woensdag 26 mei 2010 door Ben Knapen
Speculanten en democraten lopen elkaar in de weg. Dat kan euroland niet lang volhouden. Ministers en regeringsleiders die elke vrijdag in Brussel onder grote druk verstrekkende besluiten moeten nemen met een angstig oog op de klok. Want zondagnacht komt de financiële horde weer uit haar hok.
Vorige week kreeg Angela Merkel er aan alle kanten van langs. „De euro loopt gevaar”, had ze in de Duitse Bondsdag gezegd. Paniek op de beurzen, handelaren die op een verkoopknop drukten en vervolgens een lawine computergestuurde vervolgacties ontketenden. Maar wat had ze dán moeten zeggen in de Bondsdag? Ze moest een argwanend parlement meekrijgen om 125 miljard extra euro aan garanties op te hoesten om de euro te borgen. Anders dan een baas van een bank kan ze niet verwijzen naar „bedrijfsinterne overwegingen” en een latere accountantsverklaring. Het gaat om garanties van belastingbetalers en om democratie. Dat vergt debat, openheid van overwegingen en van zorgen. Wat voor een democratie het hoogste gebod is, geldt voor een beurs als het hoogste verbod: debat.
Lees verder »
Dit bericht heeft 7 reacties
woensdag 12 mei 2010 door Ben Knapen
Vooral niet paniekerig doen. Zoiets moet de Duitse bondskanselier Merkel zich afgelopen weekeinde hebben voorgenomen. Op zondagochtend stond ze nog naast Poetin op het Rode Plein om de capitulatie van nazi-Duitsland te vieren. Dan halsoverkop terug naar Berlijn. Om zes uur ’s avonds kon ze op televisie de dramatische verkiezingsdreun zien van haar regeringscoalitie in de grootste deelstaat, Noordrijn-Westfalen. Maar geen tijd, want een bezorgde president Obama aan de lijn. Omringd door juristen bleef ze ook in verbinding met Brussel, waar een reddingsoperatie voor de euro op touw werd gezet die getalsmatig alle voorstellingsvermogen te boven gaat. En waar ter bestrijding van een acute chaos even het grootste Duitse taboe werd doorbroken: de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank. Waar nog snel een nieuwe Duitse minister moesten worden ingevlogen omdat de deskundige en hartstochtelijke minister van Financiën Wolfgang Schäuble plotseling (weer) naar het ziekenhuis moest. En waar hij vanuit het ziekenhuis nog via de telefoon met artikel 122 van het Verdrag van Lissabon kwam aanzetten (‘op grond van buitengewone omstandigheden die zich aan de controle van de staat onttrekken’) om de fenomenale Brusselse koehandel voor een opgejaagde Duitse regering staatsrechtelijk zo goed en zo kwaad als dat kan af te dekken. Net voor de opening van ‘Tokio’ was het rond, maandag verscheen Merkel voor de televisiezenders: „Wij beschermen het geld van de mensen in Duitsland.”
Lees verder »
Dit bericht heeft 4 reacties
woensdag 28 april 2010 door Ben Knapen
Duitsers op de Dam. Zo eens in de zoveel tijd wordt daar in een kort, heftig pingpongspel alles over gezegd wat erover te zeggen valt. En dan is het weer uit zicht.
Begin van dit jaar liep de arme Duitse ambassadeur in de val. De vraag aan hem van het – overigens mooie – televisieprogramma De Oorlog was of hij op 4 mei namens Duitsland op de Dam de doden mee wilde herdenken? Elk antwoord was mis geweest.
Enfin, het pingpongspel in vertrouwde rolbezetting begon. Het ligt „nog te gevoelig”, aldus het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Emeritus hoogleraar Herman von der Dunk formuleerde trefzeker het tegengeluid: „Het woord ‘gevoelig’ is een schaamlap geworden voor morele lafheid die de kool en de geit wil sparen.”
Lees verder »
Dit bericht heeft 18 reacties
woensdag 14 april 2010 door Ben Knapen
Vanaf het vliegveld ligt er weer een nieuwe achtbaansweg bij. De stad zelf is weer een stuk of zes metrolijnen rijker. Aan de historische kade, de Bund, zijn inrichters druk met een, naar het schijnt, baanbrekende inrichting van het Waldorf Astoria Shanghai. Daaronder loopt alweer, ook nieuw, een grote autosnelweg, die je niet ziet en niet hoort.
Het meest bizarre is misschien dat het begint te wennen wanneer alles elke keer weer flitsender, weer groter, is dan een vorige keer. Tegelijk maakt het een bezoeker uit Europa bescheiden. Je vertelt iemand van de metroperikelen in Amsterdam en je oogst een begrijpend knikje, want binnenkort gaan er hier weer twee nieuwe metrolijnen open – dit jaar nog – en dat valt ook heus niet altijd mee…
Lees verder »
Dit bericht heeft 6 reacties
woensdag 31 maart 2010 door Ben Knapen
Nederland voelt zich veelal meer de gevangene van, dan thuis in Europa. Dat is al een aantal jaren zo. De moed ontbreekt weliswaar om zich ervan te bevrijden, het hemd is immers nader dan de rok. Maar het humeur en de energie om er iets moois van te maken zijn er evenmin. Verongelijkt aan de zijlijn is dan het lot.
Maar binnen de krijtlijnen is een fascinerend spel aan de gang, met nieuwe patronen. Voor het invloedrijkste land, Duitsland, schuiven binnen- en buitenlandse politiek op een nieuwe manier in elkaar. Vroeger had bondskanselier Helmut Kohl uiteindelijk de portemonnee getrokken voor Europa, aan die liefde ontleende zijn land zijn naoorlogse identiteit. Angela Merkel heeft daar geen last meer van. Zij ziet vooral de weeffouten die uit vroegere hartstocht zijn ontstaan en die maken dat een land als Griekenland het überhaupt zo ver heeft kunnen brengen met de euro. Met haar handelsmerk van ogenschijnlijke besluiteloosheid en betrekkelijke terloopsheid heeft zij nu ook buiten Duitsland school gemaakt als laatste instantie: als niemand meer weet hoe het verder moet, kijken mensen naar haar. „Het einde van het naoorlogse Duitsland”, concludeerde The New York Times dit weekeinde. „Een Duitsland met een beperkte, men zou ook kunnen zeggen, een egoïstische blik”, foeterde de Financial Times. „Een verstandige manoeuvre om noodhulp te bieden en tijd te winnen om verdragen aan te passen”, constateerde de Süddeutsche Zeitung nuchter.
Lees verder »
Dit bericht heeft 5 reacties
woensdag 17 maart 2010 door Ben Knapen
Op de achtergrond gebeurt het toch: Europese Unielanden hebben maatregelen klaarliggen voor het geval Griekenland over twee weken geen staatspapier meer verkocht zou krijgen. Met ferme uitspraken vol modern chauvinisme hadden ook Tweede Kamerleden een paar weken geleden nog laten weten dat de Grieken uiteraard hun rotzooi zelf mochten opknappen.
Maar het loopt anders. Behoedzaam, stap-voor-stap heeft de Duitse bondskanselier uiteindelijk anders beslist en de andere 15 eurolanden zullen, indien nodig, volgen.
Lees verder »
Dit bericht heeft 4 reacties
woensdag 3 maart 2010 door Ben Knapen
Schakelen tussen Almere en Den Haag. Wekenlang ging dat maar door. Berichtgeving als obsessie. Je zou bijna denken dat het een lokaal verschijnsel is – een woedende middenklasse. Of een landelijk verschijnsel.
Maar het verandert in half Europa de samenleving en de politieke zeden en gewoonten. In Denemarken, in Frankrijk, in Oostenrijk, in Nederland. Het Duitse weekblad Die Zeit analyseerde (25 februari) waarom Duitsland tot nu toe de dans is ontsprongen. Daar hadden de bestaande partijen de woede van de middenklasse nog netjes onder elkaar verdeeld: de linkse socialisten gaan tekeer tegen ‘die lui daarboven’, de liberalen tegen de staat en de christen-democraten tegen de islam. Althans tot nu toe, want de christen-democraten zijn veel te mild geworden om nog langer rolvast de islamwoede te kunnen opzuigen. En de liberalen zitten sinds kort in de regering. Dat maakt het ook ingewikkelder om regering en staat steeds maar als doelwit van groot chagrijn te kiezen.
Lees verder »
Dit bericht heeft 19 reacties
woensdag 17 februari 2010 door Ben Knapen
Er is iets geks aan de hand met de media-arena van Europa. Die wordt gedomineerd door Engelstalige media. Dat komt niet alleen doordat Engelstalige media vrij goed zijn, maar ook doordat Engels nu eenmaal de lingua franca is van het niet-Engelse Europese vasteland. Wie ergens in Europa over Europa van gedachten wisselt, heeft als gezamenlijk referentiepunt meestal alleen een paar Engelstalige media. Voorop de uitstekende Financial Times.
Maar dat heeft ook consequenties. Ook de Financial Times heeft een thuisbasis en ontkomt niet aan de neiging van haar thuisland om de Brusselse arena te zien als een aaneenrijging van stroperig gepruts. Al maanden legt men vanuit Londen het vergrootglas op de renteverschillen binnen euroland met als onderliggende boodschap: dit gaat mis en I told you so. Een week geleden opende het blad nota bene met het nieuws dat er voor ruim 7 miljard aan speculatiegeld was ingezet tegen Griekse staatsobligaties. Als je niet beter wist, zou je bijna denken dat dit veel geld was.
Lees verder »
Dit bericht heeft 15 reacties
woensdag 3 februari 2010 door Ben Knapen
Er is nog veel woede en rancune en die zal ook nog wel een tijdje blijven: bankiers en toezichthouders in getuigenbankjes om uit te leggen hoe het zover heeft kunnen komen. Zulke exercities zijn ook niet onzinnig. Je stuit er op interessante dilemma’s. Oud-premier Kok illustreerde het aardig, voor wie het ten minste wilde horen, voor de commissie-De Wit. Zijn maatschappijvisie zegt hem dat inkomensverschillen niet al te bont moeten worden. Maar als dienaar van een groot internationaal concern durfde hij zich niet aan de bonus-mores van de globalisering te onttrekken. Wie niet met een vlotte mening is gezegend, ontwaart hier een knap lastig dilemma – op kleine Nederlandse schaal eigenlijk ook niet oplosbaar.
Lees verder »
Dit bericht heeft 5 reacties
woensdag 20 januari 2010 door Ben Knapen
Volgende week willen de deelnemers aan de Afghanistan-conferentie in Londen van elkaar weten hoe het zit. Praktisch iedereen blijft, sommigen zullen er nog een schepje bovenop doen en een enkeling – Nederland wellicht? – houdt het voor gezien. Afghanistan is een warboel. En een warboel van argumenten.
Dat hangt onder meer samen met de wonderbaarlijke vondst van wat de deskundigen noemen een ‘3-D-beleid’. Dat staat voor defense, diplomacy, development. De Amerikanen prezen Nederland onlangs nog om zijn 3-D-beleid en willen er graag iets van overnemen. Maar hoe aardig, constructief en eigentijds het ook moge klinken, je kunt het ook vertalen met de term hutspot: alles door elkaar en zeer seizoensgebonden.
Lees verder »
Dit bericht heeft 5 reacties
