Hallo Dr. Zeepaard, Laatst zat ik in de auto met mijn vader toen ik opeens moest gapen. Dat schrijft Elsa van Evert (11 jaar). Maar waarom moeten mensen gapen als ze moe zijn, vraagt ze zich af.

Gapen is iets laten zien van  jezelf. Je zat daar te gapen om de anderen in de auto te laten merken dat je slaperig was en ontspannen. Ook al wisten ze dat waarschijnlijk allang. Want gapen doe  je  automatisch. Wie gaapt laat onbedwingbaar zien: ‘ik ben even aan het wegzakken, sorry’. Het gaat zo automatisch dat je het zelfs doet als je alleen bent. Dan laat je het eigenlijk aan jezelf zien. ‘Ik moet naar bed!’

Lees verder »

Het begon ooit als In het begin waren het gewoon leuke tekeningen van wilde dikhoornschapen op rotswanden. Gemaakt door oerindianen in Californië, vanaf 3.500 jaar geleden. Dat was een teken deden ze uit eerbied voor die lekkere prooi in de jacht. En het was ook een magische daad. Als je een schaap tekent, heb je hem een beetje in je macht en dan zal de jacht veel beter gaan, dachten ze.

Het was een goed leven daar in de warme zon met voldoende dieren om op te jagen. De Coso-indianen tekenden ook wel andere dingen op de rotswanden – dansende mensen, jachtwapens, andere dieren–, maar toch vooral: dikhoornschapen.

Steeds knapper werden die tekeningen op de wanden in de bergen en het werden er steeds meer. Nergens ter wereld zijn zoveel dikhoornschapen op de muur getekend als daar in Californië. Nergens in Amerika zijn ook meer rotstekeningen te vinden dan in de valleien van de Coso.

Lees verder »

‘Waarde Dr Zeepaard, waarom heeft de mens als enig zoogdier geen staart?’ Dat vraagt E. Boekelman in een e-mail.

Het antwoord is simpel. De mens is niet het enige zoogdier zonder staart. Onze neven in het dierenrijk, de mensapen, hebben ook geen staart. Chimpansees,
bonobo’s, gorilla’s, orang-oetans en zelfs de kleine gibbons zijn staartloos.

De vraag blijft waarom zij en wij geen staart hebben. Wij en alle mensapen stammen af van een grote aap die langzaam in de bomen klom. Hij sprong niet, zoals kleine aapjes met grote staarten wel doen. Voor hen is een staart nuttig, om hun evenwicht te bewaren.

Er zijn zelfs aapjes die hun staart gebruiken als een vijfde handje. Maar die oermensaap deed dat allemaal niet.

Hij ging groot en langzaam door de bomen. Dat denken tenminste de geleerden nu. En als een dier geen staart nodig heeft, verdwijnt dat aanhangsel in de evolutie.

Behalve als er iets misgaat in de groei voor de geboorte: dan kan een heel enkele keer zelfs een mens toch een staart krijgen. In India schijnt iemand rond te lopen met een staart van 22 centimeter.

Veel vleermuizen hebben ook geen staart. En de katten op het Britse eiland Man ook niet. En of het botloze flapje van beren een staart mag heten?

Ook een vraag? Mail hem naar: zeepaard@nrc.nl en maak kans op een T-shirt.

Gerrit is een purperreiger en hij is weer terug in Nederland. We weten precies waar hij in de winter is geweest: lekker in een warm moerasbos in Sierra Leone, ver weg in Afrika. Dat weten we door het zendertje op zijn rug, dat hij helemaal naar Afrika en weer terug heeft gedragen. In Nederland zijn purperreigers zeldzaam. Want hier zijn bijna alle moerassen drooggelegd.
Die slordige visvanger langs de sloot bij jou in de buurt is trouwens  een blauwe reiger.

Zie ook: www.vogelbescherming.nl/purperreiger

Het volk der Nasca vond dat leuk: schedels aan een touwtje. Het draagtouwtje ging door een speciaal geboord gaatje in het voorhoofd. Als een soort trofeeën.

Lees verder »

De mens is gemaakt om te gooien. Neem die chimpansee die een paar weken geleden in het nieuws was omdat hij bezoekers van een Zweedse dierentuin bozig bekogelde met stenen. Dat was nieuws omdat hij dat gooien zorgvuldig voorbereidde.

’s Ochtends legde hij al netjes de stenen klaar. Dat had niemand van een chimp verwacht. Knap hoor. Maar raak gooien ho maar. Echt gevaarlijk werd het nooit.

Sommige geleerden zeggen zelfs dat de mens zijn grote verstand te danken heeft aan zijn gooitechniek.

Lees verder »

Het leven van de trieste farao Toetanchamon is nog treuriger dan iedereen dacht. Hij liep al een beetje mank, moest koning worden toen hij negen was en stierf al weer op zijn negentiende aan een ontsteking van zijn knie. En nu blijkt hij óók nog de vader te zijn van een doodgeboren tweeling.

Toen Toetanchamons graf in 1922 werd gevonden, lagen er ook twee mummietjes in, van twee te vroeg geboren meisjes, de een wat groter dan de ander. Wie waren dat? Artsen en egyptologen hebben nu vastgesteld dat de meisjes ondanks het verschil in grootte even oud waren en vrijwel zeker een eeneiige tweeling. Soms krijgt in een moederbuik de ene helft van een tweeling een veel groter stuk van de moederkoek te pakken meer te eten dan de ander. Die ene wordt dan veel groter. Zo is het hier ook gegaan. En soms gaat dat mis. Zo is het dus ook hier gegaan. En waarschijnlijk gebeurde dat allemaal in dezelfde tijd dat hun vader lag te sterven aan zijn ontstoken knie. Arme Toetanchamon.

In Irak is een  4.500 jaar oud graf gevonden van een   dame. Op haar hoofd droeg ze een krans met gouden blaadjes. Was ze een koningin? En waar kwam ze vandaan?

Puabi was een nin, dat is een Sumerisch woord voor ‘dame’. Maar het kan ook ‘koningin’ betekenen. Ze stierf 4.500 jaar geleden in de oude stad Ur, in het huidige Irak. Ze spraken daar toen Sumerisch, de taal van het spijkerschrift. Puabi was zó belangrijk dat ze werd begraven met dertien dienstmeisjes en vijf soldaten die allemaal voor de gelegenheid gedood werden. Die moesten voor Puabi zorgen in het leven na de dood. En Puabi was zo rijk dat overal in haar graf zilveren en gouden beeldjes lagen.

Lees verder »

Drama in Transvaal (Zuid-Afrika). In 1854 vermoordde daar Chief Mugombane van de Kekane Ndebele een aantal van de blanke Boeren die zijn land inpikten en van zijn volk slaven maakten. Uit wraak. Snel kwam een Boerenleger, ook om wraak. De Kekane Ndebele vluchtten naar een grot. Een onneembare vesting was dat! Een maand lang belegerden de Boeren de grot. Toen gingen ze kijken en vonden ze 3000 lijken, zo vertelden ze later. Liever dood van honger en dorst dan overgave aan de vijand!

In 1992 vonden scholieren bij een excursie een kindermummie in de grot. Die is nu onderzocht. Het kind blijkt 3 of 4 jaar oud te zijn geweest. En er lagen nog zoveel andere mensenbotten in de grot dat de archeologen denken dat er minstens 1500 doden hebben gelegen.

Een tiental losse en versierde mensenschedels onder de vloer van een woonhuis. Keurig op een rijtje. En een eindje verderop lag een hoofdloos skelet.

Help! Een vreselijke en krankzinnige massamoord! Denk je.

Maar lang geleden was dat heel normaal. De vroegste landbouwers, 10.000 jaar geleden , vonden het al gezellig om zo hun dode familie bij zich te hebben. En nu heeft een Turkse archeoloog dezelfde soort schedels ook gevonden in huizen van 5.000 jaar oud. Zoals wij foto’s van overleden familieleden in de kast zetten. Maar dan anders.