Het valt me hier elke keer weer op hoe gemakkelijk mensen met wildvreemden – namelijk mij – praten over onderwerpen die in Nederland taboe zijn. Zo heb ik nog nooit gehad dat iemand niet wilde vertellen hoeveel hij verdiende.

Hetzelfde geldt voor gezinsplanning, en alles wat ermee te maken heeft. In mijn buurt bleven de buurvrouwen maar vragen wanneer ik nou eindelijk eens een kind kreeg. Op een gegeven moment zei ik dat we ‘nog even wilden wachten’. ,,Oh…”, riepen ze meteen. ,,Maar wat voor anticonceptie gebruik je dan?”

Gisteren had ik weer zoiets. Ik zat in de taxi en vroeg aan de vrolijke chauffeur van 24 of hij al een gezin had. Alleen een vrouw, antwoordde hij. Om dan te vervolgen: ,,En ik wil zo graag een kind! We zijn al twee jaar getrouwd, en het is nog steeds niet gelukt.” Lees verder »

Nicolaas Jouwe

Vandaag heb ik eindelijk de tweede documentaire gezien over papoealeider Nicolaas Jouwe: Land zonder Koning. Jouwe zou ooit premier worden van een onafhankelijk Papoea, maar het liep anders. De Nederlanders werden gedwongen het land te verlaten, en Papoea werd geannexeerd door Indonesië. Jouwe werd balling in Nederland.

Na een eerste deel over hoe hij jarenlang in Delft in ballingschap leefde, nu het verslag over hoe hij na 47 jaar voor het eerst terugkeert naar Papoea. Een reis die ik zelf ook meemaakte, zoals te zien is in de film, als een van de journalisten die meereisden naar zijn geboorte-eiland in de baai van Jayapura. Hier het verhaal dat ik toen schreef.

De film laat op een indringende manier het speelveld zien waarin Jouwe en zijn kinderen Nico en Nancy moesten manoeuvreren. Hoe ze alle zeilen moesten bijzetten om te voorkomen dat de Indonesische regering Jouwe zou inzetten voor haar eigen propaganda. ‘ Vrijheidsstrijder geeft zich over’, was het verhaal dat de regering in de Indonesische media wilde terugzien. Het lukte de Jouwes met moeite om het beeld bij te stellen.

En dan het gevaar. Lees verder »

De kerkdienst van HKBP Filadelfia

Afgelopen zondag woonde ik de kerkdienst bij van de HKBP Filadelfia, een Batak-kerk in Bekasi. Maar niet in een kerk. De gemeenschap probeert al bijna twee jaar een vergunning te krijgen om een kerk te bouwen op het stukje grond dat ze van collectegeld hebben gekocht. Maar de bupati van Bekasi (van de streng-islamitische PKS) weigert die tot nu toe te geven.

Toen de gemeenschap Kerstmis wilde vieren in een soort tent op hun stukje grond, werden ze lastiggevallen door een groep fanatieke moslims. Een paar weken later werd hun stuk land afgesloten door de lokale ordedienst. Dus afgelopen zondag hielden de kerkgangers hun dienst maar in de open lucht, voor het hek van hun perceel.

De priesters waren gekleed in advocaat-achtige toga’s, de kerkgangers zaten op plastic matten op de grond. Het waren er minder dan normaal, werd mij verteld, want er werd gevreesd voor regen. Om de paar seconden raasde er een bromfiets langs, zodat de priesters niet goed te horen waren (niet dat ik er iets van verstond; de dienst was in het Bataks). De dorpsgenoten die langsreden leken niet op of om te kijken van de openluchtkerkdienst. Een medewerker van de lokale inlichtingendienst maakte foto’s. Lees verder »

Soeharto (links) in 1965

De nieuwste editie van Inside Indonesia, die afgelopen week online kwam te staan, gaat over de massamoord op een half miljoen communisten en wat daarvoor moest doorgaan, in 1965/66. Het begin van het drie decennia durende regime van Soeharto. Zoals in het inleidende artikel staat: nu Soeharto weg is, kan men eindelijk onderzoek doen naar de precieze toedracht. Al blijft dat ook in het huidige Indonesië moeilijk.

De artikelen zijn zeer de moeite waard. Zoals dit verhaal over hoe buitenlandse regeringen de moorden steunden. Het beschrijft hoe Amerika al jaren daarvoor zinde op een manier om te zorgen dat het leger Soekarno zou verwijderen en de communisten zou aanpakken. Toen het moorden eenmaal begon, zouden de Amerikaanse functionarissen alleen maar bang zijn geweest dat het leger de huis-tuin-en-keuken-communisten niet ook over de kling zou jagen.

Ook andere landen moedigden de moorden volgens het artikel aan, of waren in elk geval niet van plan het te stoppen. Zoals Groot-Brittannië, Thailand en  Rusland, dat de invloed van China wilde beperken.

Een ander interessant stuk gaat over de betrokkenheid van moslimorganisatie Nahdlatul Ulama, die van alle burgerorganisaties de meeste moorden op zijn geweten heeft. Een religieuze haat tegen communisten en de angst om de eigen privileges te verliezen, speelden daarbij een rol.

Zoals de auteur schrijft: One killing squad member told me: ‘I didn’t worry about being involved in the [killing] units after I heard my religious teacher say killing communists would protect Islam. I never had trouble sleeping because of what I was doing, because I knew it was right.’ Lees verder »

Een eerder album van de president

Je zou denken dat president Yudhoyono wel meer te doen heeft. Parlementariërs bekokstoven hoe ze hem kunnen afzetten wegens het Bank Century-schandaal, en NGO’s maken zich op voor een grote demonstratie tegen hem op donderdag.

Maar ondanks dit alles blijkt president SBY toch nog tijd te hebben voor zijn hobby: muziek. Afgelopen zondag bracht hij zijn derde album met zelfgeschreven popliedjes uit, uitgevoerd door verschillende artiesten. Het heeft de veelzeggende naam ‘Ik weet zeker dat ik er zal komen’. Hier is de titelsong te horen.

Al lang was duidelijk dat de president van muziek houdt.  Zijn eerste album kwam uit in 2007 en schijnt een aardig succes te zijn geweest – ook op de zwarte markt. Step Vaessen van Al Jazeera maakte toen een filmpje over zijn muzikale ambities, dat hier te zien is.

Behalve een hobby is een goede stem ook goed voor het imago, in dit land waar zingen tot de nationale hobby’s behoort. Zingen is een vast onderdeel van verkiezingscampagnes. Zo is hier te zien hoe Yudhoyono kort voor de parlementsverkiezingen vorig jaar optrad op televisie. Wie weet helpt zijn derde album hem dit keer ook wel om zijn populariteit weer op te vijzelen.

Willie Smits

Toen ik me deze week verdiepte in bedreigde dieren in Indonesië, zocht ik op internet hoe het ook alweer zit met de orang-oetans. En daarbij stuitte ik op dit filmpje. Het is al van een tijd geleden, maar toch een aanrader.

Willie Smits sprak vorig jaar bij TED, een club van creatieve, slimme of anderszins getalenteerde mensen. Smits is bosbouwkundig ingenieur en woont al decennia in Indonesië. In 1989 redde hij een orang-oetan van de vuilnisbelt. Dat veranderde zijn leven. Hij heeft een tehuis voor orang-oetans. En hij kocht een stuk land op Borneo dat hij heel zorgvuldig, op een wetenschappelijk onderbouwde manier heeft herbebost, om zo een leefomgeving voor de orang-oetans te creëren.

In 2008 bracht hij een fotoboek uit over de orang-oetans. Toen heb ik hem in Nederland nog geïnterviewd (hier te lezen voor abonnees). Bij TED legt hij uit hoe hij het herbebossen van zijn 3.000 voetbalvelden aan bos heeft aangepakt. Het belangrijkste: in samenwerking met de lokale bevolking, zodat die voelt dat het bos van haar is en het beschermt tegen buitenstaanders. Hij praat snel, dus het is een beetje opletten, maar wel de moeite waard.

Verder hier (onderaan de pagina de link naar de brief in Nature Geoscience) het dreigement van een Ierse wetenschapper dat de aardbeving in Sumatra in september nog niet de grote klapper was die geologen wereldwijd verwachten. Lees verder »

Baby-arends op de Pramuka markt

Morgenochtend in nrc.next: een verhaal over hoe ik bíjna een superzeldzame en bedreigde kleine geelkuifkaketoe had gekocht. Ik was gisteren in Oost-Jakarta op dierenmarkt Pramuka, voor een verhaal over de verdwijnende biodiversiteit in Indonesië. En daar dus, of eigenlijk in de kampong erachter, de kleine geelkuif en andere soorten van de rode lijst van de International Union for Conservation of Nature.

De markt is behoorlijk groot. Er zijn vooral veel felgekleurde tropische vogels, die de meest bijzondere geluiden maken. Het is er een kakofonie van gezang en gefladder en gekrijs. En af en toe word je verrast. Ik stond te praten met een verkoper, toen hij opeens het rieten mandje opende dat hij in zijn handen hield: twee donzige babyarendjes. Hij voedde ze zelf, met krekels.

Ze hebben er ook andere dieren. Bovenop een terrarium met veldslangen lagen in tule zakjes flinke pythons te wachten op een koper. Ernaast zaten de wél giftige cobra’s in plastic potten met gaatjes erin. De verkoper vertelde dat ze veel worden gekocht door Nigerianen, die het bloed drinken voor hun ‘mannelijkheid’.

De meeste dieren op de markt zijn niet beschermd. Maar Tri Prayudhi van natuurbeschermingsorganisatie Profauna, vertelde dat 90 procent van de dieren op zo’n markt wordt gevangen in de natuur. Soms geldt dat ook voor dieren waarvan de verkoper zegt dat ze zijn gefokt. Lees verder »

De skyline van Singapore

Ik was afgelopen week in Singapore, dus ik las met extra veel plezier dit lange artikel in de National Geographic. Een vrij kritisch verhaal, waarin allerlei raar beleid in Singapore de revue passeert. Zoals het staatsdatingbureau, ooit ingesteld om het geboortecijfer op te krikken. Stokslagen voor wie zijn auto overspuit. Indonesische dienstmeisjes die onmiddellijk worden gedeporteerd als ze zwanger raken. En een verbod op het niet doorspoelen van de wc.

De auteur interviewde voor het verhaal ook Lee Kuan Yew (86), die Singapore maakte tot wat het nu is. De vader van de huidige premier heeft officieel de onduidelijke titel ‘minister-mentor’, maar geen enkele Singaporees twijfelt eraan dat hij nog altijd de touwtjes in handen heeft.

In het artikel kwam Lee nauwelijks aan het woord. Maar hier is het volledige transcript van het interview te vinden. Een vrij inzichtelijk gesprek, met bijvoorbeeld interessante citaten over de onvrede bij Singaporezen over de vele buitenlanders die het land de laatste jaren heeft binnengehaald.

Zo vraagt de schrijver wat Lee zegt tegen ouders wiens kinderen niet kunnen concurreren met de nieuwkomers. “We tell them: look, they have got to work harder or they’ll become stupid.” Survival of the fittest, daar komt het op neer. Lees verder »

Catherine Lim

Vandaag had ik in Singapore, waar ik de afgelopen dagen was, een ontmoeting met Catherine Lim. Een aanstekelijke persoonlijkheid. De bekende schrijfster is 67, al zou je dat niet zeggen, en blijft een luis in de pels van het regime. Zoals in september, toen ze op een diner aan ‘uitvinder van Singapore’ Lee Kuan Yew vroeg of hij het leger erop af zou sturen als de oppositie een verkiezing zou winnen.

,,Ik hoorde mensen naar adem happen”, zei ze vandaag. In zijn veelzeggende antwoord zei hij met zoveel woorden dat dat niet nodig zou zijn, want het systeem zit zo in elkaar dat een nieuwe regering niet aan de nationale reserves kan komen of de belangrijkste bestuurders kan vervangen. Dus na één termijn zouden ze wel weer worden weggestemd, zei hij.

De boeken van Lim zeggen veel over Singapore. Zoals het korte verhaal (uit 1989) over een ambtenaar die enorm zijn best doet om zich aan alle instructies van de overheid te houden. Het leeftijdsverschil tussen zijn tweede en derde kind is precies even groot als de tijd tussen de campagnes ‘twee is genoeg’ en ‘neem er drie of meer, als je het kunt betalen’. Wanneer hij bezwijkt aan stress, blijkt de remedie om af en toe naar Maleisië te gaan om afval op de grond te gooien, te spugen, het eigen dialect te praten en alle andere dingen te doen die in Singapore niet kunnen.

,,Dat gebeurt in het echt ook!”, zegt Lim. Ze vertelt over vrienden die over de grens hun sigarettenpeuken op straat gooien. Of naar travestietenshows in Thailand gaan.

Toch is Lim niet alleen negatief over Singapore en de regering. Lees verder »

Thant Myint-U

In december interviewde ik in Bangkok de Amerikaans-Birmese schrijver en historicus Thant Myint-U, net voordat hij een gesprek zou hebben met Maxime Verhagen (hier te lezen voor abonnees). Een interessante man met verfrissende ideeën. Al jaren verzet hij zich tegen de sancties die de westerse wereld tegen het land heft, met als argument dat de generaals de enige zijn die van isolatie profiteren.

Zijn belangrijkste boek The River of Lost Footsteps is een zeer goed geschreven geschiedenis van Birma, waar de geschiedenis van zijn eigen familie doorheen speelt. Hij is de kleinzoon van U Thant, die in de jaren zestig secretaris-generaal van de Verenigde Naties was en een rol speelde in de eerste regering van een zelfstandig Birma.

In zijn boek zet Myint-U een paar misverstanden recht. Zo schrijft hij dat de wereld ten onrechte denkt dat Birma een veelbelovend en relatief welvarend land was toen het onafhankelijk werd. Dus niet. Toen de Britten in 1948 definitief vertrokken werd het land al verscheurd door burgeroorlog, wat eigenlijk tot nu het geval is. Lees verder »