De Artis Bibliotheek is begonnen met het digitaliseren van de prentenverzameling Iconographia Zoologica. De Artis Bibliotheek is onderdeel van de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. De Iconographia Zoologica, geordend volgens de negentiende-eeuwse indeling van het dierenrijk, fungeerde als papieren databank voor de zoöloog in vroeger dagen.

De collectie, die een unieke bron voor de geschiedenis van de dierkundige prentkunst vormt, is in de negentiende eeuw begonnen door T.G. van Lidth de Jeude en voortgezet door R.T. Maitland. De ordening is op diersoort. Getracht werd van elke diersoort tenminste één afbeelding te hebben. In veel gevallen zijn er meer prenten van één soort. De prenten zijn opgeslagen in 226 houten boekdozen. De meest opvallende gouaches en aquarellen, zoals van Maria Sibylla Merian, worden bewaard in de zogenaaamde Notariskast.

In het kader van het nationale digitaliseringsprogramma Het Geheugen van Nederland is bij de Bijzondere Collecties gestart met de digitalisering van circa 20.000 prenten van zoogdieren en vogels. Een speciaal fonds van het Amsterdams Universiteitsfonds is opgezet om te kunnen doorgaan met de digitalisering van de prenten van andere diersoorten.

Door de digitalisering wordt de collectie voor iedereen wereldwijd toegankelijk en kunnen de originele prenten beter worden geconserveerd.

Het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam brengt museumwoningen via de website www.museumwoningen.nl onder de aandacht. Nederland kent 176 museumwoningen, die lang niet allemaal bekend zijn. Ten onrechte, vindt het NAi in Rotterdam, die al die ‘erfgoedpareltjes’ daarom online onder de aandacht brengt. Het NAi beheert sinds 2001 de museumwoning huis Sonneveld, een modern woonhuis uit 1933 van de architecten Brinkman en Van der Vlugt. Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van deze woning in 2008 heeft het NAi een compleet overzicht van alle museumwoningen in Nederland gemaakt.

Bezoekers kunnen zoeken op trefwoord, per provincie, per stad en per categorie (huizen van beroemdheden, huizen als kunstwerken, huizen van verzamelaars etc.)

(Foto Dekema State in Jelsum/NAi)

Bibliotheken, archieven en musea en rechthebbenden hebben een akkoord gesloten waardoor het digitaliseren en online beschikbaar maken van erfgoedcollecties eenvoudiger wordt. De organisaties van Bibliotheken (FOBID) en rechthebbenden (VOI©E) zijn dat overeengekomen in de commissie Digiti©E (Digitalisering Cultureel Erfgoed) die is ingesteld bij de ondertekening van een Intentieverklaring bij de opening van Amsterdam Wereldboekenstad in april 2008.

Het akkoord betekent volgens FOBID en VOI©E een belangrijke doorbraak in de discussie over de auteursrechtelijke aspecten van digitalisering van collecties in bibliotheken en archieven. Voor gebruikers zijn er echter nog wel beperkingen. Zo hebben de organisaties afgesproken dat erfgoedinstellingen werken zonder toestemming van de rechthebbenden mogen digitaliseren om on site (in hun eigen gebouwen) beschikbaar te stellen voor educatieve doeleinden. “De winst van deze verklaring is dat erfgoedinstellingen geen zoektocht meer hoeven te ondernemen naar rechthebbenden waardoor zij veel human resources en dus geld besparen en dat er één meldpunt is om afspraak te maken met rechthebbenden”, aldus auteursrechtendeskundige Wilma Mossink van SURFfoundation.

Negen maanden na de start van de pilot van de Amerikaanse Library of Congress met historische foto’s op Flickr heeft de bibliotheek een evaluatie gepubliceerd. De belangstelling van het publiek voor de foto’s is tot nu toe erg groot. Enkele resulaten:

• De 4.615 foto’s werden 10,4 miljoen keer bekeken
• 79 procent van de foto’s werd gebombardeerd tot ‘favoriet’
• Meer dan 15.000 Flickr-leden voegden de bibliotheek toe als contact
• 2.562 leden gaven 7.166 commentaren bij 2.873 foto’s
• 2.518 leden voorzagen de foto’s van 67.176 tags
• 4.548 van de 4.615 foto’s zijn van minsten één tag voorzien
• Men hoefde slechts 25 ‘ongepaste toevoegingen’ van gebruikers te verwijderen

De aanwezigheid op Flickr leidt ook tot meer bezoeken aan de website en de beeldbank van de Library of Congress. De website trok 60 procent meer bezoekers ten opzichte van dezelfde periode in 2007 en het gebruik van de beeldbank steeg met 13 procent.

De bereidheid van Flickr-bezoekers om informatie toe te voegen aan de foto’s is erg groot: “The pilot spurred many positive yet unexpected outcomes—especially Flickr members’ willingness to devote great effort to photo-related detective work and their level of engagement with historical images. Further, Flickr members have often drawn on personal histories to connect with the pictures, including memories of farming practices, grandparents’ lives, women’s roles in World War II, and the changing landscape of local neighborhoods”, aldus de LoC op haar weblog.

Het volledige evaluatierapport (pdf) staat hier.

(Via ZB Digitaal; foto: Vrouw met quilt in 1940 in Pie Town, New Mexico. Foto van Lee Russell)

Het Duitse Bundesarchiv is begonnen met de publicatie van 100.000 gedigitaliseerde foto’s onder een creative commons-licentie. De foto’s worden deel van Wikimedia Commons en staan in een beeldbank van het Bundesarchiv. Wikimedia Deutschland is de uitgever van de Duitstalige Wikipedia-encyclopedie. Volgens de licentie mogen de foto’s gratis bewerkt en hergebruikt worden.

De foto’s hebben de Duitse geschiedenis als onderwerp, o.a. de Weimarer Republik, het nationaal-socialisme en de oprichting van de DDR. Het is de bedoeling dat op den duur alle 11 miljoen foto’s van het Duitse nationale archief gratis via internet toegankelijk worden, zei de onderdirecteur van het Bundesarchiv, prof. dr. Angelika Menne-Haritz, op een persconferentie op 4 december jl.

Europeana, de portal voor Europees cultureel erfgoed, is gelanceerd. De site is een digitale bibliotheek die toegang biedt tot drie miljoen objecten uit meer dan duizend Europese bibliotheken, musea en archieven. Deelnemers aan Europeana zijn onder meer het Louvre in Parijs, het Rijksmuseum in Amsterdam en het Nationaal Archief. Het voordeel van Europeana is dat bezoekers via de portalsite in zeer veel gedigitaliseerde collecties tegelijk kan kijken. Wie bijvoorbeeld zoekt op Mozart vindt meer dan 1.000 treffers in 23 talen.

Het is de bedoeling dat Europeana in 2010 tien miljoen voorwerpen bevat. Hoewel Europeana behalve boeken, ook foto’s, archiefmateriaal en kunstvoorwerpen bevat beschouwt de Europese Unie de nieuwe zoekportal als het Europese antwoord op Google Books.

Elisabeth Niggemann, directeur van de Duitse nationale bibliotheek en voorzitter van de European Digital Library Foundation, verwacht dat Europeana bijdraagt tot een verbinding tussen de Web 2.0-generatie met het Europese cultuurgoed. “Europeana makes cultural bodies more relevant to the Web 2.0 generation – a generation that expects to be able to read text, see video, hear sounds and view images all in the same space and time. By offering young people a complete multimedia experience it will connect them to Europe’s culture, past and present.”

Gebruikers kunnen bij Europeana ook hun eigen tags aan vondsten toevoegen.

Door grote belangstelling voor de site is Europeana momenteel erg moeilijk te bereiken.

Het loslaten van foto’s en kunstvoorwerpen op het web is voor sommige professionals in musea en archieven een beangstigend idee. Wat gebeurt er met het materiaal buiten de context van het museum of archief? Wat doen anderen ermee? Hoe wordt erover gepraat? Verlies je niet alle controle?

In een verslag van het symposium over de foto’s van het Nationaal Archief op Flickr The Commons is de ervaring van Judith Moortgat, werkzaam bij het Nationaal Archief voor het project Beelden voor de Toekomst, te lezen: “Wat gebeurt er met de foto’s als je ze eenmaal op Flickr zet? Moortgat geeft een greep uit de 400 comments die sinds de lancering zijn geplaatst bij de foto’s. Iemand herkent de foto’s van Kamp Amersfoort in de Tweede Wereldoorlog, omdat haar vader destijds in de buurt van het kamp woonde. Super gebruiker ‘Leenke’ die veel Nederlandse bijschriften vertaalde in het Engels, waaronder bijvoorbeeld het begrip ‘korfbal’. Iemand die een ‘valse Vermeer’ ontdekt op een foto van de in de Tweede Wereldoorlog opgeborgen kunstschatten van het Rijksmuseum. Een expert op het gebied van helmen die de nationaliteit van een soldaat vaststelt en het serienummmer van zijn helm. Allemaal waardevolle informatie voor het Nationaal Archief.”

Sinds het Nationaal Archief op 21 oktober jl. begon met Flickr The Commons hebben 513.000 bezoekers de foto’s bekeken en zijn er meer dan 500 comments en 1.000 unieke tags bij foto’s toegevoegd. Het archief kreeg 1.200 vriendenverzoeken van andere Flickr-gebruikers.

De deelname van Nationaal Archief aan Flickr The Commons is een pilot. Na zes maanden zal gekeken worden op welke manier het archief verder wil gaan en wat gedaan zal worden met de informatie over de foto’s die verzameld wordt.

(Foto van het symposium Nationaal Archief joins Flickr The Commons. Foto van Kennisland)

Vanaf vandaag maakt het Nationaal Archief als eerste Nederlandse erfgoedinstelling een deel van zijn fotocollectie wereldwijd beschikbaar via Flickr The Commons. Hiermee deelt het Nationaal Archief zijn historische fotocollecties met een breed publiek met als doel deze collecties te laten verrijken door het publiek. Bezoekers van de site kunnen commentaren en tags toevoegen. In het kader van de nieuwe samenwerking tussen het Nationaal Archief en Spaarnestad Photo zijn ook foto’s uit dit archief toegevoegd. Bezoekers kunnen informatie toevoegen aan foto’s van de Arbeidsinspectie uit de eerste helft van de vorige eeuw, aan foto’s over de Eerste en Tweede Wereldoorlog, emigranten, de KNIL en de Olympische Spelen van 1928.

Het Nationaal Archief doet als eerste archief in Nederland mee aan Flickr The Commons, een samenwerkingsverband tussen fotoarchieven uit de hele wereld en de fotowebsite Flickr. Dit initiatief is opgericht om publieke instituten een gezamenlijk platform te bieden waarop zij hun fotocollecties kunnen delen met een groot publiek om vervolgens met informatie van bezoekers de kennis van de fotocollecties uit te breiden. De eerste deelnemer aan The Commons was de Amerikaanse Library of Congress.

Op dit moment kan de fotoliefhebber op www.flickr.com/photos/nationaalarchief grasduinen door een selectie van de fotocollecties van het Nationaal Archief en zijn partner Spaarnestad Photo. Het Nationaal Archief is op zoek naar verhalen achter deze foto’s en roept bezoekers van de website op om commentaren toe te voegen: Herkent iemand op een foto zijn ouders of grootouders? Kan iemand meer vertellen over de werkzaamheden die op de foto’s worden verricht? Herkent iemand zijn eigen straat of dorp? Het Nationaal Archief vraagt op deze manier bezoekers om te helpen het nationale geheugen van Nederland te bewaren.

De foto’s op Flickr zijn door het Nationaal Archief op hoge resolutie gedigitaliseerd binnen het grootschalige digitaliserings- en conserveringsproject Beelden voor de Toekomst. Hierin werken het Nationaal Archief, het Filmmuseum, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Kennisland, de Centrale Discotheek Rotterdam en de Vereniging van Openbare Bibliotheken samen aan het redden en ontsluiten van de kerncollectie van het Nederlands audiovisueel erfgoed. Het Nationaal Archief maakt in het kader van dit project 1,2 miljoen foto’s toegankelijk voor het publiek. Kijk voor meer informatie op: www.beeldenvoordetoekomst.nl/nationaalarchief.

(Foto: Sport, Olympische Spelen Amsterdam, Nederland 1928. Olympisch paard wordt in of uit een schip getakeld. Waarschijnlijk de Amerikaanse of Italiaanse inzending.)

Wat beweegt mensen om mee te doen aan co-creatie projecten op internet? Roem, erkenning, waardering, verveling, egomanie, experimenteerdrift, liefde voor een merk of een hobby? Een mengeling van deze motieven of iets heel anders? Over de redenen waarom mensen ‘meedoen’ op internet is nog niet zoveel bekend. Daarom is het interview van museum 2.0-deskundige Seb Chan met een heavy user van de Flickr-gemeenschap van het Powerhouse Museum zo interessant.

Het Powerhouse Museum in Sidney is een van de voorlopers op het gebied van ‘museum 2.0′. Gisteren sprak hoofd digitaal Seb Chan van het Australische museum op de bijeenkomst Open Museum op PICNIC in Amsterdam. Chan en zijn collega Paula Bray spraken onlangs met een actieve gebruiker van de Flickr-community van het museum en publiceerden het interview op het weblog Fresh + New(er). Bob Meade heeft veel tags aangebracht bij foto’s van het museum, dat meedoet aan het project Flickr Commons, en veel achtergrondinformatie over foto’s verschaft. Meade deed ook een bijzondere ontdekking op een foto. Uit interesse voor weblogs, fotografie en geschiedenis kwam hij ertoe om foto’s van culturele organisaties op Flickr te taggen. Hij begon met foto’s van de Amerikaanse Library of Congress en ontdekte toen de collectie van zijn ‘eigen’ Powerhouse Museum. Meade was geen regelmatige bezoeker van het fysieke Powerhouse of van de website van het museum. De Flickr-activiteiten van het museum hebben echter wel zijn interesse. Het interessante is dat de beschikbaarheid en de bewerkbaarheid van de collectie iets met het gedrag van Meade doet. Hij dacht altijd al positief over het Powerhouse Museum en andere culturele instellingen, maar bezocht deze weinig. De aanwezigheid op Flickr, waar Meade zelf ook al een account had, zet hem wel aan tot participatie en het delen van waardevolle informatie. Meade beperkt zich niet tot Flickr. Hij schrijft ook over zijn historische webactiviteiten op zijn eigen weblog, waarmee hij weer anderen enthousiast maakt om mee te doen.

(Foto: amateurfotografen die meedoen aan de image matching groep van het Powerhouse Museum op Flickr. Voor die groep maken mensen foto’s van lokaties die op historische foto’s voorkomen. Foto van Bob Meade)

Het Britse National Media Museum heeft zich aangesloten bij The Commons van Flickr. Het museum heeft ongeveer 75 oude foto’s online gezet die gebruikers kunnen taggen en becommentariëren. Een van de sets bevat foto’s uit 1890 die zijn gemaakt met een Kodak No. 1, de eerste snapshotcamera.

(Foto van Peter Henry Emerson/National Media Museum)