Wij zijn gevangenen van onze energie-intensieve levensstijl
Joyeeta Gupta is hoogleraar klimaatverandering aan de Vrije Universiteit in Amsterdam
Het Klimaatverdrag en het Kyoto-protocol hebben samen een mondiaal leerproces teweeggebracht. Dit is zeker niet makkelijk, omdat de wereld bestaat uit rijke, arme en zeer arme landen. De verdragen hebben drie belangrijke bijdragen geleverd.
Ten eerste, er is een groeiende gemeenschap van mensen wereldwijd die zich goed bewust is van de problematiek. Ten tweede, er is veel wetenschappelijk werk ondernomen in verschillende delen van de wereld, hoewel maar een klein deel daarvan in de 150 ontwikkelingslanden plaats vindt. Ten derde, er zijn veel maatschappelijke experimenten geweest met beleidsinstrumenten, afspraken met derde partijen en er is nu ook relevante jurisprudentie in verschillende landen. Alle ontwikkelde landen en driekwart van de ontwikkelingslanden hebben officiële verslagen gemaakt over de eigen uitstoot van broeikasgassen, de toekomstige ontwikkelingen van emissies, effecten op en kwetsbaarheid van hun maatschappij en de beleidsmaatregelen die ze hebben genomen.
Iedereen blijkt nu klaar om actie te ondernemen. Ondanks het feit dat Australië, tot voor kort samen met de VS, het Kyoto Protocol niet had geratificeerd, blijkt uit de laatste verkiezingen dat de maatschappij genoeg heeft van de droogte en een regering wil die klimaatverandering serieus neemt. Ook de presidentskandidaten in de VS zijn nu aan het concurreren met elkaar met voorstellen voor klimaatbeleid. Er ligt een klimaatvoorstel aan de Senaat dat door zowel Democraten als Republikeinen wordt gesteund. Rechtspraak en beleid van deelstaatregeringen geven aanleiding tot een positieve houding ten opzichte van klimaatproblematiek in de VS.
Dat allemaal neemt niet weg, dat de directe resultaten van Kyoto teleurstellend zijn. Mondiaal is de uitstoot van CO2 omhoog gegaan, en niet alleen in de ontwikkelingslanden. Als wij de gevaarlijkste effecten van de klimaatproblematiek willen voorkomen, dan moeten wij onze wereldwijde uitstoot verminderen vanaf 2015. Wij wachten nog op ratificatie door de VS, de marktmechanismen leiden nauwelijks tot verandering in onze productie- en consumptiepatronen en het fonds voor ontwikkelingslanden heeft te weinig geld om deze landen te helpen bij hun adaptatie en hun kwetsbaarheid te verminderen.
Met betrekking tot de relatie tussen arme en rijke landen is er matige vooruitgang geboekt. Onder het klimaatverdrag zouden de rijke landen hun emissies verminderen en arme landen helpen. In het Kyoto-akkoord is deze afspraak verwaterd tot een klein beetje reductie van emissies, gedeeltelijk via klimaathulp aan ontwikkelingslanden. In recente jaren wordt ontwikkelingshulp omgevormd tot klimaathulp in een aantal landen. Dat maakt de al moeizame relatie tussen arme en rijke landen er niet beter op.
Intussen zijn China en India zich ervan bewust dat de hele wereld naar hen zit te kijken. Dat is niet makkelijk, zeker nu ze na hele lange tijd eindelijk het recept hebben gevonden voor snelle groei. En toch, als die landen niet in staat zijn om hun intellectuele, wetenschappelijke en creatieve vermogen los te laten op dit probleem, is er op korte termijn geen makkelijke oplossing voor de meer kwetsbare ontwikkelingslanden. En naar alle waarschijnlijkheid ligt de meer structurele oplossing niet in onze handen. Wij zijn tenslotte de gevangenen van onze energie-intensieve levensstijl met z’n hoge productie- en consumptiepatronen.
donderdag 6 december 2007, 19:04 uur
Ja, helaas. Het aantal bewoners van deze planeet is gerelateerd aan de welvaart, of precieser: de technology. Een teruggang in technologie zal een daling van de wereldbevolking inhouden en daar kiest niemand voor.
w
vrijdag 7 december 2007, 0:38 uur
Krijg de indruk dat klimaatkunde aan de VU meer een ethisch thuiswedstrijd is voor de dolerende arrivee’s in het incrowd-wereldje dan een concreet natuurwetenschappelijk onderbouwd vak.
Ik zou dus liever een standpunt horen van de klimaat hoogleraar over die schijnheilige Januskop van de dominee-koopman:
Dus de vrije beleggingen, winstgevende deelnamen in de chinese economie tegenover dat een ethisch boetepreekje en veel belasting/ aflaat voor het kneedbare voetvolk van het ‘rijke westen’.
En het is grotesk om China en India nog steeds wat vergoeielijkend ‘ontwikelingslanden’ te blijven noemen !
Mevrouw Gupta, waar vindt men heden ten dage nog waardevrije wetenschap , niet besmet met politiek gelikte agenda’s ?
vrijdag 7 december 2007, 12:10 uur
Mevrouw Gupta, terecht snijdt u het probleem van de kloof tussen arme en rijke landen aan in samenhang met de klimaatdiscussie. Wat tot nu toe ontbreekt in de wereld is een sfeer van vertrouwen en samenwerking om het klimaatprobleem aan te pakken. Dit vertrouwen kan echter niet ontstaan in een wereld waarin het rijke deel (een vierde van de wereldbevolking) driekwart van de grondstoffen tot zich neemt en verspilt ten koste van het arme deel van de wereld. Dit is een fundamentele onrechtvaardigheid als je ervan uitgaat dat de grondstoffen van de aarde in principe aan alle mensen in de wereld in gelijke mate toebehoren. Het streven naar een rechtvaardiger wereld heeft daarmee een directe samenhang met het oplossen van mondiale problemen zoals het klimaat. Het eerlijk delen van de voortbrengselen van de aarde en hier zuinig en verstandig mee omgaan is daarvoor de basis. Natuurlijk betekent dit dat wij in de Westerse wereld een stapje terug moeten doen. We zullen ons excessieve consumptiepatroon moeten matigen, maar dat hoeft helemaal niet te beteken dat we minder gelukkig worden. Een wereld waarin ieder mens voldoende heeft (niet teveel en niet te weinig) en die in samenwerking de mondiale problemen oplost moet toch een bron van vreugde zijn? Om de woorden van de spiritueel leraar Maitreya aan te halen: “Zonder samen delen is er geen rechtvaardigheid, zonder rechtvaardigheid is er geen vrede en zonder vrede in de wereld van vandaag is er geen toekomst.”
vrijdag 7 december 2007, 18:36 uur
Mevrouw Gupta heeft helemaal gelijk als ze zegt dat we gevangene zijn van een energie intensieve levensstijl.
Maar met het woord ‘onze’ als een bewuste keuze heb ik grote moeite.
Retorisch wordt aldoor gesteld dat ‘we samen met ons allen’ verantwoordelijk zijn. Waarna de meer politikologisch geletterden / gearriveerden wel een goede reden hebben om zicht zelf vrij te maken van die verantwoordelijkheid .
Om vervolgens als overstijgende moreel superieuren grote woorden te spreken tot de massa brave naamloze burgers , die de echte maandagse economomie en geordende maatschappij in stand houden.
Het gloedvolle verhaal van heer Van Slooten over de driekwart van de stakkers elders in die derde wereld van kommer en kwel en een kwart als verkwisters in ons ‘rijke ‘westen kun je net zo goed houden voor de verhoudingen in inkomen / rechtvaardigheid binnen dat rijke westen zelf.
De een is blij om al sappelend aan het eind van de maand niet rood te staan en de ander strijkt zonder tegenprestatie een salaris op waar je elke week een nieuwe SUV slurper van kunt bekostigen.
Neem de nieuwe klimaat-heilige Al Gore, die consumeert net zoveel energie als twintig doorsnee amerikaanse gezinnen.
En nu heb ik zo het idee dat zo’n spirituele meneer Maitreya drommels goed weet hoe je in de kring van ‘Geld regeert’ de kapitalist als zegen kunt presenteren en de westerse arbeiders , aangesloten bij een vakbond, als stelletje egoisten.
Meneer Van Sloten, zo was het in de jaren vijftig toen de dominees en pastoors de dienst nog uitmaakten en zo is het nog, nu elkeen een sekuliere – en meer exclusieve goeroe voor diens karretje spant.
Overigens dacht ik dat mevrouw Gupta de zaak zou moeten benaderen vanuit haar expertise over klimaatverandering, dus meer vanuit een hard beta wetenschappelijk standpunt dan vanuit een zacht ethisch gamma standpunt.
Want ze was niet aangekondigd als burger met een bepaalde kijk op het Noord-Zuid dilemma maar als hoogleraar klimaat verandering.
Eigenlijk zien we aldoor dat Kyoto en klimaat degraderen tot een vehicle voor het Noord-Zuid issue van Jan Pronk en diens inspelende discipelen.
‘Genoeg gepraat over wetenschap’ riep Jan Pronk al in 1997 en sprong vervolgens meteen naar de door hem gewenste Kyoto-agenda.
Nee, we moeten Noord-Zuid als ethische zaak en de harde evidentie over klimaat verandering toch maar beter gescheiden houden.
zondag 9 december 2007, 17:15 uur
Hans, het zou wel zo overzichtelijk zijn om de Noord-Zuid problematiek en het milieu gescheiden te houden, maar helaas is mijns inziens de werkelijkheid anders. Deze twee problemen hebben heel veel met elkaar te maken, sterker nog, ze hebben dezelfde oorzaak, namelijk de overproductie van goederen met een korte levensduur in het rijke Westen. Onze markteconomie levert een zeer ruime keuze aan artikelen voor de consument (als je in een warenhuis loopt zie je wat ik bedoel) maar dit kost enorm veel grondstoffen en energie. De grondstoffen komen vaak uit arme landen, waar ze door Westerse multinationals voor lage prijzen worden verkregen. De opbrengsten komen meestal niet ten goede aan de lokale bevolking, maar aan een rijke bovenlaag van industrielen. Onze op productie en consumptie gerichte economie heeft dus als weerslag de vervuiling van het milieu en de plundering van arme landen. Het klimaatprobleem kan alleen worden opgelost als we minder verspillend gaan produceren. Dat betekent niet een teruggang naar het stenen tijdperk, maar naar een economie van ‘genoeg is genoeg’ en niet ‘meer en meer’. Bovendien hebben de producenten in arme landen recht op een eerlijke prijs voor hun producten. Dan worden de producten vast iets duurder, maar we kunnen ze ook duurzamer maken, zodat ze langer mee gaan. Zonder een herorientatie van economische principes komen we niet veel verder met zowel de Noord-Zuid problematiek als het milieu.
dinsdag 11 december 2007, 12:39 uur
Wim, de rationele betawetenschappers wijzen op de eindige buffer-capaciteit van het dunne atmosferische schilletje rond de aarde.
Dan is het zaak om Kyoto wereldwijd te effectureren en de technologische wetenschap in te zetten voor structurele doorbraak-innovaties.
Geen oplossing uit het moraal-klooster maar oplossingen uit het innovatie laboratoria en globaal wereldwijd gedragen Kyoto bijdragen.
China en India hebben net als de EU en de USA geproefd aan de ‘westerse’ verkwistings-economie.Die willen niet meer terug naar de achterlijke nederigheid van de koelie of van een ghandie-kluizenaar.
Ook de hedendaagse moreel verheven goeroe wil in een bmw-bolide rijden, achter een prestigieus bureau in management style zitten en bovenmodaal op de pay roll staan.
En we mogen ze derhalve net als de USA aanspreken op hun bijdrage aan een echt wereldwijd Kyoto verdrag met een faire common playing ground.
Dan moeten we niet terugschrikken en via het vertrouwde ‘íntellectuele’ navelstaren de lasten afwentelen op Otto Normalverbraucher annex Henk Jansen, dus op de gewone plichtmensen aan het voeteneinde van de westerse consumptie democratie.
Jouw betoog doet me teveel denken aan het optreden van zelfkastijders en boete predikers ten tijde van de pest epidemie van de veertiende eeuw.
Wee u, de Straffe Gods , niet voor adel en clerus maar voor het dorperse volk van naieve boeren en buitenlui.
Vandaar mijn ernstige zorg dat inhoudelijke klimaat zaken degraderen tot issue-kapstokken voor de Schone Handen Congregaties, die in het ‘rijke’ westen nog steeds door de belastingbetalende Otto Normal/ Henk Jansen worden onderhouden.
dinsdag 11 december 2007, 14:17 uur
Het is het wellicht beter dat klimaatonderzoekers zich in het algemeen meer bezig houden met andere mogelijke oorzaken van deze klimaat verandering i.p.v. te constant te assumeren dat dit een menselijke oorzaak heeft. Wetenschappelijk bewijs is er nog steeds niet, maar andere mogelijke oorzaken worden nauwelijks belicht. Het enige “bewijs” dat er bestaat zijn hooguit wat indicaties met een “zekerheid” van 90% (dus insignificant), waar deze zekerheid met zoveel onzekerheden wordt vandaan getoverd mag Joost weten.
Ik weet dat het geen geld oplevert indien opwarming niet door de mens wordt veroorzaakt (Denk aan het zogenaamde CFK probleem, spoorde totaal niet met de gaten boven de zuidpool lijkt me, correlaties zijn geen feiten wederom), maar het is beter dan te navelstaren dan een van de mogelijke componenten van opwarming van de aarde.
We hebben al warme en koude perioden op deze aardkloot gehad zonder dat de mensheid een wezenlijke rol kon spelen, waarom nu aannemen dat het een menselijke oorzaak heeft en alle natuurlijke oorzaken onbelicht laten. Beetje jammer van publieke gelden.
m.v.g. Patrick Smit
p.s. zodra alternatieven financieel rendabel worden, en ook nog eens energieneutraal of produktief (bijv. lage produktiekosten en onderhoudsvriendelijk, wat betreft energie dus) dan wordt alternatieve energie pas interessant. Hetzelfde met waterstofgas als energiebron, kansloos, aangezien het een drager is, maar het moet nog steeds gegenereerd worden. Een vaak vergeten element in de presentatie.