Dit stukje had eigenlijk over FC Liverpool zullen gaan. Daar is iets fascinerends aan de gang wat niets met voetbal te maken heeft en alles met nieuwe verhoudingen in de wereld. Fans van Britse clubs heb je over de hele wereld, want de televisierechten van de competitie worden wereldwijd verkocht. De huidige eigenaren zijn twee Amerikaanse investeerders, die meer met geld dan met voetbal hebben en nu ook nog in financiële problemen zitten. Tot zover niets bijzonders.

Maar dan komt het: fans hebben de jacht op dat duo geopend. En dan niet met de gebruikelijke taferelen van hooligans aan de poort en langs het veld. Nee, het is een elektronische jacht. Stapt een van de eigenaren een bankgebouw in Manhattan binnen en ziet een fan dat toevallig, dan staat het meteen op de website. En vervolgens krijgt die bank uit de hele wereld gemaild dat die geen geld moet uitlenen aan de verfoeide Liverpool-eigenaar. Op straffe van boycots overal tegen de bank. Dat gaat dan zover dat de voorzitter van de fanclub zijn auto ergens buiten Liverpool aan de kant moet zetten om een rustig telefoongesprek met de bankdirecteur in Manhattan te voeren. Met als resultaat: de bank haalt bakzeil, de problemen voor de Liverpool-eigenaar worden groter.

Het spel bevindt zich nu in een eindfase. Vast staat dat de huidige eigenaren Tom Hicks en George Gillett stevig verlies gaan lijden op hun Britse investering. Even deed zelfs het gerucht de ronde dat Chinezen Liverpool zouden opkopen, maar inmiddels lijken zij uit beeld verdwenen.

Over mobilisatie van middelen en mensen in een omgeving zonder grenzen, over clubliefde die deels is losgezongen van regionale verbondenheid, had deze column moeten gaan. Want dan kijk je anders naar internationale verhoudingen en naar de vraag wie waar aan welke touwtjes trekt. Spelers uit de hele wereld, fans overal en grensoverschrijdende geldstromen, allemaal cirkelend rondom een mondiaal amusementsbedrijf genaamd FC Liverpool.

En je realiseert je ook hoe weinig betekenis het vaak heeft om nog een onderscheid te maken tussen binnenland en buitenland.

Ik had ook nog een tweede idee voor deze week. Dingen die in Hongarije gebeuren en in Italië en de gefronste wenkbrauwen van enkele Duitse bewindslieden over gebeurtenissen in Nederland. Ook een onderwerp dat de vaagheid van de scheidslijnen tussen binnen- en buitenland illustreert, zeker in de Europese Unie, en hoezeer de term ‘inmenging in interne aangelegenheden’ eigenlijk verouderd is. Daarvoor is het allemaal teveel semi-binnenland geworden in Europa en in zo’n omgeving is iedereen geroepen zichzelf en elkaar de maat te nemen. We delen rechtstelsels, douaniers, opsporingsambtenaren en wat al niet en dat schept andere verhoudingen die niet zo gemakkelijk onder de rubriek binnenland of buitenland zijn te rangschikken.

Maar ook dat gaat niet door. Dit is mijn laatste bijdrage op deze plek. Ik heb er de laatste vijf jaar met veel plezier aan gewerkt, de eerste jaren vanuit Azië, daarna vanuit ons eigen land. Uw reacties heb ik bijna altijd zeer gewaardeerd. Het prikkelde tot volgende bijdragen. Een enkeling zag van woede nog wel eens geen andere uitweg dan een scheldkanonnade, maar dat was uitzonderlijk. Soit. Lezers en krant ben ik erkentelijk.

Ik ben mijn bureau aan het leegruimen. Met naast me het Handboek voor aantredende bewindslieden. Nevenactiviteiten moeten per heden worden beëindigd. Dat gaat ver. Ik moet ook uit het comité van aanbeveling van de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige Correspondentie van Desiderius Erasmus. De feestelijke presentatie van de delen 6 en 7 van de Correspondentie (zondag 31 oktober in het Rotterdamse Schielandhuis) kan ik vandaag, geloof ik, nog net aanbevelen, morgen niet meer.

Op mijn fietszadel zit zo’n plastic hoesje, blauw met gele sterren en de tekst ‘Met Europa zit je goed’. Wat doen we hiermee?

Het handboek laat me in de steek waar het gaat om zadelhoesjes. Ik laat het, denk ik, maar zitten, want het zijn tenslotte ook handige dingen, die zadelhoesjes.

Ik verlaat deze plek van de krant voor het landsbestuur in een turbulente tijd. Er is praktisch geen land in Europa waar regeren in deze tijd gemakkelijk gaat. Samenlevingen staan onder druk. Maar het is ook een kans om op een verantwoorde manier vanuit de naschokken van de financiële crisis een samenleving mee te moderniseren en hierbij onderweg kleerscheuren zoveel mogelijk te vermijden.

Mijn terreinen worden Europa en Ontwikkelingssamenwerking. Het laatste is misschien een ouderwets begrip, want we hebben het toch steeds meer over globaliseringsvraagstukken. Die spelen hier net zo goed als in minder ontwikkelde landen. Europa en het buitenland raken ons aan alle kanten. In zekere zin zitten we er middenin. Vraag het Hicks en Gillett van FC Liverpool maar eens.

In mijn Duitse jaren werd ik verliefd op Schopenhauers aforisme: hoffelijkheid is als een luchtkussen – er zit niets in, maar het verzacht de stoten van het leven.

De liefde voor dit aforisme is gebleven, maar in een emotiecultuur heten hoffelijke omgangsvormen al gauw hypocrisie. Dit aforisme krijgt het nog lastig. In de mediacratie is landsbestuur ook een rusteloos bedrijf geworden. Er is elke dag wel wat en zelden vrij van emoties.

Rest voor noodgevallen de grote, sluwe diplomaat Talleyrand nog, die leefde naar een motto dat ook in deze tijd geen kwaad kan: Surtout, pas trop de zèle (Vooral niet te veel brandende ijver).