Gisteren hoorde ik een luguber verhaal van onze hulp (de man van degene van wie de vader laatst uit de boom viel). We hadden het over het fenomeen ‘tukang santet’, oftewel mensen die aan zwarte magie doen. Hij vertelde dat er ook zo iemand was in het dorp in district Semarang, waar hij vandaan komt. ,,Maar die is toen vermoord door de mensen.” Pardon?

Ongeveer drie jaar geleden zou zich in dat plattelandsplaatsje een waar drama hebben afgespeeld. In het dorp bestond een irrigatiesysteem, om te zorgen dat elk rijstveldje genoeg water kreeg. Maar de vermeende tovenaar kreeg niets, terwijl zijn buurman extra veel water kreeg.

Toen de buurman op een dag thuiskwam van zijn rijstveld, begon er volgens de overlevering bloed te stromen uit zijn oren, neus en mond. Duidelijk tovenarij, volgens de andere dorpsbewoners. Enkele mannen zijn toen naar het huis van de ‘tukang santet’ gegaan en lokten hem mee naar buiten, met het excuus dat ze een geit gingen slachten. Maar hij mocht zijn leren jasje niet meenemen, want zijn dorpsgenoten wisten dat het jasje ‘speciale krachten’ had. Lees verder »

Afgelopen week verscheen dit persoonlijke artikel van een collega-correspondent in Jakarta, over de abominabele Indonesische gezondheidszorg. Het begint zo: I never thought I would let the grim stories I’d heard about Indonesia’s health care system turn me into one of those expats who left the country at the slightest hint of a sore throat. Nu een verkeerde diagnose hem bijna een oog kostte, denkt hij daar anders over.

Zelf vond ik het ook altijd onzin dat veel expats en rijke Indonesiërs voor elke kleine ingreep naar Singapore vliegen. Maar als je over dit soort ervaringen  hoort, ga je het begrijpen. Zoals ook dit afschuwelijke verhaal van mijn collega van de Volkskrant, waarbij de geldzucht van een arts bijna een baby het leven kostte. En in de media werd de zaak van Prita Mulyasari en het Omni-ziekenhuis breed uitgemeten, die ook begon over een verkeerde diagnose.

Zo heb ik ook nog nooit gehoord dat een zwangere-met-geld géén keizersnede kreeg bij de bevalling. Tja, een keizersnee levert nu eenmaal meer op dan een natuurlijke bevalling. Lees verder »

Het valt me hier elke keer weer op hoe gemakkelijk mensen met wildvreemden – namelijk mij – praten over onderwerpen die in Nederland taboe zijn. Zo heb ik nog nooit gehad dat iemand niet wilde vertellen hoeveel hij verdiende.

Hetzelfde geldt voor gezinsplanning, en alles wat ermee te maken heeft. In mijn buurt bleven de buurvrouwen maar vragen wanneer ik nou eindelijk eens een kind kreeg. Op een gegeven moment zei ik dat we ‘nog even wilden wachten’. ,,Oh…”, riepen ze meteen. ,,Maar wat voor anticonceptie gebruik je dan?”

Gisteren had ik weer zoiets. Ik zat in de taxi en vroeg aan de vrolijke chauffeur van 24 of hij al een gezin had. Alleen een vrouw, antwoordde hij. Om dan te vervolgen: ,,En ik wil zo graag een kind! We zijn al twee jaar getrouwd, en het is nog steeds niet gelukt.” Lees verder »

Baby-arends op de Pramuka markt

Morgenochtend in nrc.next: een verhaal over hoe ik bíjna een superzeldzame en bedreigde kleine geelkuifkaketoe had gekocht. Ik was gisteren in Oost-Jakarta op dierenmarkt Pramuka, voor een verhaal over de verdwijnende biodiversiteit in Indonesië. En daar dus, of eigenlijk in de kampong erachter, de kleine geelkuif en andere soorten van de rode lijst van de International Union for Conservation of Nature.

De markt is behoorlijk groot. Er zijn vooral veel felgekleurde tropische vogels, die de meest bijzondere geluiden maken. Het is er een kakofonie van gezang en gefladder en gekrijs. En af en toe word je verrast. Ik stond te praten met een verkoper, toen hij opeens het rieten mandje opende dat hij in zijn handen hield: twee donzige babyarendjes. Hij voedde ze zelf, met krekels.

Ze hebben er ook andere dieren. Bovenop een terrarium met veldslangen lagen in tule zakjes flinke pythons te wachten op een koper. Ernaast zaten de wél giftige cobra’s in plastic potten met gaatjes erin. De verkoper vertelde dat ze veel worden gekocht door Nigerianen, die het bloed drinken voor hun ‘mannelijkheid’.

De meeste dieren op de markt zijn niet beschermd. Maar Tri Prayudhi van natuurbeschermingsorganisatie Profauna, vertelde dat 90 procent van de dieren op zo’n markt wordt gevangen in de natuur. Soms geldt dat ook voor dieren waarvan de verkoper zegt dat ze zijn gefokt. Lees verder »

Ik herinner me mijn verbazing nog op onafhankelijkheidsdag vorig jaar. Viert Indonesië de dag dat ze de Nederlanders eruit hebben gegooid (nouja, niet echt, maar dat was natuurlijk wel het idee), viert men dat met oud-Hollandse spelletjes! Zo deed ik in de straat mee met zaklopen, verloor ik jammerlijk met kroepoek happen en lieten de buren me winnen met de stoelendans. We woonden er net een week, dus het was een mooie manier om de buren te leren kennen.

Jammer genoeg had ik dit jaar geen tijd om mijn titel te verdedigen. Wel ben ik gisteravond naar Merah Putih (rood wit, naar de Indonesische vlag) geweest: een film in het genre ‘Indonesische helden verslaan het Nederlands tuig’. We gingen voornamelijk omdat een vriend een klein rolletje had. Hij was een van de weinige verstaanbare Nederlanders (de rest waren Australiërs, denk ik) en werd na enkele briljante zinnen (‘Op de weg geen geouwehoer!’) door zijn hoofd geschoten.

Het zou de duurste Indonesische film ooit zijn, en er zijn allerlei ervaren Amerikanen ingehuurd voor de special effects. De financiering van de film kwam uit politieke hoek: het is een co-productie van de broer van Prabowo Subianto en van een door Amerikanen geleid pr-bedrijf dat zijn campagne vormgaf. Lees verder »

Het was een vrolijke boel in onze garage vandaag. Het zoontje van onze hulp werd 3 jaar, en zijn ouders hadden maar liefst 40 kleuters uitgenodigd.

Dus vanaf vier uur schalden de kinderliedjes door de voortuin. Het vloerkleed werd van onze woonkamer verplaatst naar de garage, om alle kids te laten zitten. Stoeltjes erbij voor de ouders. Intussen zat de jarige om een gigantische Winnie de Pooh-taart heen te draaien en druppelden de eerste kinderen binnen met hun cadeautjes.

Op Indonesische feestjes blijven de gasten vaak maar kort, en dat was vandaag ook zo. Het was een efficiënt geheel. Alle kinderen die binnenkwamen, gooiden hun cadeautje op een grote hoop. Toen ze allemaal zo’n beetje zaten, kregen ze allemaal een glaasje cola. Vervolgens werd er gezongen en gebeden voor de jarige, en werden vijf kinderen uitgekozen om een spelletje te doen.

Daarna was het tijd om de taart aan te snijden. Terwijl de plakjes werden verdeeld, gingen de kinderen vast in de rij staan. Ieder kind kreeg een zak met snacks, een doos met rijst en een gefrituurde kippenbout, en een stukje taart. En volgens een variatie op het SMP-principe van sudah makan pulang (klaar met eten en weer naar huis) gingen alle kinderen met hun eten weer de deur uit. Om half zes was de tuin weer leeg.

De jarige en zijn ouders waren erg blij met het geslaagde feest. Na afloop hebben we met zijn allen in sneltreinvaart de cadeautjes uitgepakt. Een paar ingepakte kledingsetjes werden apart gezet: die kunnen de ouders mooi weer weggeven aan andere jarige kinderen. En de jarige wist van opwinding niet meer met welk cadeautje hij als eerste moest gaan spelen.

Het Marriott hotel na de aanslag

De aanslagen afgelopen vrijdag kwamen opeens wel erg dichtbij. Ik was in het MMC ziekenhuis in Kuningan voor het maken van een reportage, toen de verpleegsters daar net een nieuwe lijst met gewonden buiten de deur hadden gehangen. Op het eerste gezicht zeiden de namen me niet zo veel, sommige hadden ook alleen een voornaam. Alleen leek één naam wel erg op die van een Nederlandse jongen die ik ken.

Dus ik meteen bellen, maar er werd niet opgenomen. Misschien druk? Een sms’je dan maar. Hey, gaat alles goed? Maar voordat ik me zorgen kon maken omdat antwoord uitbleef, bekeek ik de lijst nog eens goed. En toen zag ik de naam van zijn baas erop staan. Shit, dus toch…

Dus ik naar boven, naar de intensive care. Was het inderdaad een Nederlander? Ja. En hoe is hij er aan toe? Slecht. Op dat moment konden de artsen nog niet eens zeggen of hij het zou halen of niet. Inmiddels hebben de artsen een deel van zijn been moeten amputeren. Maar hij was gelukkig wel stabiel genoeg om naar Singapore te worden gevlogen. Lees verder »

Voetbal in Citos, vannacht rond 3 uur (Foto door Sartoyo Toyo)

Ik wist al dat Indonesiërs van voetbal houden, maar dít had ik toch niet verwacht. Toen ik gisternacht rond één uur bij mijn favoriete shoppingmall Citos aankwam om te zien hoeveel mensen er naar de finale van de Champions League kwamen kijken, stond ik in de file. De parkeerplaats was vol, auto’s stonden in de berm naast de tolweg. Citos was afgeladen!

Duizenden mensen waren gekomen om van ruwweg 2 tot 4 ‘s nachts naar Europees voetbal te kijken op gigantische, door Heineken gesponsorde schermen. De cafés waren nog open, je kon nauwelijks lopen, en de enkele schoonmaakster die haar werk probeerde te doen, had het moeilijk. Veel jonge mannen, maar ook jonge vrouwen en oudere mannen. De Manchester United-shirts leken een kleine meerderheid te hebben, maar er liepen ook veel Barcelona-shirts rond.

,,Ik steun MU al sinds ik klein ben, rond 1992″, zei een 26-jarige jongen in een rood Manchestershirt. Dat zijn vriend voor Barcelona is, maakte niets uit. ,,Néééé”, zei hij toen ik vroeg of ze elkaar straks niet de hersens zouden inslaan, en ze gaven elkaar een high five. Waren voetbalsupporters overal maar zo relaxed!

De jonge psychologe Ria van 28 – tenger, modieus brilletje, grijze hoofddoek, perfect Engels – vertelde dat ze niet zozeer van voetbal houdt, maar wél van de spelers. Lees verder »

De demonstratie die we niet hadden mogen verslaan.

Zo, ik heb mijn 15 minutes of fame wel weer gehad. Ik was stomverbaasd toen ik gisteren bij de immigratiedienst van Jayapura werd ondervraagd en opeens mijn vader aan de lijn kreeg, die uit het nieuws wist dat ik was opgepakt. Maar toen ik gisteravond weer fijn thuis was in Jakarta, zag ik dat collega Babette Niemel, haar crew en ik zelfs het nieuws in Kansas hadden gehaald.

Eigenlijk raar, want het gebeurt zo vaak dat er buitenlandse journalisten in Papoea worden vastgehouden. Het is mijn collega van de Volkskrant al twee keer overkomen (en die kon ik dus mooi om advies vragen). Indonesië wil niet dat buitenlandse journalisten de regio bezoeken.

Gewoonlijk moeten correspondenten een speciale vergunning hebben om er als journalist te werken. Een volstrekt obscure zaak: als correspondent krijg je nooit te horen dat een vergunning nodig is of hoe je die kunt krijgen. Bijna niemand krijgt hem ook. Maar als je naar Papoea gaat zónder zo’n vergunning, loop je dus een groot risico te worden ingerekend. Overigens moeten ook toeristen op Papoea allerlei papierwerk regelen voordat ze bepaalde regio’s mogen bezoeken.

Deze vergunningplicht voor correspondenten is heringevoerd onder de huidige president (en oud-generaal) Susilo Bambang Yudhoyono. Lees verder »

Het gebeurt bijna nooit sinds ik hier in Indonesië woon, maar afgelopen week heb ik me weer eens flink geërgerd. Ik wilde informatie vragen bij een fitnessclub hier in de buurt (je moet toch wat als je in je dagelijkse routine niet meer fietst en nauwelijks loopt) en daar werd ik geholpen door ene Ferry. En Ferry wilde natuurlijk mijn telefoonnummer.

Wat volgde was een stortvloed aan telefoontjes en sms’jes van Ferry en zijn collega’s. Wist ik wel dat de grote aanbieding dinsdag zou aflopen? Hoe laat zou ik komen om me in te schrijven? En als ik kwam, moest ik vragen naar Ferry. Niet vergeten: FERRY. Uit angst dat ik het allemaal zou vergeten, kreeg ik zo’n beetje om de twee uur bericht.

Dit is iets waarover ik me hier verbaas: de agressieve marketing. Lees verder »