Waarom een inferieur medium toch moeilijker is
“Is het voor jou nou geen stap terug, werken voor een inferieur medium als televisie?” Met deze vraag opende vorig jaar een journalist van deze krant zijn interview met mij. Ik maakte op dat moment een nogal uitputtend promotietourtje Zomergasten en van alle provocerend bedoelde vragen stak deze het meest. De reden is simpel: ik voelde me betrapt want ik dacht vroeger ook zo, toen ik nog alleen televisie consumeerde en niet ook maakte: een minderwaardig medium voor gemakzuchtige mensen.
Ach ja, zo erg was het ook niet, maar ik besefte wel in wat voor schizofrene onderwijscultuur ik ben opgegroeid. Want hoe zou ik als tv-consument beter hebben kunnen weten over televisie? Terwijl onze cultuur primair visueel is, (tel het aantal woorden op een verkiezingsaffiche), heb ik op de middelbare school nauwelijks beelden leren doorzien. Jarenlang hebben ze me geholpen om de macht van woorden te begrijpen en te gebruiken: spreekbeurten, samenvattingen, tekstverklaringen, opstellen…
Automatisch vraag ik me bij iedere nieuwe zin die ik lees af of deze logisch volgt op de vorige, en als dat niet zo is, krijg ik van mijn brein een signaaltje. Zo ben ik afgesteld bij woorden, maar bij beelden…
Totdat ik dus zes afleveringen lang een Zomergastenprestentator mocht nadoen, en bijna elke dag wel iets ontdekte of doorzag waarvan ik dacht: Nou, dat had ik best willen weten, als tv-consument. Ik merkte dat ik anders televisie ging kijken, zoals iemand na een cursus regie of scenario schrijven voor altijd anders in de bioscoop zit. Ik ging me opeens vragen stellen als: waarom zoomen ze niet uit (oftewel komt er dan soms iets in beeld dat het close-up zou ondergraven?) Is het live (hebben ze kunnen knippen?) en zo nee, met hoeveel camera’s is dit gedraaid (oftewel, hebben ze ongemerkt kunnen knippen of niet?).
Dat soort dingen en nog veel meer, en zo ontstond het idee voor dit weblog: met een nieuwe jaargang van Zomergasten als aanleiding vertellen wat bij televisie buiten beeld blijft maar intussen sterk kleurt wat wel in beeld komt; de invloed van kijkcijfers op de opbouw van een programma, over wat media-aandacht met presentator en gast doet, hoe het publiciteitsspel wordt gespeeld en de gevolgen ervan voor een programma. Dat het massamedium televisie veel minder democratisch is dan de ‘elitaire’ krant, en waarom televisie interviewen moeilijker is dan voor de krant, live interviewen nog moeilijker is en live interviewen op de korte baan – denk aan Pauw & Witteman, De Wereld Draait Door – het allermoeilijkst.
Dat is dus het idee, maar of het kan: schrijven over televisie? Het is in ieder geval makkelijker dan het omgekeerde, televisie maken over schrijven. Ik zit nu een kleine vier uur achter dit scherm en beelden daarvan zul je hooguit aan een leipe galeriehouder kunnen slijten als kunst.
Ik zie twee problemen. Het eerste is dat een programma als Zomergasten niet zonder mystiek en discretie kan. Je moet in het leven niet alles vertellen, want dan beseft de buitenwereld dat de makers van Zomergasten ook Net Mensen zijn, en dat is dodelijk. Wie zou nog een ziekenhuis of restaurant in durven als bekend was hoe het daar echt gaat? De Zomergasten moeten er ook van op aankunnen dat wat ze buiten beeld doen in de studio, ook niet naar in de openbaarheid komt. Dus sorry roddelaars onder u, geen gory details, verder dan de onthulling dat niet alleen alle leden van de redactie maar ook de catering en de portier dagelijks worden gekeurd of ze nog wel links genoeg zijn, gaat dit weblog niet.
Wat dan wel? Vier dagen voor het begin van de nieuwe serie Zomergasten word ik het meest beziggehouden door het gedoe eromheen, vooral de publiciteit. Daarom heet het volgende blog: hoe word ik geen televisiepersoonlijkheid, oftewel: de ellende van publiciteitstournees en waarom televisie zo’n inferieur medium is.
donderdag 19 juli 2007, 11:31 uur
De heer Luyendijk mag wat mij betreft wat langer op tv blijven. Dan kom ik hem op tv en in de krant (toevallig) wat vaker tegen en kan me een uitgesproken mening over zijn ideeen vormen. Mijn voorlopige conclusie is dat hij een semi-intellectueel is. Wat hij zegt heeft een kern van waarheid of lijkt dat i.e.g. te hebben. (Net als een kromme zin die recht lijkt te zijn.) Ik meen me te herinneren dat ik hem een poosje geleden op tv in een studio met tv-beelden van histerisch schreeuwende Palestijnse viswijven zag, die uiteraard opriepen tot geweld. Hij gaf er een antropologische analyse van. Zijn conclusie was geloof ik dat die mevrouwen het niet zo bedoelden of dat wij westerlingen de beelden weer niet begrepen. Hoe het ook zij, de ondertoon was, dat de (eeuwige) joden het weer gedaan hadden. Dat is niet mij antropologische analyse. Maar nogmaals, misschien heb ik het niet goed begrepen. Vandaar dat ik hem nog wat vaker moet zien debiteren.
donderdag 19 juli 2007, 11:54 uur
Hooghartig om tv een inferieur medium te vinden. Misplaatst zelfs om dit adjectief te laten vallen in de context van het mooiste tv-programma dat er bestaat, Zomergasten.
Ik ben benieuwd wat de vragensteller wel niet moet vinden van dat andere inferieure medium met tekst én bewegend beeld – Internet – dat initiatieven voortbrengt als Zomaargasten (zie ook erwinblom.nl).
donderdag 19 juli 2007, 12:35 uur
Geheel eens, dat van tv een inferieur medium is gemaakt. Ik beschik over kabel tv aansluiting, met news channels CNBC, BBC World, CNN, Aljazeerah (Engels), Deutsche Welle, Fox en Australian BroadCasting. TV5 moet ik door gebrekkige beheersing van het Frans aan me voorbij laten gaan. Plus 60 movies/sport/entertainment kanalen, zoals Discovery Channel, National Geographic, Style, Travel & Life, AXN, Hallmark, Star Sport, ESPN, etc, etc. En een tiental lokale zenders (ik woon in Jakarta). Ik zet, schat ik, eens per maand de tv aan, als in slaap vallen me te lang duurt, en ik te moe ben voor lezen. Voor mij, naast de incidentele DVD, de enige nuttige aanwending van mijn kabelaansluiting. Als ik geen hulp in de huishouding zou hebben, zou ik ‘m cancellen. Tot mijn eigen onthutsing ontdekte ik onlangs, dat ik van de nieuwszenders tegenwoordig CNN de minst onaanvaardbare vind. Misschien na Aljazeerah, omdat die voor mij nog nieuw is. Alle nieuws zenders behandelen dezelfde onderwerpen, zowel in aantal als variatie erg beperkt. Want men gaat bij dezelfde bronnen te rade: Reuters en wat dies meer zij. Begrijp ik, sinds “Het zijn net mensen” (prima boek). Bovendien worden onderwerpen geselecteerd voor de kijkcijfers. Slechts 2 hilarische voorbeelden: David Beckam start bij Galaxies in LA …. Paar maanden daarvoor: 4 dagen lang de vrijlating door Iran van 15 UK Navy sailors. Als toegift de openbaring dat de vrijgelatenen “hun verhaal” banaal aan de media verkochten. Hoe was het onderwerp dan op het nieuws gekomen, vroeg ik me af.
Nieuws ?!?
Neen, geef mij radio, any time.
Vraag: Wat doet Joris Luyendijk zelf aan de treurige tv content ?
donderdag 19 juli 2007, 17:38 uur
Een foto liegt niet, maar de keuze van uitsnede, standpunt, onderlinge verhoudingen, kijkrichtingen biedt genoeg mogelijkeid tot suggestie of manipulatie.
En het belang van het in de publieke opinie tijdig ‘bepalen van het verhaal’ is tijdens mijn opleiding nooit genoemd, maar in het volgen van nieuws uit Amerika of Israel heb ik dat goed kunnen bestuderen. Het zijn beide landen waarover en waarvandaan nogal wat nieuws komt, en dan maakt het wel uit hoe die uiteindelijke 2 regels in het journaal geformuleerd worden, wiens interpretatie van gebeurtenissen wordt doorgegeven.
http://bagnewsnotes.typepad.com/
Deze site gaat niet alleen over TV wel over het analyseren van actuele beelden
vrijdag 20 juli 2007, 10:40 uur
Wie heeft de zomergasten uitgekozen? Is dat het beleid of Joris zelf. In ieder geval begrijp ik niet waarom Linda de Mol is uitgekozen. Dat is toch niet echt een interessant persoon. Misschien voor mannen ene ooie vrouw. Maar ik ben bang dat ze niets te zeggen heeft.
maandag 23 juli 2007, 10:11 uur
Ik zou Linda even afwachten! Je weet maar nooit of er toch nog iets interessants uitkomt. Tenslotte wist Zomergasten ook iets aardigs te maken van Heleen van Rooyen….
Groot compliment voor Joris voor de uitzending van gisteravond. Prachtige televisie! Nu al weer het hoogtepunt van het jaar.
Ik kijk alleen Zomergasten, verder geen tv. Met een goede krant (NRC dus; daarin lees je ook precies wat je niet hebt gemist), goede radio, goede tijdschrifte en boeken kom je ook heel ver en mis je het ‘minderwaardige medium voor gemakzuchtige mensen’ niet.
Maar van mij mag Joris nog wel even doorgaan met zijn televisiepersoonlijkheid-in-wording. Hij doet het super.
maandag 23 juli 2007, 22:50 uur
@M. Ening:
Wat een treurig slechte analyse van het optreden van Joris in het programma Plaat des Oordeels. Eigenlijk bewijst u hetgeen Joris daar probeerde uit te leggen.
@Dick:
Radio? En radio is niet afgestemd op het publiek dat luistert? Ook op radio 1 komen vaak genoeg onderwerpen langs waarbij ik mijn wenkbrauwen frons.
Qua onaanvaardbaarheid wint Fox News het duidelijk van CNN, zoekt u maar eens op “O’reilly” op http://www.Youtube.com.
Tv hoeft niet alleen maar entertainment te zijn. Verschillende documentaires bewijzen hoe belangrijk beelden zijn bij het overbrengen van een educatieve boodschap. Don’t shoot the messenger!
woensdag 25 juli 2007, 14:41 uur
“Ik zie twee problemen. Het eerste is dat een programma als Zomergasten niet zonder mystiek en discretie kan. Je moet in het leven niet alles vertellen, want dan beseft de buitenwereld dat de makers van Zomergasten ook Net Mensen zijn, en dat is dodelijk. Wie zou nog een ziekenhuis of restaurant in durven als bekend was hoe het daar echt gaat?”
Je raakt hier aan de kern van de huidige televisiewaardering. Het medium wordt wellicht als inferieur beschouwt om dat het, zeker in de tijd van de Gouden Kooi, wellicht wat te pornografisch geworden is. Hiermee bedoel ik, dat het schijnbaar niets verhult, alles moet naar boven komen. De analogie met een restaurant is daarom nog zo gek nog niet. Een goed restaurant regisseert op bijna theatrale wijze haar decor, haar sfeer en zo ook klasse. Ik hoef niet te weten dat de kok, vlak voor zijn ontslag, nog een vluggertje met de vrouw van de baas heeft gehad in de keuken. Zo zijn er nog meer voorbeelden.
Genot vaart wel bij illusie. En dat is wellicht toch menselijk.