De lezer schrijft over onderbuikgevoelens
De afgelopen week had ik loodgieters, timmermannen en elektriciens over de vloer. Met veel plezier heb ik af en toe het nieuws met hen besproken, maar uiteindelijk merkte ik wel dat ik door het lezen van NRC Handelsblad het zicht op onderbuikreacties en de bijbehorende logica kwijtraak. Alleen indirect lees ik ze, wanneer een populistische partij er Kamervragen van maakt en ze als politieke realiteit in de krant niet meer te negeren zijn.
Als ik de tijd neem om veel reacties onder artikelen op nieuwswebsites te lezen of allerlei televisieshows te kijken, krijg ik met moeite wel weer een overzicht.
Toch is het politiek wel relevant om ook deze argumenten te kennen; ook de irrationele en populistische, die wij als geïnformeerde lezer geen kracht toekennen. Zo hoorde ik op het nieuwsbericht ‘190 miljoen per jaar bezuinigen bij politie’ de reactie „dan krijgen we nog meer boetes in het verkeer”.
Zoiets zou ik niet kunnen verzinnen, want de opbrengst van boetes gaat niet terug naar de politieorganisatie en is onlogisch.
Zou de krant in een aparte rubriek kort en puntig eenregelige samenvattingen kunnen geven van reacties uit de onderbuik zodat we ons de moeite kunnen besparen? Met bronvermelding uiteraard.
Reinder Rustema
Amsterdam
De krant antwoordt:
De lezer heeft twee verzoeken: geef in de krant onderbuikgevoelens weer en vat die samen in één regel. Onderbuikgevoel is volgens Van Dale „het geheel van latent aanwezige negatieve gevoelens”. Dat is niet per se wat de lezer bedoelt. Hij vraagt: publiceer niet alleen genuanceerde meningen, maar ook populistische. Zijn wens is daarmee conform onze Beginselen: zelf nadenkend, maar altijd bereid ook te luisteren naar meningen van anderen.
Het is onze taak als krant de werkelijkheid zo goed mogelijk te beschrijven en daarbij hoort weergeven wat er in Nederland leeft, wat mensen denken en vinden. Maar de vraag is: hoe onderzoek je dat? Hoe weet je of een uitlating van één persoon staat voor meer?
Om daar een enigszins steekhoudend beeld van te krijgen zijn we sinds 1994 een aantal keren met een groep verslaggevers het land in gegaan, om tientallen mensen uitgebreid hun mening te vragen. We gingen naar speciaal geselecteerde wijken die tezamen een representatief beeld zouden geven. Uit dat onderzoek kwam bijvoorbeeld in 1994 op basis van 530 vraaggesprekken door dertig verslaggevers dat een meerderheid van de ondervraagden vond dat Nederland vol was. „Veel kiezers zijn de bezuinigingen, de buitenlanders, de woningschaarste, de files, het volle openbaar vervoer en de criminaliteit beu”, luidde de conclusie.
Vandaag doen we iets soortgelijks en publiceren we in het Weekblad een verhaal op basis van uitgebreide interviews onder PVV-stemmers. Daarbij presenteren we de resultaten van een enquête onder zeshonderd Nederlanders.
Maar dan nog moeten we voorzichtig zijn met het trekken van algemene conclusies en ons telkens afvragen: hoe representatief is dit? Een vaste rubriek ‘uit de onderbuik’ is daarom niet opportuun.
Birgit Donker
Hoofdredacteur
zaterdag 26 september 2009, 13:29 uur
” Het is onze taak als krant de werkelijkheid zo goed mogelijk te beschrijven en daarbij hoort weergeven wat er in Nederland leeft, wat mensen denken en vinden”.
Enige objectiviteit kan Nrc daarbij ook wel gebruiken. Graag zou ik eens een dergelijk artikel lezen over de vermeende door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Ben ik nog steeds niet tegengekomen in uw krant. U gaat keurig mee met de politiek correcte hype. Terwijl veel observaties (!) laten zie dat er helemaal niks abnormaals gebeurt.
En is samenhang daarmee, de verspilling aan windmolens. Kosten veel geld, levert niets op.
Vergt wellicht ook wat onderzoek?
En dat u een onderzoek heeft gedaan naar de aanhang van ideeen van Wilders is prachtig. Ik hoop dat u hem voortaan serieuzer wilt nemen , en niet met de grote politiek partijen mee blijft heulen.
Of moet ik me voor deze zaken werkelijk wenden tot een weekblad?
zaterdag 26 september 2009, 16:34 uur
Misschien moeten we het streven representativiteit laten vallen voor een dergelijke rubriek. Dat is juist het mechanisme dat de onderbuiklogica buiten de krant houdt. Die is immers inconsistent en niet goed te anticiperen.
Het gaat mij om het begrijpen van die ‘logica.’ Door die dagelijks samen te vatten in een rubriek kan ik mogelijk beter ‘in de huid kruipen’ van de mannen die ik over de vloer had. Kies quotes die het mooist zijn geformuleerd, meer niet.
Ze zeggen allemaal wat anders en zijn vaak volslagen inconsistent. Het is daarom moeilijk om ze een vragenlijst voor te leggen waarmee je de representativiteit van hun uitspraken kan peilen. De antwoorden op de vragenlijst kunnen elkaar weer allemaal opheffen als je gemiddeldes gaat berekenen.
Zijn alle uitspraken van Wilders wel representatief voor zijn achterban? Toch komen die wel in de krant onder het mom van ‘nieuws’. In plaats van kwantitatieve analyse van al die uitspraken doe ik liever een kwalitatieve analyse van de argumentatie.
zondag 27 september 2009, 10:00 uur
Het lijkt een goed idee om regelmatig een invenatisatie van de onderbuik te publiceren over een bepaald onderwerp. Maar dan zal al snel blijken dat die onderbuikgevoelens inderdaad onlogisch en inconsistent zijn. Een systematische inventarisatie zal dat zal dat voor iedereen zichtbaar maken. De rubriek zal humoristisch en toch vermakelijk zijn om te lezen met als gevolg dat de ´elite´ (NRC lezers) de gewone man wederom niet serieus neemt. Een leuk experiment, beter dan weer een survey.
zondag 27 september 2009, 14:06 uur
Geachte heer Reinder Rustema.
Als u problemen heeft met het verstaan van die ‘onderbuikuitlatingen’ door gebrek aan tijd om ze allemaal op bepaalde ‘opinie’ site’s door te scrollen en te lezen, raad ik u aan praten en breiën te combineren en een langere tijd u bij die loodgieters, timmermannen en electriciëns aan te sluiten om met hun mee te werken. U zult zich nog gaan verbazen over hun zwijgzame doorzettingsvermogen om het werk gedaan te krijgen. Dat werk dat voorop staat en waarnaast een mening hebben volstrekt geen belang heeft. Maar als er desgevraagd een verondersteld wordt, dan kunt u die krijgen. Praten en breiën tegelijk is namelijk ook hun ding niet. Dus zo laten zij en u allebei steken vallen. Die de NRC dan weer ophaalt, hoop ik dan maar.
Parasieten als onder andere een Wilders en de media die hem zo populistisch volgen, die een niche vinden in zo’n hiaat als door mij hier geprobeerd te formuleren, het tweezijdige gebrek aan het zich in de ander verdiepen, moeten daarom op hun eigen merites worden bestreden. Precies zoals u zegt.
zondag 27 september 2009, 20:12 uur
Wat mij stoort in de brief van Reinder Rustema is zijn vooronderonderstelling dat onderbuikgevoelens toegeschreven dienen te worden aan ‘loodgieters, timmermannen en elektriciens’. Misschien niet direct de categorie die geabonneerd is op de NRC, maar toch zeker niet behept met het exclusieve recht op onderbuikgevoelens. Zolang door onderzoek niet is aangetoond bij welke beroepsgroep of bij welk opleidingsniveau de onderbuikgevoelens voornamelijk voorkomen, lijkt nuance op zijn plaats en gaat het niet aan zo maar een paar handwerkslieden die je toevallig over de vloer hebt, hiervan te betichten.
Eigenlijk nog erger,zoals uit de reactie van de hoofdredacteur ook blijkt: Rustema bedoelt heel iets anders dan ‘onderbuikgevoelens’, nl. de wat ongenuanceerde uitlatingen van mensen met wellicht minder opleiding dan hijzelf, waardoor hun commentaar op politieke beslissingen/het nieuws soms komische effecten kan hebben. En dat dan weer publiceren in de NRC. Jakkes.
Er is de rubriek ‘Ikje’ voor de komische noot van wie waarover dan ook. De suggestie van Rustema ‘reacties uit de onderbuik’ is niet alleen smakeloos, maar ook wat wereldvreemd.
dinsdag 6 oktober 2009, 17:08 uur
De macht van de media wordt door onszelf gecontroleerd, zegt Bigit Donker. De media zijn dominant aanwezig als het gaat om de o zo belangrijke informatieverstrekking. De media volgen terecht iedere dominantie kritisch, want “power corrupts”. Hoe kritisch zijn de media m.b.t. hun eigen dominantie? Zelfcontrole is geen controle. Maar de Raad voor de Journalistiek dan? Wie neemt deze Raad serieus? Zij zichzelf al allerminst, want wat er al aan klachten aan de Raad wordt voorgelegd, de beoordeling speelt zich in achterkamertjes af, krijgt geen publiciteit. Alleen als de Raad onafhankelijk en in alle openbaarheid kan oordelen, begin ik te geloven in een soort van controle op de dominante media.
En kom niet aan met de doorlezende lezer als iemand die instemt met alle berichtgeving. Dat is een schijnverdediging.
zondag 11 oktober 2009, 05:53 uur
Terwijl ik Reinder’s ‘probleem’ wel enigszins inzie, moet me toch een “hup Hanneke” van het hart. Het zijn toch zeker niet alleen arbeiders – en zeker niet alleen mannen – die met onderbuikgevoelens door het leven gaan? Moet het tijdelijk contact met arbeiders tot nieuwe inzichten leiden? Nee toch? Heb je dan geen Telegraaflezers op je werk? Wat Wilders de koning van de onderbuik… helemaal niet! Leg je oor te luister, probeer je in de ander te verplaatsen, weet wat er leeft, en probeer daar dan voor jezelf een antwoord op te hebben.
Wat er leeft kan geen krant ooit in kaart brengen. Hooguit proberen.
zondag 25 oktober 2009, 10:53 uur
Sakkerloot, wat weer her en der een minachting voor handwerkslieden zonder welker arbeid uw ongetwijfeld fraaie en dure woningen zouden ophouden te functioneren.
Inderdaad elitaire quatsj-praat voortkomend uit een denkwijze die juist aanleiding geeft tot het ontstaan van “gevoelens” bij anderen. Mensen die minder begaafheid bij hun geboorte hebben meegekregen, die minder opleiding hebben genoten of gewoon alleen maar in staat waren uitstekend met hun handen te werken. Maar mensen die (on)bewust verdomd goed snappen dat iemand als R. Rustema op ze neerkijkt.
“ook de irrationele en populistische, die wij als geïnformeerde lezer geen kracht toekennen.”
Fijn, dat u zo zeker weet wat “irrationeel” en ‘populistisch” is. Denkt u trouwens werkelijk dat u “geïnformeerd” bent. Goed “geinformeerd”? Het is schier onmogelijk om goed geïnformeerd te zijn, omdat men niet weet welke informatie men mist. Bovendien hangt het er maar helemaal vanaf welke ideologie een mens aanhangt. Het gedachtegoed van Ayn Rand en dat van Mao Zedong zal twee heel verschillende (goed) “geïnformeerde” mensen opleveren.
Afsluitend merk ik op dat juist dit soort meningen over handwerkslieden een uitstekend voorbeeld zijn van onderbuikgevoelens bij mensen die zichzelf boven hen verheven wanen/achten. Wat hoor ik daar… Ja… Oh, dat is applaus van minister van der Horst.
Gegroet, Edmond V.O. Katusz