*

Kleine Wetenschap » Margriet van der Heijden :: nrc.nl

Berichten door Margriet van der Heijden

Oscar, de kat met kunstpoten

Geplaatst op 02-07-2010.

Het is wel een beetje eng, het filmpje over  Oscar. Volgende week woensdag zendt de Engelse televisieomroep BBC het uit.

Oscar is een zwarte kater. Hij kreeg een vreselijk ongeluk. Hij belandde  in een grote landbouwmachine en raakte zijn achterste twee voeten kwijt.

katoscar

Niet alleen de voorkant van die  voeten, waar de kussentjes onder zitten en de nagels uitschuiven. Dat zijn namelijk de tenen van een kat.

Oscar verloor ook de rest van zijn voeten. Het stuk  dat omhoog loopt tot  de ‘knie’ die naar achteren steekt. Nou ja, dat is dus ook geen knie, maar een enkel.

En toch  springt Oscar aan het einde van de film zomaar op een pak wc-papier. En loopt hij door een kamer. Gelukkig maar!

Hier zie je hem op een filmpje op de BBC-website.

Lees verder »

Een grote rode OE

Geplaatst op 19-06-2010.

Dr. Zeepaard was deze week een middagje in Leiden. Daar was een wedstrijd voor onderzoekers. Wie het duidelijkst en  vrolijkst over zijn werk vertelde, won.

De woorden rolden door de zaal. Dr. Zeepaard werd er bijna duizelig van. Maar hij hoorde ook grappige dingen. Over de ie, de oe, en de aa bijvoorbeeld. Over klinkers dus.

Een paar van die  Leidse onderzoekers hadden de klinkers kleuren gegeven. De ie was blauw, de oe was rood en de aa was geel. Met die kleuren hadden ze een  kaart van ‘het land van de klinkers’ gemaakt.

Lees verder »

Is er geluid in de kosmos?

Is er geluid in de kosmos? Dat  vraagt Eugène van Oorschot.

En nee, in de ruimte is het ijzig  stil. Onhoorbaar suizen kometen  door het zonnestelsel. In diepe  stilte schiet de zon reusachtige  vlammen de ruimte in. En doodstil klappen superzware sterren  uit elkaar in  superzware supernova-explosies.

zonnevlam

Dat komt doordat voor geluid  een ‘drager’ nodig is. Zoals de lucht in de dampkring van de aarde. Die  ‘draagt’  geluid door te trillen: snel voor hoge, en langzamer voor lage tonen.

Al trillend laat de lucht het trommelvlies in de oren van mensen (of  dieren) een beetje wapperen. Hun hersenen vertalen dat  daarna  in: geluid.

Maar  in de lege ruimte tussen sterren en planeten trilt er niks.  Elk geluid gaat daar dus verloren.  Zelfs de  Oerknal, de Big Bang, galmt niet na.

PS Je kan wel nep-ruimtegeluiden maken uit lichtgolven. Daarvoor moet je   radiogolven (lange lichtgolven die je met  mensenogen niet kunt zien) opvangen met radiotelescopen  (oren).
Met computers (hersenen) kun je die radiogolven daarna vertalen in nepgeluid. Dan  ‘hoor’ je  Jupiter piepen en de zon huilen.

Heb je ook een vraag?  Mail: zeepaard@nrc.nl en maak kans  op een Dr. Zeepaard T-shirt.

Dr. Zeepaard vlecht waterstralen

Geplaatst op 05-06-2010.

Het is mooi weer! Tijd voor een proef die je buiten kunt doen. Met water.

watervlechten
Wat heb je nodig?
Een satéprikker of nagelschaar, een petfles, water en een gootsteen.

Wat moet je doen?
- Prik met de satéprikker of de nagelschaar drie gaatjes in de fles. Prik ze naast elkaar in de zijkant, iets boven de bodem. Zorg dat er een halve centimeter (of ietsje minder) tussenzit.

Lees verder »

Regenbuien uit de ruimte

Geplaatst op 22-05-2010.

SPACE-STAR-FACTORIESOei, wat zijn deze kamers donker. Alleen de gloeiende lijnen op de muren geven een beetje licht. Het lijkt wel een vreemd ruimteschip.

“Dat klopt”, zegt Gary Sheikkariem van het Universiteitsmuseum in Utrecht. “Op deze tentoonstelling ben je Master of the Universe, een ontdekkingsreiziger in het heelal.”

Gary neemt Dr. Zeepaard mee naar het gekste voorwerp in de donkere kamers: een bedstee, maar dan anders. Voorzichtig gaat Dr. Zeepaard liggen op het oranje leer dat om het matras is getrokken. Boven zijn hoofd schieten plaatjes voorbij. Een zware ster die tijdens een supernova-explosie uit elkaar klapt, een zwart gat dat sterren opslokt…

Lees verder »

Wie wil er een krekelkroket?

Geplaatst op 08-05-2010.

Als je chocola eet of pindakaas, of als je vruchtensap drinkt, dan kan daar best een restje insecten in zitten. Elk jaar krijg je zo bijna een pond insecten binnen, schatten deskundigen. En misschien moeten we nog wel veel meer insecten gaan eten.

Drie meelwormenhapjes zijn er bedacht. Aan de zoete koekjes geven de meelwormen een nootachtige smaak. In de hartige hapjes vervangen ze pijnboompitten en zorgen ze voor een bite.

bugsinthepicture1

Foto: Hans Smid / Bugsinthepicture.com

Meelwormen zijn larven van meelkevers. Tot nu toe werden ze vooral gekweekt voor dierentuinen: voor de vissen, reptielen en stokstaartjes. Maar Marian Peters van de vereniging van Nederlandse insectenkwekers (Venik) wil ze aan mensen serveren.

Lees verder »

Dr. Zeepaard maakt zwaar gas

Deze week maakt Dr. Zeepaard een onzichtbaar gas: kooldioxide. Een beker  vol zelfs  en je kunt het  nog uitschenken ook!

Wat heb je nodig?
Witte azijn, bakpoeder, een mengbeker of een mok, waxinelichtjes, lucifers, en je vader of moeder.
zeepaardco2

Wat moet je doen?
- Zet twee of drie waxinelichtjes op een rij en vraag je vader of moeder om ze aan te steken of doe het zelf als dat van je vader of moeder mag.
- Giet een laag azijn in de mengbeker.
- Kiep er een zakje bakpoeder bij.
- Houd je hand boven de beker zolang het mengsel bruist.
- Pak dan de beker en giet telkens een scheutje van de inhoud over een kaarsvlammetje, maar níet de azijn zelf! Dat voelt een beetje raar, want het lijkt alsof je niks schenkt, maar doe maar alsof het heel gewoon is. Zie je wat er dan gebeurt?

Lees verder »

Dr. Zeepaard speelt met vuur

Geplaatst op 01-05-2010.

Dr. Zeepaard kreeg een tip. Over een heel oud proefje. Het is heel simpel en toch magisch.

Wat heb je nodig?
Een kaars, lucifers en je vader of moeder.

zeepaardvuur

Wat moet je doen?
- Eerst moet je aan je vader of moeder vragen of je dit proefje zelf mag doen.
- Steek dan de kaars aan en laat hem even branden.
- Houd een lucifer (en het doosje) bij de hand en blaas de kaars rustig uit.
- Strijk meteen een lucifer af, en houd hem boven of naast het lont. De vlam en de lucifer mogen het lont niet raken.
Zie je dat? De kaars floept toch aan!

Lees verder »

Dr. Zeepaard vet planten in

Geplaatst op 17-04-2010.

zeepaardplant Geef een plant geen water, en al vlug hangen zijn blaadjes slap. Maar water alleen is niet genoeg. Dat zie je in deze proef.

Wat heb je nodig?
Een plant met veel groene blaadjes en vaseline.

Wat moet je doen?
- Smeer de onderkant van een paar blaadjes in met vaseline.
- Wacht een dag of wat, en geef de plant wel gewoon water.
Zie je wat er gebeurt?

Hoe kan dat?

Lees verder »

Dr. Zeepaard staat paf

Geplaatst op 10-04-2010.

zeepaardmobius2Soms staat zelfs Dr. Zeepaard paf. Zoals gisteren na een kwartiertje knippen. Wil je zien wat hem zo verbaasde?

Wat heb je nodig?
Een vel papier, een schaar en/of nagelschaartje, lijm.

Lees verder »