‘Gus Dur’ Wahid

Toen ik anderhalf jaar geleden in Indonesië kwam wonen, werd Abdurrahman ‘Gus Dur’ Wahid al niet meer serieus genomen. Af en toe haalde hij de pers met een rare uitspraak, die hij dan later weer introk. Ooit voorvechter van mensenrechten, steunde hij nu Partai Gerindra van mensenrechtenschender Prabowo. Zelf las ik zijn biografie (geen aanrader, de vriend die het schreef probeert al zijn fouten goed te praten), waarin hij op mij overkwam als een op macht beluste opportunist.

Hoeveel Gus Dur, die gisteren overleed, voor Indonesië heeft betekend, ontdekte ik pas echt toen ik in Surabaya een reportage maakte over de piepkleine joodse gemeenschap daar (hier te lezen voor abonnees). Zij vormen een overblijfsel van een bloeiende gemeenschap van duizenden mensen in de jaren vijftig. De oude mensen die ik daar sprak, hadden veel last van geweld door radicale moslims. De staat biedt hen nauwelijks bescherming. En allemaal zeiden ze: hadden we Gus Dur nog maar, die nam het wél voor ons op. Lees verder »

Madelon Székely-Lulofs

Even een leestip, zo aan het einde van de kerstvakantie. Onlangs las ik Rubber van Madelon Székely-Lulofs, die opgroeide in Nederlands-Indië. In 1931 schreef zij over de gemeenschap van rubberplanters in Deli (Sumatra).

De heren van de rubber komen er niet goed vanaf. Een combinatie van steeds stijgende rubberprijzen en verveling zorgt in de roman voor een sociaal leven dat steeds uitzinniger en decadenter wordt. Badend in de alcohol geven de planters en hun vrouwen zich over aan orgieachtige taferelen. Als ze al niet druk zijn elkaar pootje te lichten om de eerstvolgende promotie veilig te stellen.

Székely-Lulofs beschrijft intussen hoe uitgebuite ‘koelies’ stoïcijns de uitspattingen van hun bazen aanzien. Tot natuurlijk de rubberprijzen instorten en iedereen ten onder gaat. Dit alles tegen een achtergrond van de verwoesting van de tropenbossen, die moeten wijken voor eindeloze identieke rijen rubberbomen. Lees verder »