Berichten door Funs

Protest en schijnvrijheid

Geplaatst op 29-02-2012.

Al maanden discussiëren mensen in de hele wereld over twee afkortingen: ACTA en SOPA. Het betreft geen nieuwe ziekte in de binnenlanden van Bolivia en ook geen briljante vondst in Wordfeud. De echte betekenissen zijn stukken minder lollig.

Het Anti-Counterfeiting Trade Agreement en de Stop Online Piracy Act zitten niet alleen slecht in elkaar, maar beknotten bovenal de vrijheid op internet van Henk, Ingrid en hun Amerikaanse boezemvriend Joe the Plumber. En wat doen verlichte, ‘vrije’ burgers als onze vrijheid beknot wordt door de Amerikaanse overheid? Dan trekken we ten strijde. Niet met treurige spandoeken op gure pleintjes, maar op Twitter en Facebook, met teksten die er niet om liegen.

Hulde.  Althans, zo dacht ik aanvankelijk. Inmiddels hebben de verwoede protesten bij mij twijfels opgeroepen. De protesten zijn namelijk een beetje hypocriet of op zijn minst selectief. De Amerikaanse regering heeft immers het aantasten van burgerlijke vrijheden tot kunst verheven. Wie in New York op een veerboot wil, mag nog net z’n onderbroek aanhouden en wie op het vliegveld niet eerbiedig genoeg naar de douane kijkt, mag terug achteraan in de rij. Hoezo vrijheid en westelijke waarden? En wat te denken van Facebook, dat zonder blikken of blozen onze gegevens doorverkoopt? Is hier dagelijks hevig protest tegen? Nee, blijkbaar hebben we deze onvrijheden geaccepteerd.

In mijn laatste column voor deze krant wil ik met heroïsche woorden een strijd voor echte vrijheid ontketenen. Witte Huis, Facebook, ACTA en SOPA? We lusten jullie rauw!

Friezen op Twitter

Geplaatst op 15-02-2012.

Vandaag is het precies een week geleden dat Wiebe Wieling en zijn nu al legendarische ijsmeester Jan Oostenburg ons uit onze nationale droom hielpen. Die zestiende Elfstedentocht komt er, maar nu even niet. Inmiddels is het kwik gestegen en zijn de emoties afgenomen. Tijd voor een rustige evaluatie! En vraag het mijn leraren: voor rustige evaluaties moet u bij mij zijn.

Al sinds het midden van de vorige eeuw staan ijs, oudere Friese mannen in onflatteuze regenjassen, en kluunpassages garant voor massahysterie. Vroeger bleef die beperkt tot krantenkoppen en Polygoon-journaals met wijze-mannen-stemmen die euforisch ‘bewegende beelden’ uit het Noorden aankondigden.

Dat is verleden tijd. Toen her en der nog rayonhoofden druk doende waren met door het ijs zakken, kwamen de eerste Twitteraccounts als paddenstoelen uit het ijs. Friese schaatsfanaten ontpopten zich als onderzoeksjournalisten die binnen een paar uur duizenden volgers wisten te verzamelen. Er kwamen berichten over ijsdiktes op de route, foto’s en interviews met Wieling en consorten.

Persoonlijk vond ik het geweldig. Het was het zoveelste bewijs dat klassieke media niet langer het alleenrecht hebben op goede nieuwsservice. De Twitteraccounts verzorgden op gezette tijden informatie over de ijsdikten, speculaties rond de tocht en daarnaast prachtige plaatjes van het winterlandschap in het mooie Fryslân.

Wie denkt dat Twitter alleen gebruikt werd door Elfstedentochthysterici, die niet konden wachten op de krant of op de persconferentie, heeft het mis. Zelfs de oerdegelijke Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden had een account. Zo ziet u maar weer: zelfs de meest nuchtere Fries ziet de kansen van en op sociale media.

 

Technoseksueel

Geplaatst op 01-02-2012.

Wikipedia is niet alleen een bron van kennis, maar ook een ongelooflijk leuk tijdverdrijf voor verloren uurtjes. Ik kan het iedereen aanraden om op een lome zondagmiddag een willekeurige Wikipediapagina te bezoeken. Eenmaal aangekomen op een pagina over de scheepsarts van de Titanic, de Rode Zee of een bepaald soort vleermuis is het de kunst door te gaan klikken op de verwijzingen die in zo’n artikel staan.

Dit levert een soort knapzakachtige speurtocht door de krochten van een digitale encyclopedie op, waarvan het einde net zo onduidelijk is als de reden om de tocht te beginnen. Het brengt je kennis die niet alleen ongevraagd maar ook nog eens heel raar is. Zo toetste ik afgelopen vrijdag het woord ‘metro’ in. Behalve de krant en het vervoersmiddel doemde ook het woord ‘metroseksualiteit’ op. Het eerste wat ik dacht was: Matthijs van Nieuwkerk. Zowel een vreemde – misschien wel verontrustende – als juiste associatie. Ik bleek namelijk gelijk te hebben: Matthijs van Nieuwkerk wordt door vrouwen getypeerd als een man die emotie toont, zich goed verzorgt en van mooie kleren houdt. Dat is precies de definitie van metroseksualiteit. Tot zover dus niks aan de hand.

Gefascineerd door alle varianten op ‘normale’ seksulaiteiten als hetero – en homoseksualiteit kwam ik terecht op een pagina over ‘technoseksualiteit’. Ook hier was mijn eerst gedachte vrij zorgwekkend: ik dacht aan een duidelijke seksuele voorkeur voor Bill Gates of Aziatische ICT-nerds met brilletjes. Gelukkig bleek ik dit keer wel ongelijk te hebben.

Technoseksualitieit is namelijk hip en benijdenswaardig! Een technoseksueel is een nader gespecificeerde metroseksueel, die ook nog eens aandacht aan zijn gadgets besteed. Dus niet alleen dure schoenen en mooie kleren, maar ook een mooie telefoon en een dure iPod. Tip voor alle nerds: noem jezelf voortaan technoseksueel. Die mooie kleren, die komen later wel.

Nepaccount: grap of fout?

Geplaatst op 18-01-2012.

Iedere twitteraar trapt er eens in de zoveel tijd in. Je leest een tweet en denkt: dit is te absurd. Na een klein beetje research kom je erachter dat je van doen hebt met een nepaccount.

Tot zover: niks raars aan de hand. Het wordt pas echt erg als je je eigen vrouw niet meer van nep kan onderscheiden. De immer genuanceerde Rupert Murdoch tweette dat Britten wel eens wat harder mochten werken, waarop zijn ‘vrouw’ hem vinnig corrigeerde.  Achteraf bleek Ruperts vrouw niemand minder dan een ongelooflijk handige grappenmaker die haar digitale identiteit had weten te kopiëren. Voor sommigen is digitale identiteitsfraude puur new-age-cabaret, maar anderen zien het als een misdaad.

Die laatste visie zorgt voor een opkomend publiek debat dat afgelopen week werd geopend door Bénédicte Ficq, die in De wereld draait door pleitte voor het rigoureus verbieden van nepaccounts. Ze werd direct gevolgd door Kamerleden van D66, SP en PVV die dit weekend Kamervragen stelden.

Het is terecht verzet tegen een serieus probleem. Maar is het ook effectief? Ik vrees van niet. Met deze oplossing verbied je ook alle satirische nepaccounts van bijvoorbeeld de koningin en sinterklaas. En waarom zou je op tv iemands identiteit wel op satirische wijze mogen kopiëren en op Twitter niet? De gelegenheidsalliantie van advocaten en Kamerleden kan zich beter concentreren op de herkenbaarheid van echte accounts. Daarvoor biedt Twitter namelijk al lang mogelijkheden. Echte accounts van bekende personen kunnen door Twitter geverifieerd worden, zodat iedereen kan zien dat zijn of haar tweets echt zijn. Laten we pragmatisch verder tweeten en stoppen met strijden tegen onoplosbare schijnproblemen.  

Verslaafd aan je smartphone

Geplaatst op 24-12-2011.

Wij jongeren zijn verslaafd. Allemaal. En ook nog eens allemaal aan het zelfde. Zeven dagen per week, 24 uur per dag kijken we op onze smartphone. Continu checken we of we een nieuwe Ping, Whatsapp of porretje hebben. Buiten dat ik deze benamingen zeer – maar dan ook zéér – vreemd vind, is al het voorgaande niet waar.

Het is slechts wat ik regelmatig te horen krijg van ‘ouderen’ die ik tegenkom bij lezingen. Zij zien het checken van sociale media als een volwaardige activiteit, die net zoveel aandacht vergt als aardappelen schillen, de auto wassen of andere belangwekkende bezigheden. Mijn antwoord is iedere keer weer hetzelfde: af en toe op je telefoon kijken is een bijactiviteit, geen levensinvulling. En van dat antwoord was ik altijd stellig overtuigd.

Tot ik afgelopen zaterdagavond de – subliem gemaakte – aflevering van VPRO Thema zag. Die aflevering vertelde het verhaal van jongeren die volkomen vergroeid zijn met hun telefoon. Het was een verhaal van meisjes die hun smartphone in een badmuts inpakte, zodat hij toch mee kon onder de douche. Het verhaal van iemand die tijdens de seks met haar vriendje telkens even op Facebook moet kijken. En het verhaal van mensen die hun relatie beginnen, onderhouden en beëindigen op Whatsapp.

De aflevering schokte mij, maar niet omdat het herkenbaar was. Het verbaasde me juist. Hoe beklemmend is het om liefde te zien als iets dat bestaat bij de gratie van een opgeladen accu en een werkende wifi-verbinding? En wat doet het met je sociale vaardigheden als je emoties slechts kan typen, zonder iemand aan te kijken? Het lijkt me duidelijk: dat is niet de goede weg. Het wordt dus tijd voor de revival van de ouderwetse romantiek.  Kaarsjes aan, smartphones uit. Dat is pas een échte Kerst!

Twittersint

Geplaatst op 07-12-2011.

Sinds begin juli is Nederland in rep en roer: de goede Sint was weer in aantocht. Die gekte hebben we achter de rug. Afgelopen maandag schenen vele manen door de bomen, staakten vele makkers hun wild geraas en werd er telkenmale op deuren geklopt – hard geklopt, zacht geklopt. Maar ook in die andere wereld – u weet wel: de sociale media – bleef de katholieke kindervriend niet onopgemerkt. Sylvia Witteman uitte haar frustraties in talloze hilarische tweets, afgewisseld met dichtregels die de tere kinderziel behoorlijk zouden kunnen schaden. Resultaat: een lachende Funs en een aantal ontvolgingen voor Sylvia, van humorloze moraalridders.

Sinterklaas houdt de twitteraar bezig. En dat wordt versterkt door de digitale aanwezigheid van de goedheiligman zelf. Een korte zoektocht leverde een handjevol Twittersints op. Sommigen tweetten voor het laatst in 2007 en zijn dus hoogstwaarschijnlijk bezweken onder hun hoge leeftijd. Anderen zijn enorm populair en worden door talloze mensen gevolgd. Waar kinderen ooit nog doodsbang waren voor de Sint, Zwarte Piet en zijn roe, wordt de Twittersint nu regelmatig bedreigd via Twitter. Welkom in Nederland.

Gelukkig staat de digitale Sinterklaas niet alleen. Hij staat in een illuster rijtje ‘nepaccounts’, dat zich uitspreidt van @Koningin_NL tot de hond van Jan de Hoop. Is dit nu een vervuiling van Twitter of een leuke aanvulling? Wat mij betreft het laatste. De accounts van bijvoorbeeld de Twittersint zijn vaak erg humoristisch en aansprekend. Of neem @Koningin_NL: een account dat stukken grappiger is dan het ‘echte’ Koninklijke account van de Rijksvoorlichtingsdienst. Talloze niet-grappige twitteraars zouden zeer gebaat zijn bij een grappige nep-versie. Er is nog volop hoop voor Jeroen van Koningsbrugge.

Radio Oranje is oplossing voor Pakistan

Geplaatst op 23-11-2011.

Anjeracties, codeboodschappen op Radio Oranje en brieven begraven in de bevroren klei. Het is een kleine greep uit de vele manieren die door verzetsgroepen werden gebruikt om zich te verzetten tegen de Duitse censuur in de Tweede Wereldoorlog. Wie weet hebben de Pakistanen nog iets aan deze trucjes.

U zult wel denken: anjers – Duitsland – Pakistan, waar gaat dit heen? Toch is het verband dat ik leg niet eens zo heel absurd. De Pakistaanse overheid besloot namelijk onlangs de verruwing van de Pakistaanse burger aan te pakken. En waar moet je zijn om je burgers op te voeden? Natuurlijk: bij de sms’jes die ze elkaar sturen.

U voelt de urgentie langzaam komen: maatregelen zijn geboden. De overheid verplichtte telefoonproviders een filter in te stellen voor alles wat grof en onzedelijk is. Dat kan van alles zijn. Zo is de tijd dat de Pakistani elkaar ‘Jezus’, ‘Kont’ of ‘Scheet’ sms’en definitief voorbij.

Persoonlijk moet ik diep nadenken om een sms’je te schrijven met deze woorden, maar het blijft een ongelooflijk beklemmende actie van de overheid. Het beperken van de algehele vrijheid is in landen als Pakistan natuurlijk al lang geen uitzondering meer. Pakistan is namelijk een land waarin 4 van de 5 gedetineerde vrouwen wordt verkracht door de politie. Het is het land waar tachtig procent van de vrouwen te maken heeft met ernstig geweld. Nu komt daar dus een verbod op vloeken en het gebruiken van seksuele taal bij. Een vrouw verkrachten is prima, maar je mag daarna niet je vrienden sms’en over dat je ‘seks’ met haar hebt gehad. Zelfs als je land eens in de zoveel tijd overstroomt, mag je niet vloeken in een sms’je. Er zit maar één ding op: Pakistani moeten in code gaan communiceren.

Help! Een Jaarbeurs vol nerds!

Geplaatst op 09-11-2011.

Of ik een lezing wilde geven over sociale media in het algemeen. Dat was de vraag die mij een half jaar geleden werd gesteld. Prima, 4 en 5 november, Jaarbeurs Utrecht: staat genoteerd.

Ik zocht niet uit voor wie het precies was, tot ik in oktober toch eens ging kijken wat ik ging doen. HCC. Hobby Computer Club. Nooit van gehoord. Een dorpsclub van computersleutelaars of een grote organisatie? Ik had geen idee en besloot het niet verder uit te zoeken. Met open vizier stapte ik afgelopen vrijdag in de trein. Nog steeds wist ik niet precies waar ik heen ging. Het enige dat ik achterhaald had, was dat Arda Gerkens voorzitter was van de club. Gerkens kende ik van toen ze nog SP-kamerlid was. Het leek me altijd een leuk mens, maar verdere kennis van haar had ik niet.

In Utrecht betrad ik het terrein dat ik alleen ken van scènes waarin roedels huisvrouwen elkaar in blinde paniek het ziekenhuis inslaan voor de Tupperware-stand. Nu was dat gebouw gevuld met nerds. Nerds zover je kon kijken. Ik dacht altijd vrij handig te zijn met m’n pc, maar de nerds op HCC!digital overtroffen dit behoorlijk. Een workshop 3D-films bewerken, computers gekoeld door water en nog veel meer hadden 10.000 nerds naar Utrecht gelokt. Dat vond ik een redelijk aantal, daar de plaatselijke voetbalvereniging in mijn dorp iets minder mensen op de been krijgt. In een gesprekje met een der nerds werd mij duidelijk dat HCC ooit een soort ANWB was voor computergebruikers. Een eigen blad en 110.000 mensen op de beurs.

Oeps. Ik bleek voor de grootste computerclub van Europa te staan. Vol goede moed pakte ik mijn laptop en begon te praten. Wat denkt u? Volgende keer toch even googlen?

Hoezo Arabische lente?

Geplaatst op 26-10-2011.

Het is nog geen jaar geleden dat Facebook door het Egyptische volk werd gebruikt om zich te bevrijden van hun dictator. En dat lukte: Hosni Mubarak werd verdreven en de macht kwam bij het leger te liggen. Dat leger was absoluut niet geïnteresseerd in macht, welnee. Het leger deed slechts zijn best om Egypte zo snel mogelijk democratisch te organiseren.

Acht maanden later is het resultaat van deze ‘democratisering’  alles behalve zichtbaar. Terwijl de Tunesiërs afgelopen zondag voor het eerst in hun leven vrij konden stemmen, wil het in Egypte maar niet vlotten met het organiseren van verkiezingen. Dit zou je nog een tijdje kunnen vergoelijken, mits het leger na 42 jaar Mubarak radicaal het roer omgegooid zou hebben. Helaas, die conclusie is niet te trekken.

Afgelopen week heeft de rechtbank van Kairo een man veroordeeld vanwege het ‘opzettelijk beledigen van de islam’. De veroordeelde – Ayman Youssef Mansour – had op Facebook een kritisch berichtje geplaatst over een godsdienst. Volgens de rechtbank van Kairo is dat reden genoeg voor een straf van drie jaar met ‘zware dwangarbeid’. Dat is blijkbaar de oogst van een maandenlange opstand waarbij het nodige bloed vergoten werd om een dictator te verdrijven.

 Hoezo een Arabische Lente? Mensen die door een niet-democratisch regime tot dwangarbeid worden gedwongen, roepen nu niet direct associaties met dartelende lammetjes en zoemende bijtjes bij mij op. De straf van Mansour is te vergelijken met de straf die Kareem Amer – een Egyptische blogger – kreeg onder het regime van Mubarak. Op het gebied van (digitale) vrijheid van meningsuiting is Egypte dus amper verder gekomen. Egypte moet een echte democratie verkiezen boven het stapelen van totalitaire regimes. Een democratie die zich verre houdt van oordelen over meningen. Tot dat zover is, zitten we nog steeds in een Arabische Herfst.

De slaven van Steve Jobs

Geplaatst op 12-10-2011.

De kranten stonden vol aubades, president Obama was in rouw en zelfs  in de reactie van megaconcurrent Bill Gates waren de superlatieven niet te tellen. Het zal u niet ontgaan zijn: Steve Jobs is afgelopen week op veel te jonge leeftijd overleden aan een vreselijke ziekte. Schokkend nieuws, zowel voor fans als voor Apple-sceptici zoals ik. De kranten hadden dus alle reden om aandacht te besteden aan het overlijden van de geestelijk vader van populaire en vernieuwende gadgets.

Maar waar was de kritische journalistieke houding? Waar waren de kanttekeningen bij het succes? Ze waren niet te vinden. In plaats daarvan verkozen vrijwel alle media de totale loftuiting. De belangrijkste vraag bleef echter onbeantwoord: moeten wij alles over willen hebben voor een gadget? Mag een visionair zijn ideeën rigoureus uitvoeren en daarbij alleen maar denken aan het design, de technologie en – vooral – de verkoopkansen? Onder Jobs’ verantwoordelijkheid is er veel misgegaan.

Wat te denken van de 16 Chinese Apple-medewerkers die het fabrieksregime niet meer aankonden en uit pure wanhoop zelfmoord pleegden? Of van de medewerkers die blootgesteld werden aan n-hexaan? Of van de levens van Apple-medewerkers die bestaan uit 15 uur onveilig werken en dan slapen in een overvol gebouw? Je zou verwachten dat een bedrijf – dat bij hoog en bij laag een universeel ideaal beweert te hebben – meteen tot actie zou overgaan en de situatie in de fabrieken zou verbeteren.

Maar nee: de Chinese medewerkers konden het doen met een verklaring waarin Apple beweerde dat ‘de werkomgeving veilig is en de werknemers respectvol behandeld worden’. Met zo’n verklaring kan je het als weduwe van een overleden Apple-slaaf dus doen. Jobs was absoluut briljant, maar duidelijk geen mensenrechtenactivist. Het wordt tijd voor een CEO die werkt als iGod: mooie gadgets maken en rechten altijd respecteren.