Heleen de Coninck werkt voor Energieonderzoek Centrum Nederland en is op de klimaattop in Bali

Het lijkt van de gekke: Duizenden mensen, waaronder tientallen staatshoofden, honderden ministers, en vele, vele hoogwaardigheidsbekleders van allerlei regeringen trekken zich dagenlang terug op een tropisch eiland. Het resultaat na dagenlang praten, vele miljoenen euro’s en niet te vergeten tientallen tonnen CO2 emissies aan vliegreizen: een paar luttele pagina’s tekst.

Tenminste, als de onderhandelingen lukken. Ondanks wat hoopvolle wereldleiders zeggen is het nog steeds mogelijk dat er geen overeenstemming komt. Dan is het allemaal voor niks geweest, en staat de wereld met lege handen.

Is dat circus nu echt nodig? Het lijkt toch zo eenvoudig: ieder weldenkend mens weet dat het nu onomstotelijk vaststaat dat het klimaat verandert door menselijke broeikasgasuitstoot, dat de kosten van niksdoen de kosten van handelen ver overstijgen, en dat de landen met de hoogste emissies het eerst en het meest moeten reduceren. Is het nu echt nodig om al die middelen te verspillen aan zaken die zo voor de hand liggen? Kunnen we niet beter gewoon thuis blijven en aan het werk gaan met het besparen van energie, het bouwen van windmolens en het ondergronds opslaan van CO2?

Hoe raar het ook klinkt, het antwoord op die vragen is toch nee. De oplossing voor klimaatverandering is namelijk niet zo eenvoudig. Als we een wereldwijde kosten-batenanalyse maken ligt het voor de hand om emissies te reduceren. Echter, voor afzonderlijke landen, en vooral ook voor de machtigste industrieën van de wereld, liggen de kaarten vaak heel anders.

Stel je voor, je vertegenwoordigt Saoedi-Arabië. Al je aardse bezittingen steken in olie. Als de wereld afstapt van dat zwarte goud ben je al je inkomsten kwijt. Je bevolking verarmt, en misschien komen ze zelfs tegen je in opstand.

Of stel je voor dat je de president van de Verenigde Staten bent. Je hele land is ingericht op het verbruiken van energie. De afstanden zijn groot, de elektriciteitscentrales draaien voornamelijk op steenkool en een openbaar vervoerssysteem is op de meeste plekken niet rendabel. Het kost veel moeite, geld en tijd om dat te veranderen.

Daarnaast danken jij en veel van je politieke vrienden hun zetel mede aan campagnefinanciering van de kolenindustrie en aan kiezers die dankzij diezelfde kolenindustrie brood op de plank hebben. En wie worden er getroffen als het klimaat verandert? In eerste instantie machteloze laagliggende eilandstaatjes zoals Tuvalu en Kiribati, en straatarme woestijnstaten in Afrika. Pas veel later voelen ook de rijkere landen in West-Europa, Azië en Noord-Amerika de gevolgen.

Ziehier hoe ingewikkeld het is om het iedereen naar de zin te maken op een klimaattop. Het probleem heeft zo veel dimensies dat het bittere noodzaak is om zelfs een tekst van een paar pagina’s te wikken en te wegen. Als er één land niet meedoet, wordt de opgave voor de andere landen moeilijker, en wordt de prikkel voor die landen om de handdoek ook in de ring te gooien des te groter. Het is dus geen wonder dat, ondanks de goede voortekenen voor een “Bali Mandate”, de veelbelovende conceptteksten een paar dagen voor het einde van de klimaatconferentie de wacht weer zijn aangezegd.

Laten we hopen dat het gezond verstand het wint van de verzoeking om alleen het eigenbelang te dienen. Een paar pagina’s tekst kunnen een enorm verschil maken voor die zo belangrijke internationale overeenstemming. Alleen met goede afspraken is het mogelijk om in het algemeen belang te handelen.

Vorige week schreef Heleen de Coninck: ,,Voor wat betreft de beveiliging van de conferentie worden er geen risico’s genomen; een herhaling van de zelfmoordaanslag van twee jaar geleden op Bali is geen optie. Toch neemt Indonesië een heel ander soort risico’s, klimaatrisico’s, duidelijk minder serieus.” Lees verder.

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 14 december 2007 om 13:27 uur.