Archief voor: februari 2010


Ik bespaar energie door…

Langzamer rijden op de snelweg,  alleen maar houten huizen bouwen. Dat waren andere   ideeën van lezers om minder CO2 te maken.
CO2 ontstaat  als mensen olie, aardgas en steenkool verbranden. Het komt  terecht in de dampkring, die als een isolatiedeken rond  de aarde  ligt.
Als er steeds meer CO2 in de dampkring terechtkomt, dan kan het (gemiddeld) onder die deken wat warmer worden. Want CO2 houdt de warmte van zonlicht vast. Veel wetenschappers zijn bang dat dan het klimaat op aarde verandert.

Los daarvan is het  verstandig om niet zoveel aardgas en olie te verstoken. Want ook kinderen van nu, en later hun kinderen, willen het kunnen gebruiken. Dus: heb jij een idee om energie te besparen en/of minder  CO2 in de lucht te blazen, mail dan naar: zeepaard@nrc.nl.

De bosmuis en de Diplodocus

Je kent misschien dat mopje wel. Van de muis en de olifant die de brug over de Donau overstaken. De muis keek omhoog naar de olifant: “Wat lopen we lekker te stampen, hè.”

NRC_270210_muis3_webDankzij biologen uit Spanje en Portugal is zo’n  grapje nu ook te  maken over de  bosmuis en de Diplodocus. Hun onderzoek begon met  boomvarens – grote varens  die in Spanje en Portugal groeien. Die oeroude planten bedekten de bodem al in de tijd van de dinosauriërs. Ze  werden toen vaak en graag gegeten door Sauropoden. Zoals de Diplodocus, een planteneter met een lange nek, en wel 27 meter van kop tot staart. Lees verder »

Hoe maak je doorzichtig glas van zand?

Waarom is glas doorzichtig, wil Gabriel Secrève (12 jaar) weten. Het wordt gemaakt van zand en dat is toch niet doorzichtig?
Zand is ondoorzichtig, omdat het ruw is, zegt Thieu Gelissen  van het Glasmuseum in Leerdam. Het ruwe oppervlak maakt dat lichtstralen die op een zandkorrel vallen alle kanten op schieten en niet mooi erdoorheen.

Glas ontstaat door het zand te smelten en weer te laten stollen op een groot bad vol vloeibaar metaal. Doorzichtig glas is vlak en glad, zodat de lichtstralen er wél makkelijk doorheen vallen. Zulk glas kun je ondoorzichtig maken (mat) door er een bijtende vloeistof overheen te spoelen. Die maakt gaatjes en hobbeltjes in het glas.

Maar hoe zit het dan met kiezelstenen? Dat zijn enorme zandkorrels die vaak wél mooi glad zijn. Toch kun je er niet doorheen kijken. “Zand en kiezels zijn óók ondoorzichtig doordat ze vervuild zijn met metalen”, zegt Joseph Braat, vroeger professor aan de TU Delft. Die metalen nemen licht op en dan kan het er niet doorheen. Glasmakers kunnen met een extra stofje de lichtopname van het metaal opheffen.

Ook een vraag? Mail: zeepaard@nrc.nl

Dr. Zeepaard prikt in ballon

proefjeDr. Zeepaard heeft een coole ballontruc geleerd. Hij kan een ballon doorprikken zonder dat-ie leegloopt! Doe je mee?

Wat heb je nodig?
Een kleine ballon, een houten satéprikker en slaolie.

Wat moet je doen?

- Blaas de ballon half op en knoop hem dicht.
- Doop de prikker helemaal in de slaolie. Prik hem dan  in de top van de ballon, terwijl je hem,  zonder kracht te zetten, ronddraait.
- Steek de prikker naast de knoop aan de andere kant de ballon weer uit. Nu heb je een ballon op een stokje.
- Trek de prikker dan  langzaam door de ballon heen. Zie je wat er (niet) gebeurt? Lees verder »

Overal wilde dikhoornschapen

2Het begon ooit als In het begin waren het gewoon leuke tekeningen van wilde dikhoornschapen op rotswanden. Gemaakt door oerindianen in Californië, vanaf 3.500 jaar geleden. Dat was een teken deden ze uit eerbied voor die lekkere prooi in de jacht. En het was ook een magische daad. Als je een schaap tekent, heb je hem een beetje in je macht en dan zal de jacht veel beter gaan, dachten ze.

Het was een goed leven daar in de warme zon met voldoende dieren om op te jagen. De Coso-indianen tekenden ook wel andere dingen op de rotswanden – dansende mensen, jachtwapens, andere dieren–, maar toch vooral: dikhoornschapen.

Steeds knapper werden die tekeningen op de wanden in de bergen en het werden er steeds meer. Nergens ter wereld zijn zoveel dikhoornschapen op de muur getekend als daar in Californië. Nergens in Amerika zijn ook meer rotstekeningen te vinden dan in de valleien van de Coso.

Lees verder »

Dronken vleermuizen

3
Als mensen wat glaasjes te veel op hebben, worden hun armen en benen lijzig en zwabberig. Lopen, je ene been voor je andere zetten dus, wordt dan ineens een hele kunst. Zo’n been gaat zomaar schuin opzij in plaats van recht naar voren. En het is helemaal niet eenvoudig om intussen op het andere been overeind te blijven… Fietsen, daar kun je maar beter niet aan beginnen. En in de auto stappen is natuurlijk helemaal belachelijk.

Mensen zijn, kortom, geen vleermuizen. Beter gezegd: ze lijken niet op de vleermuizen uit Belize, een land dat grenst aan Mexico. Want  die scheren met gemak door een parcours dat vol hangt met kettingen, zelfs met een hoeveelheid alcohol in hun lijf waar de meeste mensen van zouden omvallen, of mee de sloot in zouden rijden. Lees verder »

Dr. Zeepaard meet luchtdruk

1De lucht om je heen kan warm zijn of koud, droog of nat. Dat kun je voelen en soms zelfs zien. Wat je niet kunt voelen is dat de lucht soms zwaarder op je drukt dan anders. Dat kun je alleen meten: met een barometer. Vandaag maak je zo’n barometer.

Wat heb je nodig?
Een lege jampot, een  ballon, een stevig elastiek, een rietje, plasticlijm en een schaar.

Wat moet je doen?

- Knip de ballon in tweeën en gooi de helft met het tuitje weg.
- Span de rest van de ballon heel strak over de opening van de jampot en zet het ballonvlies met het elastiek vast. Lees verder »

Een 3D-film fopt je hersens

Zit je in een bioscoopstoel? Of zweef je in een ruimteschip? Aan het begin van de film Avatar komt zo’n ruimteschip aan bij de buitenaardse maan Pandora. En het voelt alsof je zelf zweeft…

YouTube Preview Image

Dat komt doordat Avatar een film is in 3D, in drie dimensies dus. Je ziet diepte. Steeds meer films komen uit in 3D. Ook Alice in Wonderland, Yogi de Beer en Zuid-Amerikaanse roofvissen zijn dit jaar in drie dimensies te zien. Hoe maken ze zulke films, vroeg Peter-Jan Derks (12 jaar) uit Heerlen aan Dr. Zeepaard. Lees verder »

Beren zetten kraak

NRC_130210_beer_web

Dieren zijn net mensen – en andersom. Zo gunnen hertenmannetjes elkaar in de bronsttijd het licht in de ogen niet, vanwege de vrouwtjes. Spinnen zijn vaak nijdig. En alle dieren zijn liever lui dan moe. Panters en tijgers eten bijvoorbeeld liever eenvoudig te vangen malse, jonge gazellen of herten – en geen taaie oude en zieke dieren zoals ze in natuurfilms altijd beweren. Probeer maar eens om bij alle zeven hoofdzonden – ijdelheid, hebzucht, wellust, jaloezie, vraatzucht, wraak en luiheid – een diersoort te bedenken. Om het ietsje moeilijker te maken mogen de veelvraat en de luiaard niet meedoen. Lees verder »

Dr. Zeepaard maakt ‘kaas’

proefjeAls melk zuur wordt, komen er klonten in. De eerste beginnetjes van kwark en kaas. Met een scheutje azijn doe je dat in tien minuten na.

Wat heb je nodig?
Een groot glas, een oude panty, een schaar, een pan, een fornuis, een eetlepel, melk, azijn en je vader of moeder.

Wat moet je doen?
- Schenk het glas half vol melk en giet de melk dan over in de pan.
- Zet de pan op het fornuis en warm de melk op tot ze net niet kookt. Doe dit samen met je vader of moeder.
- Giet twee eetlepels azijn bij de melk en roer goed. Zie je klontjes?
- Knip een voet van de oude panty en span die zo om het glas dat de voet daar in hangt als een slappe zeef.
- Giet je klontenmelk door de zeef en laat het glas zo tien minuten staan. Hijs zonodig de kous nog een beetje op, zodat hij niet in het vocht hangt. Lees verder »