze angst, woede dan wel depressie.
En dat is niks gedaan, zeg nou zelf.
Ik dacht: we maken van NRC de eerste elektrisch gedistribueerde papieren krant ter wereld. De ene groep lezers brengt geld bij elkaar om de zeshonderd busjes waarmee onze prachtkrant wordt verspreid, te vervangen voor elektrische exemplaren. De andere groep lezers financiert de windmolen waarmee de elektriciteit voor die zeshonderd busjes wordt opgewekt – ziedaar de co-transitie van verduurzaamd transport en energievoorziening.
Nu zegt u, ho ho correspondent, waarom zou ik hiervoor geld lappen? En dan heb ik u waar ik u hebben wil. Want nu moet ik u overtuigen, en daartoe moet ik uitzoeken en vertellen of die elektrische busjes genoeg opleveren aan luchtkwaliteit, oliebesparing, energie-rendementswinst en economische innovatie – want een Nederlands bedrijf stond op het punt die busjes in massaproductie te nemen. Ik zou voor u moeten uitzoeken hoe het zit met de veiligheid, onderhoud, betrouwbaarheid en recycling. Kortom, we zouden samen een reis maken naar de conclusie: goed idee (en dus lappen) of slecht idee (en dus weer wat geleerd hebben).
U weet al dat dit plan mislukt is, want NRC bleek te koop te staan, waardoor besluiten over investeringen in het bedrijf maandenlang stillagen. Toen was de koop er begin dit jaar doorheen, maar ging die Nederlandse bestelbusbouwer op een haar na failliet – met grote vertraging tot gevolg.
Ik vraag me af of het plan überhaupt was doorgegaan, want zoiets moet worden gesteund door de leiding van NRC. Maar als die steun zou zijn gekomen, en die busjes waren per saldo een goed idee gebleken, en genoeg lezers waren in de loop van het jaar enthousiast en vrijgevig geworden, dan hadden we persgeschiedenis kunnen schrijven, internationaal.
Volgende week gaat het over wat er in de plaats kwam van deze mislukking. En over de rare titel van dit stukje.
donderdag 13 mei 2010, 13:25 uur
Beste Joris.
Ook op momenten dat de warme golf niet te voelen is, zult u tijdens uw evaluatie er rekening mee moeten houden dat er vele stille en/of passieve bewonderaars zijn van U, alsmede Uw werk.
Ga alsjeblieft verder met hoe je bezig bent.
J’eeuwig verkleefde fan,
Aug.
vrijdag 14 mei 2010, 15:17 uur
Beste Joris,
Ik reageer graag persoonlijk (en positief) maar ben nooit zo van die openbare discussies.
Die electrische auto moet er komen – wellicht kunnen we aandelen kopen? Financiering anno 2010 is democratisch (vgl campagne(kas) Obama, etc.)
goede groet,
Aart
vrijdag 14 mei 2010, 16:22 uur
Beste Joris,
In het kader van vergelijkingen stand van zaken elektrische auto’s in andere landen en steden verwijs ik je even naar deze column van iemand die in Tokyo woont en werkt. Weet niet of dat voor jou een nieuw kader, oud kader of nog niet onderzocht kader is, maar vond het wel interessant.
http://www.topstad.amsterdam.nl/columns/amsterdam_vs_tokio_0
Sterkte met je columns – lees ze graag.
groet WEndela
vrijdag 14 mei 2010, 23:15 uur
Wat een cliffhanger: verslaat uitgerekend het meisje dan toch de draak? Wordt dankzij het meisje die gekke Joris ein-de-lijk een drakendoder? Ik blijf je volgen en wil je alvast bedanken voor je eerlijkheid en je fijne boeken en columns.
zondag 16 mei 2010, 11:53 uur
Beste Joris,
Naar mijn idee gaat het in de nieuwe journalistiek niet om het aanhangen van een specifiek waardepatroon, bijvoorbeeld zoals het belang van duurzaamheid of verduurzaming.
Nieuwe journalistiek moet zich naar mijn idee kenmerken door NOG verder te kijken dan dat onze neuzen lang zijn. Op zoek te gaan naar het systemische, naar de patronen die zich bedoeld en onbedoeld achter bepaalde fenomen manifesteren.
Op welke manier gaan grondstoffen, informatie, kennis, geld, macht in onze maatschappij anders stromen als gevolg van het grootschalig gebruik van elektrische auto’s? Zijn er blokkades die het ontstaan van deze nieuwe patronen tegen werken, wat kan de ontwikkeling versterken?
In hoeverre zijn die patronen überhaupt zichtbaar te maken, wat is de kwaliteit van de informatie die we daarover hebben? Evenzo, wat verandert er in de wereld als gevolg van het grootschalig gebruik van windmolens, en van zonnepanelen?
Populaire aangeduid heb ik persoonlijk een grote behoefte aan ‘holistische journalistiek’. Uit blijven gaan van het geheel, niet teveel gaan ‘tunnelen’. De elektrische auto is een erg mooi thema, maar dan vooral behandeld in verbinding met ‘alles wat er toe lijkt te doen’ en niet als overtuiging dat het er moet komen.
zondag 16 mei 2010, 15:47 uur
Beste Joris. Stop alsjeblieft niet met je column over elektrische auto’s en nieuwe journalistiek. Dat de NRC nu geen 600 nieuwe elektrische busjes wil aanschaffen zegt niets over de toekomst die duurzaamheid heeft. Elektrisch vervoer staat echt op het punt van doorbreken: dit jaar de elektrische fiets, volgend jaar de elektrische scooter en in 2012 de elektrische auto. Misschien een idee om de scope van je column iets te vergroten? Ik blijf je in ieder geval lezen en volgen. Groet, Arjen Jaarsma (Balancia).
maandag 17 mei 2010, 19:23 uur
Beste Joris,
De uitgangspunten van je rubriek deel ik helemaal:
1)de behoefte om daadwerkelijk bij te dragen aan de verduurzaming van onze wereld en
2)een andere manier van schrijven ontdekken dan de oude, quasi-objectieve, in feite de gevestigde belangen steunende, journalistiek.
Ook vind ik het interessant dat je niet schuwt om je eigen emotie te tonen aan ons lezers.
Toch raak je me af en toe kwijt, zoals bij dit laatste stuk, waarbij ik genuanceerde discussies van dertien maanden moet onthouden, en ook nog een week moet wachten op de oplossing van een raadsel. Vergeet niet dat je verhaal in een bijlage
staat en dat ik op zaterdag misschien nog wel andere dingen te doen heb dan jouw stukje lezen.
Met andere woorden: ga vooral door op deze weg en hou een klein beetje rekening met een beetje vergeetachtige lezeres, die ook allerlei andere dingen in en aan haar hoofd heeft!
dinsdag 18 mei 2010, 15:10 uur
Beste Joris
Ik kan me voorstellen dat we niet iedere week kans krijgen om de wereld te redden!
Ik maak zelfs maanden mee dat het niet voorkomt.
Maar iedere regel die we schrijven, iedere kleine bijdrage is hard nodig.
Mijn buurman heeft geen zin om geld uit te geven aan de ecosfeer want een ander doet dat ook niet.
Maar ik ben de buurman van mijn buurman en ik ga dat wel doen!
Jouw columns zijn daarvoor een belangrijke stimulans. Geef mij de moed om het te gaan doen door te blijven volhouden en te blijven schrijven over nutteloze dingen als een bijdrage voor het verbeteren van onze wereld.
Ik was in gesprek met een econoom. Volstrekt zinloos om geld te besteden aan deze zaken.
Maar ik ben geen econoom. Ik ben ondernemer en grootvader. Ik wil ondernemen, dus risico nemen, en tegelijk iets voor m’n kleinkinderen doen.
Misschien reken ik verkeerd, maar je weet maar nooit. Geld op een spaarrekening geeft 2,5%
Geld voor PVpanelen levert, zonder subsidie, bijna 10%. Hoezo, economisch niet verantwoord?
Natuurlijk zijn er over twee, drie jaren veel betere panelen. Maar die zijn er nu nog niet. Moet ik daar op gaan wachten?
Ik ga het doen en ook die elektrische auto moet er komen bij mij!
Reinier Kramer
woensdag 19 mei 2010, 14:03 uur
Ik hoop dat je volgende column een prachtig sprookje is over hoofdredacteuren en het ‘grootkapitaal’.
Blijf strijden, Joris!
zondag 4 juli 2010, 20:26 uur
Beste Joris,
Het is wat ontnuchterend, maar electrische auto’s dragen slechts marginaal bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot in Nederland. Immers de gemiddelde uitstoot per opgewekte kWhr is in Nederland hoog en bedraagt 465gr CO2/kWhr. Daar komen nu een paar kolencentrales bij die meer dan tweemaal zoveel CO2 uitstoten, namelijk 1000grCO2/kWhr, terwijl in de mijnbouw jaarlijks honderden mijnwerkers het leven laten. Als je wat wilt doen voor het milieu, schrijf je pen leeg om te voorkomen dat deze vuilspuiters in bedrijf genomen worden.