Bijna iedereen is tegen de overeenkomst die Google voor Google Book Search wil sluiten. De meeste bezwaren tegen de boekenzoekmachine zijn auteursrechtelijk van aard. Maar Google Books heeft ook nog een privacy-aspect. Elektronisch lezen laat sporen na. Wat gebeurt er met de gegevens van lezers die gebruik maken van Google Books? Wie heeft toegang tot de leesvoorkeuren van de (vermoedelijk) tientallen miljoenen mensen die straks hun boeken via Google lezen, lenen of kopen?

Amerikaanse juristen en burgerrechtenorganisaties maken zich zorgen dat de privacy van gebruikers van Google Books bedreigd wordt. Het zoekbedrijf kan immers precies zien wie wat leest. In een open brief (PDF) aan Google vragen de Electronic Frontier Foundation (EFF), de American Civil Liberties Union (ACLU) en enkele juridische faculteiten om de vrijheid van de lezer te garanderen. Ze hebben zich ook bij de rechtbank gemeld, die in oktober de overeenkomst goedkeurt of afkeurt, en een officieel bezwaar (PDF) ingediend.

Lezers moeten zich, zoals ze dat in de bibliotheek gewend zijn, kunnen verdiepen in onderwerpen als politiek en gezondheid zonder dat ze bang hoeven te zijn dat er iemand over hun schouder meekijkt of dat hun sporen later gevolgd worden. De prijs van toegang tot digitale boeken mag niet het opgeven van de privacy zijn, aldus de organisaties.

Volgens de brief is de huidige architectuur van Google niet geschikt om de privacy van de lezer te garanderen. De organisaties willen dat Google technische en juridische aanpassingen doorvoert. Zonder deze aanpassingen kunnen lezers het slachtoffer worden van de overheid die op zoek is naar persoonlijke informatie over burgers, advocaten in civiele processen en bedrijven die lezersdata willen gebruiken voor bijvoorbeed marktonderzoek. Dat de overheid geïnteresseerd is in het leesgedrag van burgers blijkt uit het aantal verzoeken om een overzicht van de aankopen van klanten. In 2006 vroeg het Amerikaanse openbaar ministerie Amazon 24.000 keer om zo’n overzicht.

In een eerste reactie op de brief zei Google dat er nog geen definitief privacybeleid is voor Google Books omdat de overeenkomst over de auteursrechten nog niet is goedgekeurd door de rechter. Het zoekbedrijf zegt nog te overleggen met juristen over de privacy policy voor Google Books. Google zegt wel dat de privacyrechten van gebruikers van Google Books in de toekomst beschermd zullen worden.

Bijna zes weken later heeft Google toch besloten om een aparte privacy policy voor Google Book Search te maken. In het nieuwe privacybeleid legt Google uit welke data het bedrijf verzamelt en wat er met die data wordt gedaan. De tekst is ook naar de Federal Trade Commission (FTC) gestuurd, de Amerikaanse waakhond voor de vrije markt (een ander bezwaar tegen Google Books is dat de site concurrentie onmogelijk maakt.)

De critici zijn nog niet tevreden. De EFF vindt het privacybeleid voor de boekenzoekmachine te beperkt. Google beschermt lezers nog steeds niet tegen inmenging van de overheid. Volgens EFF is Google te snel bereid om lezersgegevens te overhandigen aan overheden. EFF verwijt Google ook dat gebruikers hun privacy niet kunnen afdwingen omdat het bedrijf zich het recht voorbehoudt om de privacy policy te allen tijde te wijzigen.

(Foto van Okko Pyykkö)

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 9 september 2009 om 08:22 uur.