Vanochtend was er een ontbijtje georganiseerd met de Kamerdelegatie die Indonesië bezoekt en de Nederlandse pers die hier in Jakarta zit. Voorzitter Henk Jan Ormel (CDA) zei zelf al dat de pers veel aandacht heeft besteed aan dingen die de Kamerleden níét hebben gedaan tijdens dit bezoek: een trip naar de Molukken en een bezoek aan het dorp Rawagede. En uiteindelijk ging het daar vanochtend natuurlijk ook weer over.

Ik was zelf ook benieuwd hoe de verschillende Kamerleden dachten over de kwestie Rawagede. In dat dorp hebben Nederlandse soldaten 61 jaar geleden vele inwoners gedood, en enkele nabestaanden vragen nu een schadevergoeding van de Nederlandse regering.

Het standpunt van Harry van Bommel (SP) hierover was al duidelijk: die belde mij maandag zelf om te zeggen hoe belachelijk hij het vond dat de rest van de delegatie geen bezoek wilde brengen aan het dorp. Hij had het twee keer voorgesteld, zei hij. Maar zijn collega Kees van der Staaij (SGP) zei vanochtend dat hij niet had begrepen dat Van Bommel het zo belangrijk vond, tót hij het in de pers teruglas.

Dinsdag belegde Van Bommel nog een kleine persconferentie over het bezoek-dat-niet-plaatsvond met Indonesische journalisten, van wie er drie kwamen. De kwestie leeft hier niet echt. Het belangrijkste dagblad Kompas noemde Rawagede in een stukje, maar daaruit sprak bijna een soort opluchting dat de kwestie de betrekkingen tussen beide landen volgens Kamerlid Ormel niet zal verstoren. De Jawa Pos schreef wel kritisch over het feit dat de Kamerleden liever praten over mensenrechtenschendingen door Indonesië dan over mensenrechtenschendingen door Nederland.

Van de andere Kamerleden was alleen Joël Voordewind van de Christenunie ook voorstander van een bezoek aan het dorp, ,,uit medemenselijkheid”. De rest was om uiteenlopende redenen tegen. Bijvoorbeeld omdat ze zich niet willen bemoeien met een lopende juridische zaak, of omdat het een discussie is die meer thuishoort in Nederland dan in Indonesië. Maarten Haverkamp van het CDA zei dat hij in Nederland verschillende gesprekken heeft gevoerd met het Comité Nederlandse Ereschulden dat de claim organiseert, en dat een dvd met foto’s van de gebeurtenissen hem erg heeft geraakt. Maar hij wilde niet de weduwen in het dorp gaan ‘lastigvallen’ als hij ze ook niet iets te bieden heeft.

Hans van Baalen van de VVD (over wie ook dit stukje van mijn collega) was het stelligst tegen een bezoek. De VVD is tegen het oprakelen van het verleden als politieke kwestie, zei hij. Hij bestrijdt dat er sprake is geweest van oorlogsmisdaden door de Nederlanders, maar noemt het ‘excessen’. ,,Met de processen in Neurenberg of Tokio, daar is het niet mee te vergelijken.” Bovendien zijn er destijds door beide strijdende partijen excessen begaan, zei hij. ,,We gaan toch ook geen excuses aanbieden voor de slavernij. [...] Het leidt tot niks, zo kun je wel door blijven gaan.”

Maar goed: wat hebben de Kamerleden dan wél gedaan? Van alles, maar een van de interessantste dingen was dat ze uitgebreid hebben gesproken over mensenrechtenkwesties in Papoea en op de Molukken. Volgens Haverkamp was dat ook het belangrijkste onderwerp voor de buitenlandcommissie van het Indonesisch parlement. ,,Die zeiden direct: willen jullie soms Papoea terug?” Waarop de delegatie hen volgens Haverkamp heeft gerustgesteld dat de ,,territoriale integriteit van Indonesië voor hen erg belangrijk is”, maar dat ze zich wel zorgen maken of de autonomiewet van de provincie wel goed functioneert.

Verder besteedden de Kamerleden veel aandacht aan de ‘Molukse dansers‘ die levenslange gevangenisstraf kregen omdat zij zwaaiden met de RMS-vlag. Zij worden vertegenwoordigd door advocaat Johnson Panjaitan, die óók de nabestaanden van Rawagede vertegenwoordigt. Hij zei tegen mij (net als tegen de Jawa Pos) dat hij bij de delegatie naar voren heeft gebracht dat Indonesische activisten zich ook zouden moeten bezighouden met mensenrechtenschendingen door de Nederlanders, destijds. ,,Maar zij reageerden heel koeltjes en zeiden dat ze weinig tijd hadden om daarover te praten.”

Helaas mocht ik al die gesprekken niet bijwonen. De reden, volgens Van Ormel: ,,Kamerleden veranderen op slag als er pers bij is. Sommige Kamerleden dringen zich dan opeens nogal op de voorgrond.”

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 17 oktober 2008 om 16:29 uur.