Uw verslaggever schreef in het bericht ‘Militairen verrast door sterkte van de Talibaan’ een ‘reconstructie’ van het schietincident in Uruzgan. Hij schrijft dit alsof hij er zelf bij is geweest, maar uit het Uruzganweblog in deze krant begrijp ik dat hij daar helemaal niet is geweest, maar al eerder vertrokken is uit een ander deel van Afghanistan. Hij geeft ook geen bron aan voor zijn als ooggetuigeverslag gepresenteerde bericht.
Wie was de bron voor zijn verslag, waarom is deze niet vermeld en waarom wordt de suggestie gewekt van een ooggetuigeverslag wanneer het stuk in Nederland is geschreven?
Anneke Auer
Rotterdam
In de Cultuurbijlage van 11 januari stonden twee foto’s uit de horrorfilm Saw IV: prominent op de cover en, niet minder prominent, bij het artikel van Bas Blokker. Ik ben niet blij met die twee foto’s, al zal het om vrij ‘onschuldige’ stills uit de film gaan.
Natuurlijk weet ik: vrijheid van meningsuiting, functioneel bij het desbetreffende artikel. En beelden van een vergelijkbare (?) soort van gruwelijkheid staan soms in kranten en zijn op televisie te zien. Maar precies dáár zit het verschil, en kan een (beeld)redactie haar kiesheid tonen: nieuwsbeelden zijn een weergave van reëel voorgevallen gebeurtenissen, van gruwelen die helaas echt hebben plaatsgevonden – waarbij op basis van de gruwelijkheid van het aangeleverde materiaal een afweging zal worden gemaakt om iets wel of niet te tonen. Bij films als Saw IV gaat het om (in vrijheid van meningsuiting) bewust geproduceerde gruwelen voor een publiek dat evenzeer bewust kiest ernaar te kijken. Maar cover en artikel hadden verschoond kunnen blijven van de twee gewraakte foto’s.
Chris Engeler
Amsterdam

De krant antwoordt

Doel van de reconstructie van het schietincident bij Deh Rawood was zo veel mogelijk details te geven van de omstandigheden waaronder Nederlandse militairen konden worden gedood door eigen vuur. Dit is belangrijk voor de vraag: (hoe) had dit voorkomen kunnen worden? Het artikel was gebaseerd op bronnen op het ministerie van Defensie – dat staat ook in het stuk – en op de ervaring van onze verslaggever die twee keer in Uruzgan is geweest, waarvan een keer in Deh Rawood zelf.
Op de redactie was ook discussie of de lezer voldoende duidelijk werd gemaakt op grond waarvan het artikel was geschreven. Onze conclusie achteraf was dat we meer aandacht hadden moeten besteden aan bronvermelding. We hadden direct aan het begin van het artikel moeten melden dat het tot stand was gekomen op basis van bronnen op het ministerie van Defensie én op de ervaring van de verslaggever. Juist omdat het artikel zo beschrijvend is, met weergave van de weersomstandigheden en andere details, kan de lezer op het verkeerde been worden gezet en denken dat de verslaggever ter plekke was.
De zogeheten dateline van het stuk – ‘Den Haag’, en niet ‘Deh Rawood’ – geeft weliswaar aan dat wij niet ter plaatse waren. Maar de lezer kan hier gemakkelijk overheen lezen. En als de dateline wel wordt begrepen blijft aan het begin van het verhaal de vraag: hoe komen ze aan die informatie?
We kregen verschillende brieven over dit relevante punt, waar wij regelmatig over praten en denken: hoe ver kan of moeten we in de krant gaan met het afdrukken van gruwelijke beelden? In het algemeen zijn we daarin zeer terughoudend, ook als het gaat om het dagelijks nieuws. Uit brandhaarden als Irak en Pakistan bereiken ons stromen beeldmateriaal, die wij niet afdrukken omdat ze zo gruwelijk zijn.
We plaatsen zulke beelden soms wel, omdat een krant de taak heeft ook te laten zien wat er in de wereld gebeurt. We wegen daarbij telkens het belang, de nieuwswaarde en het schokkende karakter van foto’s tegen elkaar af.
Wat fictief geweld betreft, zijn de normen iets ruimer, omdat het getoonde niet werkelijk is.
De foto’s uit de filmserie Saw, inderdaad van het meer onsmakelijke soort, dienden bij dit stuk ter illustratie van een betoog dat expliciet ging over de vraag waaróm mensen naar zulke beelden gaan kijken. Dan moet de lezer kunnen zien waar we het over hebben. Over de maatvoering kan uiteenlopend worden geoordeeld, maar wij vonden plaatsing in dit geval verdedigbaar gezien de (zeker niet sensatiebeluste) inhoud van het stuk.
Overigens zijn ook uit deze films beelden beschikbaar die nóg huiveringwekkender zijn dan deze, en die we niet hebben geplaatst.
Birgit Donker
Hoofdredacteur

Dit verhaal is geplaatst op zaterdag 19 januari 2008 om 09:08 uur.