Opinie sucks
20. Webversie voor NRC Weekblad 3 oktober
Deze week gaat uw correspondent iets doen dat weinig gebeurt: hij gaat een paar collega’s van zijn eigen krant de mantel uitvegen. Nu zegt u meteen: jij over het paar getilde nestbevuiler, als jij niet oppast, blader ik subiet terug naar de rubriek ‘Beest van de week’! Waarop ik zeg: macht corrumpeert, of maakt lui en daarom wordt in een democratie iedereen met macht gecontroleerd door anderen.
Het probleem is dat dit bij de media niet kan, want daar dreigt altijd persbreidel. Journalisten moeten het dus zelf doen, ook al leidt dit soms tot scheve gezichten en zelfs vergeldingsacties.
Welaan, mijn kritiek betreft de redactie Opinie van deze prachtkrant, die op woensdag 23 september eindelijk iets deed aan de elektrische auto. Een als natuurkundige opgeleide octrooispecialist uit Leuven kreeg 500 woorden voor een betoog met als kop en conclusie: ‘Elektrische auto stoot evenveel CO2 uit als gewone auto’. Volgens het stuk zijn elektrische auto’s op niet-duurzame stroom even schadelijk voor het klimaat als benzineauto’s.
Vijfhonderd woorden, van een octrooispecialist. Zie daar, mijn waarde landgenoten, het niveau waarop de Opiniepagina van ‘s lands meest serieuze krant de essentiële kwestie van elektrische auto’s agendeert. Dus niet een verhaal van degene die bij TNO al bijna vijftien jaar niets anders doet dan mobiliteitskwesties bestuderen. Niet van degene die bij ECN in Petten full-time dit vraagstuk onderzoekt. Niet van experts bij de internationaal gerenommeerde technisch universiteiten van Delft, Enschede en Eindhoven. Nee, een octrooispecialist. Zoals de Volkskrant twee dagen eerder het podium gaf aan een elektrotechnisch geschoolde wethouder in Haarlem.
Hebben deze twee amateurs in hun vrije tijd dan het overzicht waarvan de eerder genoemde specialisten mij vertellen dat niemand het heeft? Ach lezer, dat overzicht is helemaal niet nodig. De octrooispecialist schrijft het letterlijk in zijn bijdrage: ´Rekent u even mee op de achterkant van mijn sigarendoos?´
Precies! De achterkant van een sigarendoos. Dan is dat ook weer opgelost, en kunnen we het weer hebben over de toon waarop wordt gedebateerd over de toon van het integratiedebat. Waarom bezuinigen we die specialisten bij TNO en ECN en de technische universiteiten niet gewoon weg? En de stapels papier die het Wereldnatuurfonds, PriceWaterhouseCoopers of McKinsey nodig hebben om de CO2-uitstoot door te rekenen: milieucriminaliteit!
Opinie zal het misschien niet zo bedoelen, maar de suggestie wordt hier gewekt dat voornoemde experts deel uitmaken van een samenzwering pro-elektrische auto of hype, en dat dus iemand van buiten het wereldje de waarheid moet komen zeggen. At your service.
Dus hoe zit het met de CO2-uitstoot? Allereerst: de elektrische auto gaat over veel meer; over lawaai en stikstof in onze zwaar vervuilde binnensteden (astma, anyone?). Over onafhankelijkheid van olie en de miljarden olie-euro’s die wij Rusland, Saoedi-Arabië en Iran jaarlijks toestoppen (kernbom, anyone?). Maar meest van al biedt de elektrische auto misschien de kans om onze energievoorziening permanent duurzaam te maken. Vaste lezers weten het al: het probleem met wind en zon is dat ze vaak energie geven wanneer je die niet nodig hebt. Opslag van die energie is een enorm probleem, waardoor windmolens op zee nu soms moeten worden stilgezet. Straks kan die energie in de accu van elektrische auto’s, mits je zorgt voor een gemoderniseerd stroomnet, slimme meters en je nog een rij andere hobbels neemt. Volledige invoering van de elektrische auto duurt zeker dertig jaar. In die tijd kun je stapsgewijs je energievoorziening verduurzamen, maar dat vergt nu de juiste investeringsbeslissingen.
Dit is the grand bargain, maar wat die opinieschrijvers doen: ze nemen de bouw van kolen- en kerncentrales als een gegeven. Stellen vast dat elektrische auto’s op vuile stroom zullen rijden. En zeggen dan: elektrische auto’s lossen niks op. Negentig procent van de lezers snelt alleen de kop van zo’n artikel, en daar ga je.
De vraag welke auto meer uitstoot kent niet één antwoord. Het ligt aan je constructie van beider productieketens, en je inschattingen bij de vele onzekere risico’s. De winning van lithium voor in de accu’s kost veel energie, maar die technologie kan verbeteren. Hoe snel? Blijft lithium de grondstof? Alan Greenspan, oud-topman van de Amerikaanse centrale banken, geeft in zijn memoires openlijk toe dat de oorlog in Irak is gevoerd om olie. Telt dus de CO2-uitstoot van de Amerikaanse invasie mee? En van de Amerikaanse militaire ‘aanwezigheid’ in de Perzische Golf? Van de wapenwedloop die deze aanwezigheid helpt opstuwen?
Noem mij een oud geslachtsorgaan, maar mij beviel-ie wel, die reclameslogan vroeger: NRC Handelsblad, voor wie de nuance zoekt.
donderdag 24 september 2009, 23:17 uur
Ik had net m’n reaktie klaar om in te zenden, toen ik zag dat er een webblog was gestart. Hierbij mijn brief aan de heer Kroes.
Geachte heer Kroes,
Met veel belangstelling heb ik uw artikel over de Co2 uitstoot van elektrische auto’s gelezen. Toch heb ik mijn twijfels aan uw berekening op de achterkant van een sigarendoosje. De Co2 uitstoot is op vele manieren te berekenen en ook ik ben aan het rekenen geslagen. De meest simpele manier: het verbruik van een elektrische auto ligt rond de 160Wh/km. Er treden, zoals u ook zegt, verliezen op bij het opladen van de batterijen (20%) en bij het transport (10%). Voor de benodigde 160Wh dient de centrale daardoor 222Wh te leveren. Zoals u terecht opmerkt, zijn de meeste centrales aardgas gestookt. Deze centrales stoten 360gr per geproduceerde kWh uit. De benodigde 222Wh/km zorgt dus voor een Co2 uitstoot van 360×0,222= 79,9gr/km.
Vergelijken we dit met de meest verkochte compacte (en zuinige) auto, de Peugeot 207, dan blijkt dat de benzine versie 140gr/km en de diesel versie 120gr/km Co2 uitstoot. Daarmee is uw stelling dat de elektrische auto evenveel uitstoot als een gewone auto naar mijn idee niet correct.
En een andere berekening loopt naar mijn idee ook spaak. Nederland telt geen 10 miljoen auto’s, maar 7,5 miljoen. Gemiddeld leggen de auto’s 51 km per dag af, wat een dagelijks vermogen vraagt van 11,3kWh en geen 25kWh. De totale jaarlijkse behoefte is daardoor geen 90 maar 30,5 miljard kWh.
Indien wij de doelstelling voor windenergie in 2020 halen, wordt jaarlijks 30 miljard kWh opgewekt door windenergie! Dan hebben we direct een nog groenere oplossing voor elektrisch rijden. Ik stel voor dat de benodigde elektrische energie voor de auto’s verplicht opgewekt wordt uit wind en dat we in 2020 allemaal elektrisch rijden. 1kWh uit wind zorgt voor een Co2 uitstoot van 8gr. Dat betekent voor de elektrische auto 8×0,23= 1,8gr/km. De toekomst is mooi!
Met vriendelijke groet,
Silvester Sarneel
Gouda
zaterdag 26 september 2009, 17:17 uur
Beste Joris,
Je column volg ik trouw en levert interessante inzichten op. Een vraag die mij bezig houdt, en die zijdelings in de “gewraakte” opinie stukken aan de orde kwam, is die naar de toename van de behoefte aan stroom door de invoering van de e-car en de manier van produceren daarvan.
Zelf ben ik nogal ongerust over de toename van de productie van duurzame stroom als je bedenkt dat in de afgelopen 20 jaar, met alle campagnes en subsidies, deze slechts is gegroeid tot een procent of zeven.
Toename van het gebruik van e-cars betekent een toename van het stoom gebruik en de noodzaak meer stroom op te wekken. Volgens de duurzaamheids regel mag dit niet met kolen, gas of kernenergie.
De heer Sarneel is nogal optimistisch over de haalbaarheid van de 2020 doelstelling, maar ik zie het daar niet van komen. Zie het verleden, de opositie van, als voorbeeld, de Urkse bevolking etc.
Als CO2 echt het probleem is, dan zal toch serieus een heroverweging bij “linkse” groeperingen rondom het grote taboe kernenergie plaats moeten vinden. Lees James Lovelock daar ook over. Ik ben niet zo’n rekenaar, maar de “duurzamen” lijken mij steevast veel te optimistisch te denken over stroomproductie en gebruik. Zij zien de hele samenleving zich graag rondom nieuwe stroomproductie- methoden ontwikkelen.
Daarbij vergetend dat het gros van de mensen of conservatief is, onwetend, of onwillig om te veranderen. En dus blijven conventionele stroom oplossingen nodig. Dit is mijn basis gevoel, of het waar is weet ik niet.
Daarom stel ik voor dat u dit mijnenveld in de Nederlandse samenleving eens in kaart brengt, gebruik makend van de uitstekende nieuwe journalistieke methode “Luyendijk”.
Met vriendelijke groet,
Daan Diederiks
zondag 27 september 2009, 15:38 uur
Beste Joris,
Je kijkt bij jouw zoektocht naar een alternatief voor de huidige verbrandingsmotor alleen maar naar e-cars, terwijl er talloze andere alternatieven (bio brandstoffen, waterstof motor etc.)zijn. Een beetje kortzichtig misschien? Probleem bij de e-car van dit moment is de beperkte actieradius, beperkt vermogen en de vraag of het wel echt minder schadelijk voor het milieu is dan fossiele brandstof. Een beter alternatief is volgens mij bijvoorbeeld bio brandstof gemaakt van algen.
http://en.wikipedia.org/wiki/Algae_fuel
Dit kun je oneindig veel produceren/kweken, is niet schadelijk voor het milieu en je hoeft hiervoor geen potentiele voedsel gronden te gebruiken.(zoals bij andere bio brandstoffen meestal wel het geval is)
Verder kan ik jouw manier van schrijven waarderen, maar bij een onderwerp als dit zou je toch iets meer met tabellen, grafieken en cijfers moeten strooien.
Groeten,
Otto
zondag 27 september 2009, 17:11 uur
Beste Joris,
In de webversie van “Opinie sucks” maak je een verwijt aan je collega’s. Dat vind ik niet zo constructief of interessant.
Het stuk van Guus Kroes is waarschijnlijk correct binnen de gekozen context. Dat kan je niet van alle kranten artikelen zeggen. Ik las meer dan alleen de kop, en kon er geen spelt tussen krijgen (ondanks dat ik ook jouw project in NRC weekblad volg).
Jouw punt is dat de gekozen context te klein is. Dat is de interessante kern van je stuk “Opinie sucks”. Door de context groter te maken kom je tot een andere conclusie. Maar het groter maken van de context doe je nu alleen schetsmatig, met slecht 150 van de 700 woorden (de alinea die begint met “Dus hoe zit het met de CO2-uitstoot?”.
Als de benodigde (om tot een correcte conclusie te komen) context groter wordt, dan wordt het lastiger om het te overzien. En is er meer visie/visionairschap voor nodig om keuzes te maken. Dat maakt het traject voor de elektrische auto lastig, maar je project des te interessanter.
Vriendelijke groeten,
Joost
zondag 27 september 2009, 17:13 uur
Beste Joris,
Ik volg al enige tijd uw artikelen in het NRC weekblad. De ontwikkeling van het elektrisch rijden boeit mij zeer. Ik ben een leerling van 6 VWO en ben bezig met een scriptie over de elektrische auto en de invoering daarvan.
Ik stuitte laatste op een kritisch artikel wat betreft de pieken in het stroomverbruik wanneer vele elektrisch auto’s gelijktijdig worden opgeladen. (http://www.lowtechmagazine.be/2009/03/elektrische-auto-snelle-oplaadtijden-elektriciteitsnetwerk.html) Hieruit blijkt dat in het slechtste geval (wanneer alle auto’s tegelijkertijd worden opgeladen (snelladen, 10 min.), er meer dan 30x zoveel capaciteit nodig is als nu beschikbaar is.
Alle 7,5 miljoen auto’s in Nederland zullen natuurlijk niet van de ene op de andere dag elektrisch worden aangedreven, toch zullen er door de energieleveranciers acties ondernomen moeten worden. Ik ben op zoek gegaan of ik hier iets over kon vinden maar ben eigenlijk niet veel wijzer geworden.
Dit zou ook opgelost kunnen worden door accu’s te verwisselen in plaats van opladen. Het opladen van deze wisselaccu’s kan dan op gunstige tijden gepland worden. Hetzelfde geld voor waterstof. Maar dan toch moet de energie wel aanwezig zijn. Commercieel en technisch gezien acht ik de kans op succes met verwisselbare accu’s niet zo groot.
Spreiding in opladen over de dag zou ook in beperkte mate gestuurd kunnen worden door middel van het instellen van verschillende stroomtarieven (dal- en piekuren).
U kaart zelf aan in uw artikel dat het stroomnet gemoderniseerd moet worden, er slimme meters moeten komen en er nog een rij andere hobbels moeten worden genomen. Ik ben benieuwd in hoeverre energiemaatschappijen hiermee bezig zijn en hoe groot zij dit probleem achten.
Essent zorgt nu wel voor de auto van de heer Lubbers, maar hebben ze ook al plannen voor de rest van de automobilisten?
Vriendelijke groeten,
Bart Ruigrok
maandag 28 september 2009, 11:48 uur
Geachte heer Luyendijk,
U doet minachtend over een octrooideskundige en een elektrotechnische geschoolde wethouder die het wagen om de uitspraken van deskundigen in witte jassen te betwijfelen. Wat deze twee “amateurs” (waarvan ondergetekende elektrotechnisch geschoolde ex-wethouder er één is) te vertellen hebben is natuurlijk meelijwekkende wartaal, zo is de strekking van uw stukje. De deskundigen moeten wel gelijk hebben, want zij zijn er immers al 15 jaar mee bezig. Een andere onderbouwing van uw dédain heb ik in uw wekelijkse babbel niet kunnen vinden. Behalve dan misschien, dat er slechts 500 woorden voor beschikbaar waren en dat de fouten in het deskundigen verhaal op de achterkant van een sigarendoos kunnen worden uitgelegd. Tsja, geachte heer Luyendijk, u krijgt voor uw eindloze stroom stukjes over dit onderwerp, waarin u nog geen enkel kritische vermogen aan de dag hebt gelegd, inderdaad honderd maal zoveel ruimte. Die had ik ook wel graag gehad, maar onderscheid moet er zijn.
Het blinde geloof in deskundigen heeft al heel wat schade veroorzaakt in onze maatschappij. Dezelfde instituten, waar u blijkbaar zoveel vertrouwen in heeft, zoals TNO en ECN, beweerden in de jaren 60 en 70 ook dat een ongeluk zoals in Harrisburg of Tsjernobyl onmogelijk was. Talloze “amateurs” waarschuwden op de achterkanten van sigarendoosjes en in opiniestukjes van 500 woorden dat deze deskundigen gebiased waren doordat ze door belanghebbenden betaald werden. En ook toen waren er journalisten die de “amateurs” belachelijk probeerden te maken. Toen de verschrikkelijke ongelukken in de beide kerncentrales plaatsvonden werd het uiteraard stil.
Heer Luyendijk, als uw nieuwe journalistiek neerkomt op het spelen van de rol van verlengsnoer van de elektrisch-rijden-lobby, dan kunt u daar, als ergste amateur op dit gebied, beter acuut mee stoppen. U zoekt de nuance, maar heeft die blijkbaar nog niet gevonden.
maandag 28 september 2009, 13:43 uur
Geachte heer Luyendijk,
Ik volg uw zoektocht naar het voor en tegen van de elektrische auto al een tijdje, en dacht nu maar eens wat bij te dragen. Ik rijd inmiddels zon 3 maanden met een 100 pct elektrische auto, die ik samen met twee collega lectoren aan de Hogeschool ZUYD heb aangeschaft. Dus je zou kunnen zeggen, wij zijn ervaringsdeskundige.
Een aantal vragen zijn de revue gepasseerd, zoals wat zuiniger is, benzine of elektrisch. Dat is een irrelevante vraag. De discussie wordt steeds vermengd met oneigenlijke argumenten. Want waar gaat het nou eigenlijk om: wij willen in principe hetzelfde blijven doen met minder milieubelasting. Milieubelasting in de zin van geen schadelijke emissies ( in de stad maar ook bij opwekking elektriciteit) en geen grondstoffenuitputting, zoals olie en gas (en secundair wellicht minder geluidshinder).
Emissies zijn in de meeste gevallen een gevolg van, de feitelijke oorzaak is het gebruik van uitputtende bronnen. Als je dat aanpakt, dan los je twee vliegen in een klap op. De clou is dus overschakelen op hernieuwbare bronnen ( die dus in principe niet uitputten, waarover dadelijk)
Ofwel rijden op elektriciteit uit zonne-energie, waterkracht of windenergie. Die leveren elektriciteit, en dus , exergetisch, is de electrische auto het logisch gevolg. Bronnen niet meer uitgeput, emissies weg, en een effectieve keten. De vraag is dus niet wat zuiniger is, maar wat minder niet-hernieuwbare grondstoffen gebruikt .
Hernieuwbaar is echter ook gelimiteerd: Dat vergt oppervlak om op te wekken. Daaruit volgt dat biomassa ( via koolzaad en bio-olie bijv) , alhoewel hernieuwbaar geen optie is, aangezien dat mega hoeveelheden land gebruikt, die nodig is voor voedsel en materiaalproduktie ( zie verder), welke beiden geen alternatief hebben in “stromingsbronnen”. ( evt meer cijfers voorhanden).
Dat is overigens de reden dat wij nu niet alleen een elektrische auto hebben, maar twee weken geleden ook een laadstation hebben geopend op Zonnecellen , het eerste in Nederland. ( zie foto http://www.sustainablebuilding.info)
Doen we dan hetzelfde , was deel van de probleemstelling. Ja en Nee. We rijden nog steeds zoals we gewend zijn, in 95 procent dan de gevallen en voor 90 pct van de mensen. Alleen op die dagen dat we 400 km of meer willen rijden, (afh van actieradius) gaat het mis en zullen we een alternatief moeten zoeken. ( Benzine auto huren bijv) . Een kleine aanpassing dus.
( tot nu toe zijn we nog niet in de problemen geweest met onze e-auto, en uitgaande van regio verkeer, wordt deze nagenoeg zorgeloos gebruikt. We hebben zelfs de (wieler-) profronde van Heerlen , direct na de tour en met Contador , als volgauto meegreden, 50 rondjes met 70.000 man publiek. Bijkomend voordeel: de renners rijden niet in uitlaatgassen)
Wat verder opvalt is dat het steeds over energie gaat. Maar materiaalgebruik kent dezelfde problemen als energie: vele materialen putten uit, en/of gebruiken zeer veel energie voor produktie. Op dat gebied gaan we ook een aantal crises meemaken, de komende decennia. Dus ook dat moet veranderen. De Th!nk bijvoorbeeld is reeds gemaakt uit 60 pct gerecycled materiaal. Maar zelfs dan. Stel u voor dat 1 miljard autos weggegooid worden en vervangen door nieuwe elektrische, dat is een enorme aanslag op onze bronnen. Veel en veel beter is het om bestaande autos om te bouwen tot elektrische. Het kan al ( zij het duur, maar dat is irrelevant, is omissie in het economisch systeem) , maar met een goed innovatietraject is dat naar verwachting tot gestandariseerde ombouw pakketten per type te vertalen. Het is niets bijzonders, huizen renoveren we ook tot energiezuinige woningen. En die auto kan makkelijk nog 10 jaar of langer mee, als je de motor eruithaalt, die op dit moment de levensduur bepaalt. Ook geen sloopregeling meer nodig, maar een ombouwregeling.
Met als bijkomend voordeel: werkgelegenheid, voor garage houders die nu in de problemen zitten. Die zijn niet geholpen met ergens in de wereld gebouwde en geimporteerde autos.
Afijn, ik laat het hier maar even bij, ik hoop dat het bijdraagt aan uw zoektocht,
Met vriendelijke groet
Ronald Rovers
Lector Duurzame Gebouwde Omgeving, Hogeschool ZUYD
Zie ook http://www.sustainablebuilding.info voor oa fotos.
maandag 28 september 2009, 23:09 uur
Beste Joris,
De stukken van Guus Kroes en Karel van Broekhoven bevatten de nodige onnauwkeurigheden, om niet te spreken van onwaarheden. Kennelijk voelen zij zich gelegitimeerd om zich op basis van hun drijfveren, resp. zo veel mogelijk openbaar vervoer in Nederland en belazerd worden over kernenergie in de jaren 70, op deze manier uit te spreken.
Een verbrandingsauto in stadsverkeer haalt slechts een rendement van 10%. Bij hogere snelheden wordt de motor wel efficienter, maar doet de wrijving van de lucht, die kwadratisch toeneemt met de snelheid van de auto, dit voordeel voor een belangrijk deel weer te niet.
Het rendement van de elektrische auto is iets minder dan het rendement waarmee de elektriciteit is opgewekt. Is de energie opgewekt door een kolencentrale, dan komt dit neer op ongeveer 40%. Als de elektriciteit is opgewekt met windenergie dan is de efficientie 80%. Er is geen andere technologie die zo’n rendement kan halen, ook auto’s met brandstofcellen niet.
Vandaar dat er in de wereld nu steeds meer mensen rondlopen die van elektrische auto’s, ondanks de niet malse beperkingen, enthousiast worden.
Mensen die die beperkingen niet willen hebben, kunnen de komende jaren uit de voeten met hybride auto’s. Inmiddels claimt Toyota voor zijn Prius met Li-ion batterijen een uitstoot van 60 g CO2/km. Toch maar liefst een factor 2.5 beter dan de huidige verkochte auto.
Jouw opmerking over binnensteden en astma gaat mij na aan het hart. Al jaren accepteren wij nu dat mensen aan wegen eerder overlijden en dat er in Nederland jaarlijks 10.000 doden door luchtverontreiniging vallen. In steden als Amsterdam is de concentratie NO2 al jaren 50 microgram/m3. Wanneer we overgaan op elektrisch vervoer schat ik dat dit daalt naar 5 tot 10 microgram/m3, voorwaar een gigantische verbetering voor iets wat al 30 jaar onveranderlijk is.
Dit kan gemakkelijk en exact worden berekend met het OPS model dat door het RIVM is ontwikkeld. Waar blijft het spraakmakende onderzoek, dat dit aantoont? Kan jij eens in Bilthoven langsgaan?
woensdag 30 september 2009, 12:22 uur
Beste Joris,
Ik zou willen voorstellen de kostbare ruimte van je artikel niet te besteden aan het weerleggen van bedenkelijke argumenten van een collega, maar verder te gaan met de uiteenzetting van de ontwikkelingen rond de e-car en alles wat daar bij hoort. Wellicht kun je er nog voor zorgen dat de bewuste auteur het artikel onder ogen krijgt en hopen dat deze zelf tezijnertijd tot andere inzichten komt (en een rectificatie plaatst!).
Want gaat het wel om een rekensom? Liggen de bewijzen in cijfers?
Dat een conventionele auto geen frisse lucht uitstoot moge duidelijk zijn en dat deze alleen olieprodukten drinkt ook. Nadelen genoeg, maar dit terzijde.
Een elektrische auto heeft ook het voordeel dat deze meer inzichtelijk kan maken hoeveel energie de gebruiker ermee verslindt. Mijn wasmachine gebruikt 1kwh voor een wasje. Met mijn electrische auto rijd ik daar een kleine 7km mee. Neem ik voor dat stukje toch de fiets en heb ik m’n wasje weer verdiend. (vergelijk dat eens met de 16km die ik kan rijden op 1 liter benzine terwijl de theoretische energie inhoud bijna 9kwh is) (dus 63km electrisch rijden!) Maar nu ben ik alweer aan het rekenen.
Stel dat iedereen een energiebudget krijgt. En stel dat mensen individueel of per gemeente of per wijk energie gaan opwekken. (er zijn al projekten waarbij particulieren investeren in een windmolen). Zou dan niet beter de waarde van die energie ingezien worden? Zouden consumenten dan niet spoorslags overstappen op energiezuinige maatregelen?
zaterdag 3 oktober 2009, 15:02 uur
Geachte heer Luyendijk,
Ik vind dit een uitstekende manier om met lezers contact te houden en de informatie te verbreden.
Zoals duidelijk blijkt, is het opslaan van elektriciteit een moeizame zaak. Recentelijk hoorde ik bij BNR dat er aan een accu gewerkt wordt, die in 5 minuten opgeladen kan worden, een actieradius heeft van 500 km.(voor kleine auto’s), en geen milieu onvriendelijke stoffen bevat. De accu heeft een geheel ander principe, het is een soort condensator die ook een lange levensduur heeft en zoals gezegd geen milieuvervuiling heeft.
Het bedrijf dat daaraan werkt heet EEstore, zit in Texas en hoopt volgend voorjaar de accu aan te kondigen. Te gelijkertijd wordt het huidige accumodel getest door de Chinese autofabrikant, Zenn cars, een volgens Zenn voldoet de accu aan zijn specificaties.
Als dit allemaal waar (zie internet)dan zal het elektrisch rijden een vlucht nemen, en niet alleen voor auto’s maar voor alles en nog wat. In wezen, als het waar is, zal er een revolutie gaan plaats vinden.
Jan Meus
zondag 4 oktober 2009, 2:04 uur
Heer Broekhoven,
Joris Luyendijk merkt terecht op dat er zoveel antwoorden als mensen zijn op de vraag “Welke aandrijving stoot meer uit?”. Echter, de verbrandingsmotor heeft reeds 100 jaren ontwikkeling meegemaakt, en de vergelijking gaat dan ook compleet mank.
Inderdaad, het kost veel energie om de accu’s te maken, we wekken onze elektriciteit ook nog lang niet ‘schoon’ op en de actieradius is nu nog niet alles, maar we staan slechts aan het begin. De eerste auto werd voorafgegaan door een man met een rode vlag.
Eenieder die deze ontwikkeling bespoedigt en onder de aandacht brengt verdient daar alle lof voor. Een slecht onderbouwd en cynisch artikel van een amateur had niet geplaatst moeten worden met zo’n kop erboven.
Overigens is het uzelf neerzetten als held die ons allen bespaard van een milieuramp buiten alle proportie. Zodra de eerste elektrisch aangedreven auto ontploft mag u weer spreken.
zondag 4 oktober 2009, 11:34 uur
Dag Joris Luyendijk
De grap volgens mij is dat je helemaal niet miezerig hoeft te doen met energiegebruik als je maar voor je bezigheden de zon en wind gebruikt, zo ook voor auto’s. Zelf heb ik 20 zonnepanelen op het dak en in de piekuren, als mijn electriciteitsmeter met grote vaart terugloopt, doe ik mijn was stoof ik mijn taaiebiokip etc. en zou ik mijn auto kunnen opladen of bv mijn luchtdrukcapsules kunnen vullen met luchtdruk (idee). (spaar nog voor MEGA vrachtautotje)
Het luchtdruk auto systeem staat op een you tube filmpje en is wat materiaal gebruik (motorblok) indrukwekkend zuinig (vooral australisch model,van overschot kan je heel wat luchtdruktanks maken). Een uitwisseling en uitbreiding van luchtdruk systeem naar een huishoudelijke luchtdrukbuffer voor in de avonduren, inplaats van een accu,zou volgens mij echt millieulief zijn (geen lithium tekort etc.) Individuele huishoudens of buurten kunnen zich dan vrij envoudig afkoppelen van het net inclusief mobiliteit(zie ook SMA animatie filmpje Sunny Island principe, maar dan bv met luchtdrukbuffer). Luchtdrukauto zie http://www.youtube.com/watch?v=jjSOvbsE460&NR=1
De auto is dan een volume, snelheid en materiaalgebruik probleem. Planologisch kan dit tot leuke verschuivingen leiden in gebruik en waardering.
Het idee dat zonneenergie duur is, kan ik maar niet berekenen.Ik betaal ca100 euro p.m. aan de hypotheek op mijn zonnepanelen (20 jaar garantie)en betaalde aan gas en electriciteit ca 300 p.m. Tot nu toe (2 maanden) kan ik ruim mijn energiebehoefte dekken met de panelen (690Kwu kwam binnen aug, sept). Voor de noodzaak na te denken over CO2 en energie kan ik iedereen aanraden de site hitte.nu te bekijken en de daar besproken boeken in te zien.
Bij aanschaf van zonnepanelen is de huizenbezitter in het voordeel(hypotheek) bv een ,zonnelening, voor iedereen zou stimulerender zijn voor de aanschaf van panelen en het uiteindelijk CO2 neutraal opladen (hoe dan ook) van je auto. De huidige subsitie is ondoorzichtig en niet wervend (compensatie van een bedrag als de energieprijs laag is per KWu)
zondag 4 oktober 2009, 18:34 uur
Geachte heer Luyendijk,
Ik vind uw reaktie (NRC031009) op “Electrische auto…gewone auto” van Drs.Guus Kroes (NRC230809) beneden de maat. Kroes beweert niet alleen iets, maar onderbouwt een en ander ook met een rekenvoorbeeld. Zijn betoog lijkt mij steekhoudend en komt overeen met wat ik (en ‘wellicht velen met mij’) al lang dacht(en).
Uw reaktie was voorspelbaar, omdat K’s artikel (‘van maar 500 woorden’; wat is dat voor onzin? Grote waarheden kunnen meestal met minder toe) de doodsteek is voor uw speeltje, uw zogenaamde onafhankelijke journalistieke visie op e-cars. Dit vehikel voor uw schrijverij zij u gegund, maar hanteer behoorlijke spelregels, en kom niet aan met onzindelijke argumenten (‘amateurs’ vs ‘experts’, etc.). Als u zo gek op deskundigen bent, laat dan die eenvoudige rekensom van K. eens door die deskundigen narekenen, dat geeft dan wat meer houvast.
Dat er bij al het gekwijl over electrische auto’s nooit gepraat wordt over de herkomst van die electriciteit, komt, omdat daar nu juist de schoen wringt. U wijdt er wel een paar (18) woorden aan (‘straks kan…,mits…,slimme…,hobbels…’), maar gaat toch snel weer over op de vervloeking van de benzineauto, een wat eenvoudiger bezigheid.
Is er dan een alternatief? Ja, dat is er: de waterstof-auto; die stoot geen CO2 maar H2O uit, heeft geen zware accu’s met geringe capaciteit nodig (maar wel een waterstoftank), en vereist weinig aanpassing van de conventionele benzinemotor, of van de benzinestations.
De vraag is natuurlijk: waar komt dan nu die waterstof vandaan? Daar heb ik het volgende op bedacht. Binnen afzienbare tijd worden drie bovenwindse eilanden Nederlandse gemeenten. Bovenwinds, de naam zegt het al: daar waait het altijd. Zet een van die eilanden vol met windmolens (jammer voor de bewoners, maar: WERKGELEGENHEID), en leidt de opgewekte stroom naar de H2-fabriek aan zee. Daar hoeven ze, bij wijze van spreken, de stroomdraden maar in de zee te steken, en ze kunnen de waterstof (en, naar wens, ook zuurstof) zo opvangen. Comprimeren, en met tankers naar Nederland vervoeren.
Ik waag me niet aan een rekensom, maar een ‘haalbaarheidsstudie’ door deskundigen is misschien nog niet zo gek.
Met vriendelijke groet,
Ben van de Waal
Hengelo
B.W.vandeWaal@misc.Utwente.nl.
maandag 5 oktober 2009, 8:24 uur
Beste Joris, ik ben het weer eens helemaal met je eens. Het niveau waarop de Opiniepagina van ‘s lands meest serieuze krant de essentiële kwestie van elektrische auto’’s agendeert, het is triest, maar helaas geen uitzondering. Vergelijk het niveau maar met buitenlandse bladen. Ik heb al zoveel mooie stukken over deze kwestie gelezen. Bv “Plugged In” in The New Yorker van 24 augustus. Of stukken in Wired, dat is een blad waar NRC regelmatig stukjes uit overschrijft en dan een tijdje later op de voorpagina zet. Groot nieuws!
Je rubriek draait vooral om de vraag of Nederland voorop moet gaan lopen op het gebied van elektrische auto’s. Er zijn bepaalde potentiële voordelen voor Nederland, een aantal heb je ook al aangeroerd in je rubriek, misschien moet je daar nog wat meer over uitzoeken. Denk je zelf dat een land met zo’n duffe mentaliteit voorop kan gaan lopen? Waar elk visionair idee kan rekenen op een onthaal door grijze mannetjes met hun sigarendozen? In een grijs verleden deed ik onderzoek naar de vaderlandse windmolenindustrie. Grote ambities had onze overheid, op papier. Maar de dorknopers met hun sigarendozen leek het niks. Kijk nu eens naar de windmolenindustrie in Denemarken. Even vlot een snelle treinverbinding aanleggen, gaat lekker in dit land, en zo kan je een heel rijtje voorbeelden bedenken. Denk jij dat het woord Nederland, met haar zogenaamde ambities op het gebied van kennis en haar Innovatieplatform onder leiding van Jan Peter Balkenende, samengaat met het woord voortrekkersrol?
maandag 5 oktober 2009, 12:27 uur
P.s.
Nog een ander probleem, dat, in deze context, nooit ter sprake komt, is dat van de bandenslijtage. Het zou wel eens kunnen, dat die meer bijdraagt aan de volksgezondheidsrisico’s dan de CO2 uitstoot.
Een versleten band weegt kilo’s minder dan een nieuwe, het verschil is waarschijnlijk in de vorm van koolstof nano-deeltjes in de lucht terecht gekomen, en dat is niet zo best voor onze ademhalingsorganen.
Misschien daar ook eens aandacht aan besteden? (Hoeveel autobanden per jaar? Welk gewichtsverlies?)
Ben van de Waal
maandag 5 oktober 2009, 18:26 uur
Beste heer Luyendijk,
Met uw bijdrage “Opinie sucks” geeft u er blijk van dat, om het diplomatiek te zeggen, energietechniek, thermodynamica, machinebouw, materialenkennis, sterkteleer en de hieraan ten grondslag liggende bèta-wetenschappen niet direkt tot uw stiel kunnen worden gerekend. Dit is geen schande, maar pretendeert u dan a.u.b. ook niet dat dit wel het geval zou zijn. Troost u zich met de gedachte dat u, mede gezien sommige reacties ook hier, zich niet alleen in het donkere woud van onwetenden en on(des)kundigen bevindt.
Bèta-wetenschappen baseren zich op cijfers; deze zijn zoals ze zijn; ze liegen nooit en lenen zich per definitie niet voor vrijblijvende discussie-, debat- en opinie”wetenschap”. Soms moeten echter ook de bèta-wetenschappen het geheel, ten dele en/of tijdelijk laten afweten om de eenvoudige reden dat de gewenste parameters ontbreken, onvolledig, onmeetbaar of om andere redenen niet te achterhalen zijn. Met het CO2-vraagstuk is dit het geval, zo dit al een vraagstuk mocht zijn (wat iets anders is dan het als een vraagstuk ervaren).
Sinds het ontstaan van de aarde wordt verreweg het leeuwedeel aan CO2 door tenminste twintigduizend (mogelijk meer) vulkanen met enige miljoenen tonnen per etmaal en vrijwel continu geëmiteerd. Ook onderzees; mede daarom is de exacte hoeveelheid tot heden niet bekend en laat deze zich slechts bij benadering berekenen. Dit geldt overigens ook voor het uiterst giftige SO2 (zure regen!) en een reeks andere kwalijke stoffen uit het binnenste der aarde, maar hierover hoort men nooit (meer) iemand.
De tovenaarsleerlingen van deze tijd schijnen nog maar één formule te kennen: CO2. Bovendien lijken zij geobsedeerd door de vraag hoe deze te verminderen, zo dit al noodzakelijk mocht zijn en zo de relatief onbeduidende mensheid hierop al enige invloed zou kunnen uitoefenen. Deze laatste gedachte alleen al lijkt nogal overmoedig, zo niet arrogant.
Men kan toch niet in ernst volhouden dat een paar energiecentrales en nog wat autootjes, die bovendien het grootste deel van het etmaal stil staan, de onmetelijkheid van de aardse atmosfeer substantieel zouden kunnen beïnvloeden, terwijl tegelijkertijd bekend is dat vulkanen dat wel degelijk, al veel langer, in zeer grote hoeveelheden en in veel ernstiger mate doen. Echter, Al Gore c.s. wijst met zijn dikke beschuldigende worstvingers intussen wel naar ons. En dan vooral naar u, want ik laat het me niet langer aanleunen.
De onmetelijke hoeveelheden CO2 uit vukanen worden sinds het ontstaan van de aarde en wereldwijd door zowel het zeewater als door de vegetatie geabsorbeerd en goeddeels omgezet in O2 ofwel zuurstof. Op dat absorberend vermogen moeten we dus uiterst zuinig zijn, b.v. door de oceanen (waarvan de exacte inhoud overigens ook niet bekend is) niet te bevuilen en de bossen en de wouden tenminste in stand te houden.
Echt schrikken wordt het pas als de bekende traditionele verhouding van de gassen in de lucht die wij inademen substantieel zou wijzigen en dan m.n. ten nadele van de hoeveelheid zuurstof hierin.
Maar als het onverhoopt ooit zover mocht komen, zullen wij dit waarschijnlijk niet eens merken.
De z.g. e-car mag dan op zich en op de weg geen stank en lawaai produceren, feit blijft dat, t.o.v. de traditionele automobiel, energie (=warmte) van de ene in de andere vorm EXTRA dient te worden omgezet, waarmee het thermische, het elektrische en daarmee ook het mechanische rendement per kg benodigde brandstof (in de energiecentrale) wel erg laag wordt en er dus veel extra brandstoftoevoer nodig is om een gelijk mechanisch (totaal)vermogen te genereren en te handhaven. Daarbij komt, dat voor de volledige elektrificatie van het vaderlandse wagenpark er naar schatting zo’n dertig energiecentrales zouden moeten worden bijgebouwd met alle extra emissie vandien. Bovendien één extra om zowel alle energie-omzettings-en transportverliezen als de extra energie, nodig voor de produktie van de e-car,te compenseren. En wie wil deze 31 extra centrales in zijn achtertuin?
Nu zal ik u niet aan boord komen met begrippen als, enthalpie, entropie, warmteval en wat dies meer zij en u evenmin lastig vallen met thermodynamische berekeningen, maar de achterkant van de sigarendoos van de heer Kroes is groot genoeg om aan te tonen dat de e-car een leuk speeltje van de promotors is en dat hiermee in feite het paard achter de wagen wordt gespannen. En, behalve voor het plezier en met of zonder een geurende mestzak er achter, wordt aangespannen rijden voor zuiver verkeersdoeleinden gelukkig al lang niet meer gebezigd. Zou er iemand naar terugverlangen?
Echter, De ontwikkeling en de constructie van de conventionele verbrandingsmotor heeft zich in goed een eeuw voltrokken. Hierbij is niet onaanzienlijke vooruitgang geboekt, vooral de laatste twintig jaar. Alleen al de toename van het rendement is indrukwekkend en het einde van deze technologische ontwikkeling is nog lang niet in zicht.
M.n. voor de scheepvaart heeft deze grote voordelen opgeleverd. Waren zeer grote schepen voor hun benodigde grote vermogen tot ver in de jaren 70, begin jaren 80 nog afhankelijk van grote, logge en arbeidsintensieve stoominstallaties met stoomketels, turbines, tandwielkasten en condensors, die alle veel ruimte vergde, thans varen eenzelfde type schepen met compacte, naar verhouding onderhoudsarme dieselmotoren met een vermogen van soms meer dan 80.000 pk (zo’n 60.000 Kw). Een mechanisch rendement van ong. 45% is onder ideale omstandigheden hierbij mogelijk gebleken en dat is heel wat meer dan de ongeveer 5% die met de motor van Lenoir rond 1860 kon worden bereikt.
MVG
maandag 5 oktober 2009, 18:30 uur
Helemaal mee eens, de opslag van schone energie moet je koppelen aan de elektrische auto.
Het probleem van schone energie die niet altijd gebruikt wordt wanneer er veel van is, en nodig is als er geen wind of zon is, die kan beter opgeslagen worden in accu’s. En daar kan mee gereden worden.
De accu’s zijn dan nog wel groot, maar je zou ze in kunnen bouwen in de auto, dus een grote plaat onderin, vol accu’s. Net zoals de gastanks nu ook weggewerkt zijn in de auto.
Terwijl ze vroeger hinderlijk aanwezig waren in de kofferbak.
Hel klopt dat dit een groot opgebouwd systeem is. Maar daar kan geld ingestoken worden van bovenaf.
Het probleem van de banden slijtage is dan nog niet opgelost. Misschien gewoon veel langzamer rijden voorlopig?
dinsdag 6 oktober 2009, 13:00 uur
Beste Joris,’
Nog niemand heeft gereageerd op je uitspraak dat windmolens op zee soms moeten worden stilgezet omdat opslag van stroom problematisch is. Het is schandalig dat windturbines worden stilgezet, maar dit heeft geen technische achtergrond maar een politieke. De politiek moet besluiten dat duurzaam opgewekte stroom ten alle tijde op het net moet worden gezet en dat in de daluren de conventionele centrales moeten worden teruggeschakeld.
dinsdag 6 oktober 2009, 14:54 uur
@1 De eerste reactie (van de heer Sarneel) geeft enige getallen die niet onredelijk lijken. Hij geeft 360g CO2 per kWh voor een gasgestookte centrale. Echter, er is een tendens naar kolengestookte centrales. De kolengestookte centrales in de USA stoten 960g CO2 per kWh uit zie:
http://www.eia.doe.gov/cneaf/electricity/page/co2_report/co2emiss.pdf
Als de elektrische energie voor elektrische auto’s geheel uit kolen zou komen, zou hun uitstoot 213g/km zijn,veel meer dan de 120-140g/km die dhr Sarneel vermeldt voor de Peugot 207. Dit laat zien dat de strijd over de CO2 uitstoot van elektrische versus diesel/benzine auto zeer spannend is en nog niet duidelijk gewonnen door de elektrische auto.
dinsdag 6 oktober 2009, 14:58 uur
correctie: diesel/benzine autos (meervoud).
(Dit kleine schermpje zonder preview mogelijkheid nodigt uit tot fouten. Kan dat niet beter, NRC?)
donderdag 8 oktober 2009, 10:19 uur
Beste Joris,
Naar aanleiding van het kleine berichtje in NRC van 26 september jl. ‘Half miljoen euro voor windmolentje’ ben ik gaan googelen naar The Power Collective van Dean Gregory. Zijn kleine windturbine, de RidgeBlade kan op elk puntdakje worden gemonteerd en zou dagelijks gemiddeld 20 kWh opleveren en dat allemaal tegen een betaalbare prijs. Het succes van de elektrische auto kan misschien onbetwistbaar(der) worden door deze uitvinding. Zie je het al voor je: ’s nachts terwijl je slaapt wordt je auto keurig opgeladen! Een interview is te vinden op duurzamegemeente.nl > Recent > 3D: Dean Gregory wint Green Challenge. De turbine kun je zien op o.a. thepowercollective.com.
donderdag 8 oktober 2009, 10:30 uur
Facts suck!
Beste Joris,
‘t is ongelofelijk hoe in de aanval op jouw stelling ‘Opinie sucks’ het gelijk van die stelling wordt bewezen!!!
Immers de meninkjes, cijfers, feitjes en meninkjes gepresenteerd als feitjes buitelen op deze webpagina weer over elkaar heen.
Geinig en interessant. Opinie sucks inderdaad. Maar ook feiten sukken. En getallen sukken in het kwadraat.
Want we treffen naast enkele interessante en weldoordachte reacties, toch ook veel rare denkstappen, boosheid vermengd met argwaan, wantrouwen en aperte onzin aan.
Hoe komt dat toch dat mensen op opiniepagina’s (maar ook op die razend interessante mening-inbelprogramma’s op de radio en vooral wegblogs) hun particuliere meninkjes ventileren alsof het betonnen waarheden zijn?
Eén mogelijk verklaringen is de democratisering van informatie door het internet. Er is zoveel informatie eenvoudig beschikbaar dat het heel makkelijk is om elke stelling me ‘feiten’ te onderbouwen.
Een andere verklaring is, denk ik, de relatieve anonimiteit van de gebruikte kanalen. In een debat waar mensen in één (echte) ruimte bij elkaar zijn zullen ze volgens mij beter naar elkaar luisteren, argumenten afwegen, informatie opnemen en verwerken en naar een ‘gedeelde waarheid’ zoeken. Het internet of inbel-radioprogramma’s nodigen daar nu eenmaal niet toe uit. Aperte onzin of door emoties gedreven stelligheden hebben vrij spel op een webforum, maar zullen in een (fysieke) groep makkelijk herkent en ontkracht worden.
Wantrouwen jegens autoriteit is een andere belangrijk bron van meningventilatiezucht. We geloven immers niet meer in De Wetenschap, De Journalist en De Ambtenaar en al helemaal niet in De Polticus. Allemaal instituten die toch het beste met ons voor hebben en tot voor kort gezaghebbende bronnen van kennis, inzicht en visie waren.
En nu zijn we dus in de situatie beland dat we bijvoorbeeld op het internet maar allemaal wat door elkaar roepen…
Hoe verder?
Er zijn optimisten die denken dat de geschetste ontwikkelingen toch goed gaan uitpakken. (Volgens mij ben jij, Joris L., ook zo’n optimist…) Immers, naast heel veel onzin komen er ook veel creatieve ideeën, slimme oplossingen en sprankelende inzichten bovendrijven als iedereen begint te roepen. Daarbij zou transprantie leiden tot selectie en zelfreininging. Dat zou mooi zijn.
Anderen denken dat de democratisering van informatie (pas op: niet van kennis of inzicht!) weinig tot niets op levert. Immers, niemand luistert meer naar de andere en er is geen algemeen aanvaarde maatstaf meer voor een geldige redenatie of voor een ware of zinvolle bewering. Wat je dan overhoudt is de witte ruis van miljarden onzinnige particuliere meninkjes of in het beste geval: “Waar is wat de meeste mensen roepen”. Dat zou niet zo mooi zijn.
Is er een uitweg?
Daar ga ik eens even heel diep overnadenken. Misschien iets in de richting van ‘herstel van de autoriteit van wetenschap, politiek, overheid, journaille en van ‘intellect’ in het algemeen? Hm, klinkt wel erg belegen en passé. En erg CDA-achtig. Brrr. Maar misschien is het toch nodig… Tja.
Zoals gezegd, ik ga er nog eens heel erg goed over nadenken!
En ook over praten met anderen. Je weet wel, zoals mensen dat vroeger deden: in een groepje bij elkaar, bij de maaltijd, of bij de koffiemachine…
Gegroet,
Hans Schneider
donderdag 8 oktober 2009, 13:20 uur
@ heer Jacques van Nederpelt
Windturbines worden niet doelbewust stil gezet. Bij gebrek aan wind vallen deze helaas vanzelf stil. Hierin zit nu juist de makke van windturbines. Gemiddeld waait het maar zo’n 30% van de tijd voldoende hard om een windturbine zodanig in gang te houden, dat deze zowel een constant als voldoende vermogen aan het elektriciteitsnet kan leveren. De leveringszekerheid is dus niet alleen uiterst variabel en daarmee onbetrouwbaar, maar ook het (elektrisch) rendement dient met een factor 0,3 te worden vermenigvuldigd. Ondanks de gratis windenergie is dit dan toch een vrij duur machientje, dat maar 70% van de tijd kan werken.
Bij vaak veranderlijke wind (toe- en afname) gaat de levering, resp. de onderbreking hiervan, aan het net gepaard met piekbelastingen in het net. Met automatische schakelingen voor variabele vermogensregeling zijn deze piekbelastingen wel enigszins op te vangen. Accu’s voor (tijdelijke) opslag zijn dus overbodig. Voor eenvoudige apparaten als stofzuigers of gloeilampen maakt dit voor een goede werking ook niet veel uit. Echter, voor sommige apparatuur is zelfs de geringste schommeling in het net zodanig verstorend, dat deze niet meer naar behoren functioneert (en uitvalt). Zo’n apparaat is b.v. uw computer. En dit zou u toch niet wensen? MVG
donderdag 8 oktober 2009, 14:00 uur
@ heer Jacques van Nederpelt
Excuses;correctie:
“…dat maar 70% van de tijd kan werken.” Moet natuurlijk zijn: …,dat maar 30% van de tijd kan werken (en dus 70% van de tijd stil staat). MVG
zaterdag 10 oktober 2009, 12:36 uur
Mijn voorstel: richt een vereniging op van electrische auto rijders, die met accu’s willen rijden die opgeladen worden door windturbines.
Aan de overheid subsidie vragen om een windturbine te plaatsen, aanschaf van veel accu’s, plus een man met electrische auto die de accu’s distribueert.
Liefst per regio zo’n project.
Dan blijven de distributie lijnen kort.
Maar om het aan te zwengelen eerst een landelijk project, is wel omslachtiger, maar zet zaken in gang.
Hel heeft tenslotte ook lang geduurd voordat de benzineauto redelijk liep, en ingeburgerd was.
zaterdag 10 oktober 2009, 18:51 uur
Geachte heer Luyendijk,
Twee kanttekeningen:
- Het feit dat windmolens en zonnecellen soms uit moeten worden gezet is geen technisch probleem, het maakt de stroom alleen wat duurder. Het feit dat ze nogal eens geen stroom leveren is een groter probleem en de oplossingen voor dat probleem maakt de stroom veel duurder.
- Wanneer in discussies zonne-energie aan de orde komt wordt heel vaak over het hoofd gezien dat er naast de foto-voltaïsche variant een tweede optie bestaat, namelijk Concentrating Solar (Thermal) Power. CS(T)P centrales met warmte-opslag kunnen op afroep stroom leveren, net als gasgestookte centrales, dus ook als de zon niet schijnt. Opslag van electriciteit is inderdaad een enorm probleem maar CSP biedt daarvoor een technisch en economisch haalbare oplossing.
Mvg,
James Kuipers