Mensenrechten in de verleden tijd
Morgen is het de Dag van de mensenrechten. Dit jaar wordt het zestigjarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens herdacht. Ter gelegenheid van deze verjaardag heeft de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) een rapport aan de regering uitgebracht over het thema ‘universaliteit van mensenrechten’, de nieuwe boodschap van de verklaring in 1948.
De kern van deze boodschap heeft opmerkelijk standgehouden. Mensenrechten vormen niet meer een interne aangelegenheid van de staat. Zij zijn een legitieme reden voor bemoeienis over de nationale grenzen heen. Dat is een wezenlijke omslag in een internationaal bestel dat is gebaseerd op nationale soevereiniteit.
Hoewel de Universele Verklaring van origine slechts de status van een aanbeveling had, geldt hij tegenwoordig als onderdeel van het internationale gewoonterecht en vormt hij de basis van een serie verdragen die wel bindend zijn. Met name de mensenrechten van vrouwen, kinderen en minderjarigen hebben het afgelopen decennium speciale aandacht gekregen. Maar er staan nog netelige kwesties open. De Nederlandse expert Theo van Boven ijvert al jaren voor een internationaal ‘herstelrecht’ voor slachtoffers van grove schendingen van mensenrechten.
In Nederland heeft de recente claim van nabestaanden van een bloedbad in het Indonesische dorp Rawagede tijdens de politionele acties van vlak na de Tweede Wereldoorlog veel discussie losgemaakt. De landsadvocaat heeft de claim afgewezen wegens verjaring, maar laten weten dat er valt te praten over een tegemoetkoming. Ex gratia heet zoiets in het Angelsaksische recht: vergoeding zonder formele aansprakelijkheid te erkennen. Dat laatste is juist waar het slachtoffers vaak om is begonnen. De verjaring voor ernstige oorlogsmisdrijven is trouwens toch speciaal opgeheven? Dat is echter nog niet hetzelfde als een regering juridisch aansprakelijk stellen voor daden van vorige generaties waaraan zij part noch deel had. Nederland en Indonesië zijn bovendien over en weer een amnestie overeengekomen. Ook zo’n kwijtschelding is niet onaantastbaar, blijkt bijvoorbeeld in Latijns-Amerika. Maar er is een verschil tussen de aflaat die Pinochet in Chili zichzelf verschafte en een vredesverdrag tussen twee staten.
Herstel kent bovendien verschillende vormen, van alsnog bestraffing tot hulpprogramma’s, het oprichten van een monument of alleen een erkenning. Zo verklaarde het Internationale Gerechtshof in Den Haag Servië vorig jaar schuldig aan het niet-voorkomen van genocide in Bosnië, maar zei tegelijk dat dit oordeel voldoende compensatie was voor de nabestaanden, die letterlijk stonden te wachten voor de hekken van het Vredespaleis. „De traditionele plaats voor slachtoffers” noemde Van Boven dat vorig jaar bitter in een Utrechtse voordracht.
Er is wel beweging. In de VS wordt tegen een aantal internationale bedrijven geprocedeerd wegens medeplichtigheid aan de Zuid-Afrikaanse apartheid of de junta in Birma. Het statuut van het nieuwe Internationale Strafhof in Den Haag geeft slachtoffers een eigen plaats in de procedure en voorziet in compensatie. In 2005 wist Van Boven samen met zijn collega Bassiouni een verklaring met grondbeginselen en richtlijnen voor herstel aangenomen te krijgen door de algemene vergadering van de VN.
Het strafhof moet echter nog zijn eerste zaak opleveren. En de VN-verklaring geldt niet als hard law maar als soft law. Volgens sommige experts zijn hooggestemde beginselverklaringen zelfs misleidend wanneer ze gesteld zijn in juridische termen die ze niet kunnen waarmaken. Van Boven stelt daartegenover dat de juridische en de niet-juridische benadering elkaar juist aanvullen. En een morele verplichting kan op de keper beschouwd dringender zijn dan een juridische.
Dat mag zo zijn, maar als het om rechtszaken gaat, is het voor alle betrokkenen beter het verschil niet uit het oog te verliezen. De stap van slachtoffer naar eiser in een proces is niet gering.
Er ligt ook nog een hypotheek op het thema herstelrecht vanwege de grote Wereldconferentie tegen racisme in Durban (2001), waar de gemoederen hoog opliepen. Met name de vraag hoe ver men terug kan gaan in de geschiedenis voor aanspraken op herstel, was een splijtzwam. Een recht op schadevergoeding voor de slavernij? Voor het kolonialisme? De AIV vond het in 2001 te ver gaan een oorzakelijk verband te leggen tussen historisch onrecht en hedendaags onrecht. In april 2009 is in Genève de vervolgconferentie van Durban. geconvoceerd. Bij de voorbereiding pakken zich al donkere wolken samen.
woensdag 10 december 2008, 9:26 uur
Plaats alles in de tijdgeest en context. De oplossing lijkt me dan een stuk eenvoudiger. Dat er erkenning voor onrecht moet komen lijkt me evident.
Gekibbel over de wijze van erkenning lijkt me tijdverspilling en irrelevant.
Wat racisme aangaat lijkt het me duidelijk dat dit een heilloze discussie is.
Wetenschappelijk bekeken bestaan er feitelijk geen rassen. Want er zijn veel te weinig genetische variatie tussen de vermeende menselijke rassen om effectief de term te kunnen hanteren. De diversiteit bij mensen is namelijk erg laag in vergelijking met bijvoorbeeld honden of koeien.
Het woord ‘ras’ bevestigd verschillen met onjuiste argumenten.
Met betrekking tot mensen wordt het tijd dit woord te verbieden en zou bij misbruik moeten worden bestraft.
donderdag 11 december 2008, 9:50 uur
Het gaat claimanten alleen om geld. Je zult dit soort aanspraken alleen tegenkomen wanneer de tegenpartij genoeg geld heeft en ontvankelijk lijkt voor dit soort redeneringen. In het algemeen is dit het westen waar een verslapte morele 5e kolone bestaat. Dit soort aanspraken worden bijvorrbeeld nooit bij arabische landen met veel geld neergelegd. Deze hebben altijd slavernij gekend en hebben het uitgevonden. Ook nu werken de filipino’s in feitelijke slaverij. De bewoners van bosnië wenden zich voor hun pensioen aanvulling met hun krompraat wel tot het westen maar niet tot hun arabische vrienden. En dan maar hopen dat we zo dom zijn om erin te trappen.
Overigens: indien de mensenrechten over de grens ook gehandhaafd moeten worden dan geeft dit alsnog een legitieme reden voor de inval in Irak. Maar dat zal wel niet zo blijken. De WDM’s werden niet gevonden maar volgens deskundigen was Saddam toch wel de grootste overtreder sinds Stalin.
Dit geeft ook de plicht om met geweld in te grijpen in Zimbabwe. Dit kan niet afhankelijk zijn van het goedvinden van de buurstaten. Of heb je alleen mensenrechten als je land gemakkelijk te bereiken is.
dinsdag 29 september 2009, 4:07 uur
De reden waarom in veel landen in de wereld de naleving van de universele verklaring van de Mansen Rechten niet serieus wordt genomen is de ‘dubbele standaard’ die daarbij gehanteerd wordt.
Als er een land is dat na WO 2 de mensenrechten en regels van Internationaal Recht meer heeft geschonden is het de V.S. wel als de meest agressieve natie in de wereld. Hun betrokkenheid bij vele ‘vuile oorlogen’ in Latijns-Amerika en elders, hun bombardementen in Panama, Vietnam,Cambodja, Laos met het gebruik van chemische massavernietigingswapens zoals ‘Agent Orange’ waardoor nog lang in Vietnam kinderen zullen geboren worden met genetische afwijkingen, hun herhaaldelijk dreigen met het gebruik van atoombommen in de
Vietnam- en Koreaoorlogen en hun daadwerkelijk gebruik ervan in WO 2 met als doel zoveel mogelijk burgerslachtoffers te maken enz. enz. ; de lijst van misdaden tegen de menselijkheid begaan door de VS is eindeloos. En daar reken ik ook bij de niet-aflatende politieke en finantiele steun aan Israel die al meer dan 40 jaar tegen alle regels van intern.recht Palestijns land bezet houdt met alle schendingen van mensenrechten die daaruit voortkomen. Ook lieten Nixon en Kissinger Golda Meir stiekum een atoomarsenaal opbouwen. Het Inter. Atoom Inspectie Team heeft nog nooit toetemming gekregen van Israel om inspecties uit te voeren , maar wel doen ze luidruchtig mee in het koor om meer openheid te krijgen van Iran. Maar het is onvoorstelbaar dat ooit Amerikaanse politici zich (hadden) moeten verantwoorden voor een intern. gerechtshof voor de oorlogsmisdaden en schendingen van de mensenrechten waarvoor zij verantwootrdelijk zijn, zoals bijv. Kissinger, Nixon, Johnson, Reagan,Bush, Rice, Colin
Powell, Wolfowitz, Cheney etc. Bush heeft zelfs gedreigd Den Haag te bombarderen als ooit een Amerikaan voor het Intern. Gerechtshof zou moeten verschijnen. Onlangs werd de arrestatie bekend gemaakt van de piloot Julio Alberto P. die als piloot betrokken was bij de vluchten waarbij gearresteerde ‘linkse’ mensen boven zee werden uitgeworpen in opdracht van de toenmalige Argentijnse dictator Jorge Videla. Ik moest onmiddellijk denken aan het op tape bewaarde telefoongesprek dat Videla met Kissinger gevoerd had en waarin Kissiger hem de ‘go ahead’ gaf voor de uitvoering van de z.g. operatie ‘Condor’, dat de liquidatie inhield van iedereen die als ‘links’ werd beschouwd. Ik herinner me de woorden van Kissinger: “O.K., maar doe het snel”. Zo heeft hij ook met de CIA de coup tegen de democratisch gekozen Allende georkesteerd. Hij heeft zelfs de Nobel prijs voor de Vrede ontvangen nav zijn betrokkenheid bij de Parijse vredesbespreking met Noord Vietnam, n.b. ‘zijn’ oorlog en hij is totnutoe een graag geziene politieke commentator waar men in de V.S. nog steeds eerbiedig het hoofd buigt voor de grote politicus Dr. Henry Kissinger.
Vreemd dat vlg.Kuitenbrouwer in de V.S. alleen tegen intern. bedrijven wordt geprocedeerd wegens hun medeplichtigheid aan de Zuid-Afrikaanse Apartheid en de Burmese Junta. Dick Cheney was tegen de vrijlating van Nelson Mandela, omdat hij een ‘terrorist’ was. Dan kunnen ze tegen alle regeringen in de V.S. procederen vawege hun medeplichtigheid aan foute regiems, zoals ook bijv. aan de genocide van Pol Pot in Cambodja.
Mensenrechtenbeleid moet centraal staan in de inter.politiek maar dan niet selectief, waaraan ook Min. Verhagen zich schuldig maakt: geen kritiek op de V.S., China, Rusland en Israel, maar wel op enkele kleinere economisch minder ‘interessante’ landen zoals Bosnie, Syrie, Zimbabwe e.d. Dat is hypocriet, maar van katholieke kant verwacht ik niet anders. Nu Israel grootschaig bombardement heeft huitgevoerd boven Gaza, waarbij 83% burgerslachtoffers zijn gevallen en nu het eindelijk tot de westerse politici doordringt dat Israel helemaal geen tweestatenoplossing wil, maar in tegendeel aanstuurt op een Apartheidsstaat a la Zuid Afrika indertijd, nu zal Verhagen eindelijk met zijn verongelijkt misdienaarsgezicht wel wat tegensputteren, altijd het grootste vriendje van Israel geweest en het schoothondje van de VS, samen met Jan Peter.
Bah, Nederlandse politiek!!
dinsdag 29 september 2009, 4:31 uur
Hoe dom, ik vergeet zowaar de onrechtmatige invasie van de V.S. in Irak met een millioen slachtoffers en de chaos en ravage die de V.S. daar heeft achtergelaten en ze waren daar niet om de mensenrechten en de democratie te beschermen maar alleen uit eigen belang zoals altijd in de buitenl.VS politiek, n.l.OLIE en daarom zullen ze er ook altijd blijven! En hoeveel burgerslachtoffers gaan er nog vallen in Afghanistan? Of wordt het het volgende Vietnam-, Irakgebeuren. De Amerikanen leren het nooit; de Russen hebben ervaring in Afghanistan en lachen zich een kriek. Hoe het dan wel moet? In elk geval niet zo!
Jan Peter deed mee (“alleen politiek”)met de Irakinvasie in ruil voor het NAVO-secretariaat voor Jaap. Walgelijk!