Archief voor: oktober 2009


Oude wolven bijten niet

Dieren kunnen heel oud worden. Gieren, papegaaien en schildpadden gaan zó honderd jaar mee. Een paar jaar terug is er zelfs een walvis gevonden met een harpoen in zijn bast die walvisvaarders in de negentiende eeuw gebruikten – probeer maar eens uit te rekenen hoe oud dié walvis  nu minstens is.
Maar dieren worden meestal niet zó oud, dat je ze ook bejáárd kunt noemen: dat ze slecht ter been zijn, telkens dezelfde moppen vertellen, of chagrijnig in zichzelf zitten te hinniken, blaten of grommen.

Dat komt doordat de Natuur nogal, met een lastig woord, hardvochtig is: bij het minste gebrek worden oude dieren door een roofdier ingehaald en opgegeten, of ze vallen ten prooi aan akelige ziektes.

NRC_311009_bejaardewolf_web2

Althans, dat dáchten de biologen altijd. Maar Amerikaanse onderzoekers hebben nu ontdekt dat dieren toch ‘bejaard’ kunnen worden, en trager van begrip en zo. Dat hebben ze zelfs gemeten. Lees verder »

Windmolen – gier: 1-0

gier 2

gier 1Alle natuurbeschermers zeggen het: windmolens zijn goed voor het milieu en dus voor de dieren. Maar daar denkt deze vale gier intussen heel anders over. Die natuurorganisaties geven wel toe dat vogels ’s nachts of bij slecht weer per ongeluk tegen een windmolen kunnen vliegen. Maar deze gier zie je bij schitterend weer gewoon een paar rondjes rond de malende wieken vliegen. En dan opeens: boink, een klap van de molen, vleugel gebroken.

Dr. Zeepaard verscheurt de krant

zeepaardKrantenpapier scheur je zo doormidden. Maar eh, is dat wel zo? En nog iets: kun je zo’n  vel papier  splitsen in twee vellen? Vandaag nemen we de krant op de proef.

Wat heb je nodig?
Een krant, twee enveloppen met een plakrand, een schaar en een schoteltje  water.

Wat moet je doen?
- Neem twee krantenpagina’s. Scheur de ene in de lengte door en de andere in de breedte.  Merk je het verschil?  De scheur in de lengterichting gaat alle kanten op, terwijl  de andere scheur mooi rechtdoor gaat.
- Knip nu de plakranden van de  enveloppen af en maak ze vochtig.
- Plak een plakrand op een stukje  krantenpagina dat aan twee kanten bedrukt is. Lees verder »

Dolfijnen lanceren kwallen

NRC_241009_dolfijnmetkwal_web

Dolfijnen zien eruit alsof ze altijd lachen. Maar dat komt door de stand van hun bek en hun kleine oogjes. Het kan  best dat  dolfijnen intussen ontzettend  ernstig zijn.

Wel zeker is dat dolfijnen mensen kunnen laten lachen. Zoals in het filmpje dat de BBC deze week uitzond. Daarop zwemmen twee dolfijnen vlak onder de waterspiegel voor een bootje uit. Af  en toe springen ze  door de lucht  zoals dolfijnen vaker doen. Lees verder »

Aapmanieren

aapWij eten bami met een vork, Chinezen met stokjes. Zoiets hebben chimpansees ook. Twee groepen apen uit het land Oeganda in Afrika moesten hetzelfde probleem oplossen: hoe haal je honing uit een diep gat, waar je met je vingers niet bij kunt? De chimpansees uit het zuidwesten van het land hengelden met takken. De chimps uit het midden van het land kauwden blaadjes fijn, en maakten er sponsjes van. Apen hebben ook cultuur.

Dr. Zeepaard poetst zilver

proefjeOp zilveren theelepeltjes en zilveren bestek komt vaak een zwart laagje te zitten. Dat ziet er viezig uit. In deze proef halen we het weg zonder poetsen.

Wat heb je nodig?
Warm water uit de kraan, een zakje bakpoeder (15 gram), zilveren theelepeltjes of bestek dat een beetje zwart geworden is, aluminiumfolie, een afwasteil, een schuimspaan en keukenpapier.

Wat moet je doen?
– Bedek de bodem van de afwasteil helemaal met aluminiumfolie.
- Giet een laag warm water op het aluminiumfolie. Lees verder »

Klein, maar héél belangrijk

In New York is een bureau waar ze bijhouden hoeveel mensen er op aarde wonen. Helemaal precies kun je dat natuurlijk nooit weten, maar het zijn er  meer dan 6.790 miljoen. Bijna zeven miljard dus!
Toch is de mens niet het meest voorkomende  dier op aarde. Er is een klein diertje dat nog vaker voorkomt: de mier. Er zijn zelfs zoveel mieren (honderden biljarden) dat ze allemaal samen meer wegen  dan alle mensen op aarde.

meeuw2

Illustratie Irene Goede


Wanneer ook  dieren in  zee meedoen, is er nog een kampioen.  Het Antarctisch  krill. Van die glasachtige   garnaaltjes (eigenlijk: dierlijk plankton) zwemmen er in de zeeën rond de Zuidpool biljarden rond. Samen wegen al die krilldiertjes minder dan alle mieren bij elkaar, denken biologen, maar  wél meer dan mensen. Lees verder »

Lieve spin

spinSpinnen zijn fanatieke roofdieren. Maar nu is er een spin ontdekt die voorbeeldig leeft. Bijna vegetarisch. Hij leeft in Costa Rica op acaciabomen. Die bomen maken speciale knobbeltjes (‘de lichaampjes van Belt’) op hun bladeren waar mieren graag van eten.

Maar de spinnen profiteren mee, en eten ook van die knobbeltjes. Alleen af en toe eten ze een mierenlarve, voor de afwisseling. De spinnen zijn verder  ongewoon sociaal: ze leven allemaal samen, zonder eigen gebied. Als in een commune. En, uniek voor spinnen: de vaders besteden veel tijd aan het grootbrengen van hun jongen. Lees verder »

Wolventroost

wolventroost2Een merelzusje dat haar kop heeft gestoten, een mede-egel die zijn neus in de brandnetels gestoken heeft…. Dieren blinken meestal niet uit in medeleven met elkaar. Maar wolven zijn anders. Italiaanse onderzoekers hebben gezien dat wolven elkaar troosten.
In een roedel wolven is er af en toe ruzie, met stevige schermutselingen. En de verliezers daarvan? Die worden daarna opvallend vaak benaderd door bevriende groepsgenoten. Die zijn dan extra vriendelijk. Ze geven aandacht. Lees verder »

Megastap

kl_wetenschapEen dinosaurus met voetstappen zo groot als kinderbadjes, hoe groot is die zelf? Bijna tien keer zo zwaar als een olifant en drie keer zo hoog.

Dat schatten Franse wetenschappers. Bij Plagne – niet zo ver van Genève, maar niet het skidorp! – ontdekten zij een 150 meter lang spoor van stappen met een doorsnee tot wel 1,50 meter. De Fransen denken dat ze gezet zijn door een langnekdinosaurus die 150 miljoen jaar geleden leefde en 40.000 kilo woog. Lees verder »