*

Kleine Wetenschap :: nrc.nl

Oscar, de kat met kunstpoten

Het is wel een beetje eng, het filmpje over  Oscar. Volgende week woensdag zendt de Engelse televisieomroep BBC het uit.

Oscar is een zwarte kater. Hij kreeg een vreselijk ongeluk. Hij belandde  in een grote landbouwmachine en raakte zijn achterste twee voeten kwijt.

katoscar

Niet alleen de voorkant van die  voeten, waar de kussentjes onder zitten en de nagels uitschuiven. Dat zijn namelijk de tenen van een kat.

Oscar verloor ook de rest van zijn voeten. Het stuk  dat omhoog loopt tot  de ‘knie’ die naar achteren steekt. Nou ja, dat is dus ook geen knie, maar een enkel.

En toch  springt Oscar aan het einde van de film zomaar op een pak wc-papier. En loopt hij door een kamer. Gelukkig maar!

Hier zie je hem op een filmpje op de BBC-website. Lees verder »

Een eigenzinnige walvis

De meeste dieren zijn voorspelbaar. Gnoes trekken van noord naar zuid over de Afrikaanse savanne. En weer terug. Spinnen weven webben. Vogels leggen in het voorjaar een ei.

dolfijn

Die voorspelbaarheid maakt dieren ook een beetje saai. Dat ligt ook aan die natuurfilms op de televisie. Daarin rennen altijd maar dezelfde leeuwen achter zebra’s aan of happen die tonijnen weer eens een school sardientjes weg. Leuker wordt het als dieren iets ónvoorspelbaars doen. Lees verder »

Dr. Zeepaard scheidt afval

Dr. Zeepaard scheidt zijn afval en gooit het plastic in een aparte bak. Om er later   in een fabriek  nieuw plastic van te maken, moeten   alle verschillende soorten plastic eerst worden  gesorteerd.  Met dit  trucje kun je dat thuis ook doen.

zeepaardplastic

Wat heb je nodig?
Een PET-fles (zoals voor afwasmiddel- of frisdrank), een verpakking van ‘HDPE-kunststof’(zoals een shampoofles), een voorwerp van PS-kunststof (zoals plastic bekertjes), water, keukenzout, een schaar, een eetlepel en een diepe schaal. Lees verder »

Stratenmaker onder water

Zeehond Henry is blij als hij zijn masker op krijgt. En zijn oordoppen. Aandacht! Spelen! Lekkere  hapjes! De Duitse zeehond doet in zijn dierentuin in Keulen heel graag mee aan onderzoek.

zeehond

Henry vindt het helemaal  niet erg dat hij even blind  en doof is gemaakt. Want met zijn gevoelige  snorrebaard ziet en hoort hij genoeg. En laat hij òns bijzondere dingen zien. Dat  hij aan het water voelt dat  er een lekkere vis zwemt – op hònderd meter afstand. Hij kan zelfs verschil aanwijzen in verre visvormen. Op de tast. Lees verder »

Een grote rode OE

Dr. Zeepaard was deze week een middagje in Leiden. Daar was een wedstrijd voor onderzoekers. Wie het duidelijkst en  vrolijkst over zijn werk vertelde, won.

De woorden rolden door de zaal. Dr. Zeepaard werd er bijna duizelig van. Maar hij hoorde ook grappige dingen. Over de ie, de oe, en de aa bijvoorbeeld. Over klinkers dus.

Een paar van die  Leidse onderzoekers hadden de klinkers kleuren gegeven. De ie was blauw, de oe was rood en de aa was geel. Met die kleuren hadden ze een  kaart van ‘het land van de klinkers’ gemaakt. Lees verder »

Is er geluid in de kosmos?

Is er geluid in de kosmos? Dat  vraagt Eugène van Oorschot.

En nee, in de ruimte is het ijzig  stil. Onhoorbaar suizen kometen  door het zonnestelsel. In diepe  stilte schiet de zon reusachtige  vlammen de ruimte in. En doodstil klappen superzware sterren  uit elkaar in  superzware supernova-explosies.

zonnevlam

Dat komt doordat voor geluid  een ‘drager’ nodig is. Zoals de lucht in de dampkring van de aarde. Die  ‘draagt’  geluid door te trillen: snel voor hoge, en langzamer voor lage tonen.

Al trillend laat de lucht het trommelvlies in de oren van mensen (of  dieren) een beetje wapperen. Hun hersenen vertalen dat  daarna  in: geluid.

Maar  in de lege ruimte tussen sterren en planeten trilt er niks.  Elk geluid gaat daar dus verloren.  Zelfs de  Oerknal, de Big Bang, galmt niet na.

PS Je kan wel nep-ruimtegeluiden maken uit lichtgolven. Daarvoor moet je   radiogolven (lange lichtgolven die je met  mensenogen niet kunt zien) opvangen met radiotelescopen  (oren).
Met computers (hersenen) kun je die radiogolven daarna vertalen in nepgeluid. Dan  ‘hoor’ je  Jupiter piepen en de zon huilen.

Heb je ook een vraag?  Mail: zeepaard@nrc.nl en maak kans  op een Dr. Zeepaard T-shirt.

Coole surfkrokodillen

Brrr, wat een griezelig raadsel. Zoutwaterkrokodillen zijn waardeloze zwemmers. Toch steken ze soms honderden kilometers oceaan over. Ineens staan ze voor je neus, op een tropisch eiland ver uit de kust. Hoe doen ze dat toch? Australische wetenschappers ontdekten het: ze surfen!

surfkroko

Zoutwaterkrokodillen kunnen wel 5 meter lang worden en 500 kilo zwaar. De hele groten eten zo een waterbuffel op, of een mens. Overal zijn mensen bang voor ze, van India, China en Indonesië tot Australië. Niet badderen, er zitten krokodillen! Lees verder »

Dr. Zeepaard molt kroepoek

Een groot stuk kroepoek kan je iets leren over vulkanen. En daarna eet je het gewoon op!

zeepaardkroepoep

Wat heb je nodig?
Een groot stuk (gebakken) kroepoek en een stift.

Wat moet je doen?

- Haal een stuk (gebakken) kroepoek uit de verpakking.
- Houd het voorzichtig vast aan weerszijden. Kijk goed en probeer je voor te stellen waar het stuk kapot zou gaan als je het breekt.
- Trek met de stift een lijn op die plek op de kroepoek: dit is de breuklijn die jij voorspelt. Pak nu de kroepoek nog eens beet en breek het stuk echt.
-Je kunt het met meer stukken proberen. Kijk steeds goed:
is de kroepoek gebroken op de lijn die jij voorspeld had?

Lees verder »

Waren de eerste oceanen zout of zoet?

Bestond de eerste oceaan op aarde uit zoet of uit zout water? En ontstond die grote wereldzee uit regen of vulde zij zich vanuit rivieren? Dat wil mevrouw Willem Driesen uit Waalre weten. Lees verder »

Dr. Zeepaard vlecht waterstralen

Het is mooi weer! Tijd voor een proef die je buiten kunt doen. Met water.

watervlechten
Wat heb je nodig?
Een satéprikker of nagelschaar, een petfles, water en een gootsteen.

Wat moet je doen?
- Prik met de satéprikker of de nagelschaar drie gaatjes in de fles. Prik ze naast elkaar in de zijkant, iets boven de bodem. Zorg dat er een halve centimeter (of ietsje minder) tussenzit. Lees verder »