Soms gaat Dr. Zeepaard naar een museum. Dan vraagt hij: Wat is het bijzonderste voorwerp hier? In Haarlem, in het Teylers Museum, is dat: een fossiele  babymammoet.

Het Teylers Museum in Haarlem is zelf al een museumstuk. Met versierde plafonds, mozaïekvloeren met krullerige roosters en met houten vitrines vol fossielen.

Maar vandaag gaan we naar de nieuwe vleugel van het gebouw. Daar heeft Bert Sliggers een tentoonstelling ingericht over de ark van Noach en de leer van Darwin. En daar hangt achter glas het voorwerp dat hij nu het speciaalst vindt. Lees verder »

Irene Goede Illustraties

Laatst vroeg iemand een vliegtuigspotter bij Schiphol wat leuker was: vliegtuigen kijken of vogels spotten. Hij zei: “Vliegtuigen van hetzelfde type hebben serienummers, een soort nummerborden, dus die zijn allemaal verschillend. Vogels van dezelfde soort hebben geen serienummers, dus die zijn allemaal hetzelfde.”

Je zou zeggen dat spotlijsters naar mensen kijken, zoals die spotmensen naar vogels: die tweebeners zijn allemaal hetzelfde. Maar Amerikaanse onderzoekers hebben nu bewezen dat spotlijsters mensen helemaal niet zien als één pot nat. Lees verder »

Wist je dat kauwgom en bubblegum verschillend zijn? Met ‘gewone’ kauwgom kun je geen goede grote bellen blazen. Maar bubblegum wordt van een speciaal soort rubber gemaakt, waarmee je hele goede bellen kunt blazen. Behalve rubber zitten er in bubblegum ook suiker en bijvoorbeeld smaakstoffen. In dit proefje ga je onderzoeken of bubblegum meer, minder of evenveel weegt na het kauwen.

Wat heb je nodig?
Pakje niet suikervrije bubblegum, keukenweegschaal of een brievenweger, 2 vrienden of vriendinnen, schrijfblok, pen

Wat moet je doen?
- Haal 3 stukjes bubblegum uit de verpakking.
- Leg ze op de weegschaal. Lees verder »

Soms leest Dr. Zeepaard een boek. Dit keer was dat Keizers van het ijs van de Engelse schrijver Richard Farr. Het is een ongelooflijk spannend en waargebeurd verhaal over de expeditie naar de Zuidpool, nu een eeuw geleden.

Toen de Engelse rijkeluiszoon Apsley Cherry-Garrard veertien jaar oud was, bladerde hij verdrietig door een atlas. Apsley wilde ontdekkingsreiziger worden, maar rond het jaar 1900 was het grootste deel van de wereld al ontdekt. De enige echt grote witte plek op de landkaart was de Zuidpool. Daar wilde hij heen!

Toen hij 23 jaar oud was, kwam zijn droom uit. Lees verder »

Irene Goede Illustraties

In plaats van: Wat is je lievelingsdier?,  kun je ook vragen: Welk dier vind je het allerergst? De komodovaraan is dan een goede kanshebber.

De komodovaraan leeft op het eiland Komodo en op een paar andere Indonesische eilanden. Het is de reuzenversie van de hagedissen uit onze streken; beestjes die je vliegensvlug over muren ziet schieten, en die insecten eten of eieren roven. Lees verder »

Dit proefje kun je altijd doen, omdat je er bijna niks voor nodig hebt. En toch blijft het  verbazen.

Wat heb je nodig?
Je hand en je neus.

Wat moet je doen?
-  Kruis je middelvinger met je wijsvinger
-  Strijk nu met de gekruiste vingers van boven naar beneden langs de voorkant van je neus, zodat je neus tussen de twee vingertoppen ligt.
- Wat voel je? Lees verder »

Mars, Jupiter, Titan… De planeten en manen in ons zonnestelsel zijn vernoemd naar de goden van de oude Romeinen en Grieken.

Allemaal? Nee, de aarde en de maan niet. En de manen van Uranus passen ook niet in het rijtje. Die dragen de namen van personen uit beroemde Engelse toneelstukken en verzende toneelstukken van William Shakespeare en uit de lange verzen van de Engelse dichterzijn landgenoot Alexander Pope.

Dat is niet toevallig. Lees verder »

Irene Goede Illustraties

In mei leggen de meeste vogels een ei. Logisch: in mei gonst, glibbert en ritselt het in de natuur van het voedsel voor de jonge vogeltjes. Garnalen in de Atlantische Oceaan – die van de garnalencocktail – leggen ook eieren. Dat doen ze aan het begin van het jaar. Een half jaar of nog later komen die eieren uit. De larfjes kruipen  op precies het goede moment uit hun ei: juist als er heel veel algen in zee dobberen. Want dat eten die garnalenlarfjes het liefst.

Maar hoe weten die garnalenouders wanneer ze hun eieren moeten leggen zodat die precies uitkomen als er veel te eten is? Daar weet niemand het fijne van. Biologen denken dat de garnalen erop letten hoe warm of hoe koud het zeewater is. Bij de goede temperatuur lossen ze hun eieren, “wetend” dat hun kinderen, maanden later, genoeg te eten zullen hebben.

Tot nu toe ging dat altijd goed – op alle menukaarten tref je garnalencocktails. Maar sommige biologen zijn bang dat de opwarming van de aarde (en van de oceaan)  de timing van de garnalen in de war zal gooien. Dan komen de eieren op het verkeerde moment uit. Als dat zo doorgaat, zei de Britse televisie, dan raken we straks  de garnalencocktail kwijt.

Maar dat valt misschien wel mee. Een paar jaar terug zeiden biologen ook dat vliegenvangers  zouden uitsterven. De vogeltjes zouden hun eieren te laat leggen: wanneer  de rupsenpiek – vliegenvangers eten  het liefst rupsen – al voorbij was. Had ook met de opwarming van de aarde te maken.  Maar de vliegenvangers zijn gewoon iets anders gaan eten en op een andere tijd gaan broeden. Bij die garnalen kan dat ook best gebeuren. Dus om de garnalencocktail nu op de lijst met Bedreigde Gerechten te zetten, gaat wel ver. Trouwens, misschien zijn rupsencocktails ook lekker.

Illustratie Irene Goede.

Was het moord? Vier miljoen jaar later is er opeens bewijs boven komen drijven. Archeologen hebben in de bergen van Peru, Zuid-Amerika, een heel oud walvisbot gevonden. Met een al even oude haaientand erin. Een witte haai zette de tanden in de kaak van een walvis, en liet één tand achter. Het gebeurde in een zee boven wat nu Peru is.

De walvis overleefde het niet. Maar was het echt moord?  Het kan zijn dat de haai  in een levende walvis beet. Het kan ook zijn dat de walvis al eerder aan zijn eind was gekomen. Dan heeft de haai alleen maar een dode walvis opgegeten.  De haai was een voorouder van de soort die wij nu kennen als de  witte haai of mensenhaai – die van de film ‘Jaws’.

Nee, de ‘opkomende munt’ heeft niks te maken met beurskoersen of andere geldzaken die in het nieuws zijn. Het is een oude goocheltruc. En het is óók een natuurkundeproef.

Wat heb je nodig?
Een leeg luciferdoosje van middelgroot formaat (5 bij 7 centimeter), een euromunt  en  een houten lepel.

Wat moet je doen?
- Schuif de munt aan  de onderkant van het doosje  tussen het luciferlaatje (de onderkant daarvan) en de buitenkant van het doosje. Laat de munt nog voor de helft uitsteken.
- Pak het doosje bij de zijkanten tussen duim en vingers beet. Lees verder »