De risico’s van de openbaarheid
Omstreeks maart van het volgend jaar verschijnen de volgende openbaringen van WikiLeaks, weer 200.000 documenten. De eerste selectie wordt afgedrukt door The New York Times en de andere bekende afnemers. Er wordt onder andere onthuld dat Benjamin Netanyahu een intensieve e-mailwisseling met Sarah Palin heeft. Kapitalen aan Amerikaanse hulp worden teruggesluisd ten behoeve van haar campagne voor de presidentsverkiezingen, in ruil voor haar belofte zo vlug mogelijk de Iraanse kerninstallaties te bombarderen. WikiLeaks is er ook in geslaagd de geheime code van het diplomatieke verkeer tussen president Ahmadinejad en kolonel Gadaffi te kraken. Ze gaan zich te buiten aan ongepaste opmerkingen over president Obama en minister Clinton, en ook premier Rutte krijgt terloops een veeg uit de pan. Nog veel meer sensatie en opnieuw internationale opschudding. Dan maakt een grappenmaker bekend dat hij het allemaal verzonnen heeft.
Dag- en weekbladen doen vooral aan roddel en sport, in plaats van het hinderlijk volgen van gezagsdragers
Is dit een onwaarschijnlijke gang van zaken? De oorsprong van de WikiLeaks ligt bij Bradley Manning, een toen 22-jarig computergenie, een ‘nerd’. Hij was bij de Amerikaanse inlichtingendienst werkzaam op de basis Hammer in Irak. In april van dit jaar publiceerde WikiLeaks de beelden van een Amerikaanse helikopteraanval op 12 juli 2007, waarbij achttien Iraakse burgers werden gedood. Dit filmpje was door Manning gelekt. Dat er nu opnieuw een golf van documenten is gepubliceerd, hebben we waarschijnlijk mede aan hem te danken. En ook hij had weer een medewerker, de nu 29-jarige Adrian Lamo, een hacker die plaatselijk beroemd is geworden doordat hij de computers van The New York Times heeft gekraakt. Hij leidt nu een ‘ongeregeld leven’. Manning zit in de gevangenis nadat hij door Lamo verraden was. Julian Assange, oprichter en hoofd van WikiLeaks, heeft geen vaste woon- of verblijfplaats meer en woont naar zijn zeggen op vliegvelden. Deze bijzonderheden en nog veel meer zijn eenvoudig op internet te vinden. Google weet alles.
Het valt gemakkelijk te begrijpen dat WikiLeaks de wereldpolitiek in opschudding en tot verontwaardiging heeft gebracht. Internationale betrekkingen zijn niet mogelijk zonder een zekere mate van geheime diplomatie. Onze leiders zijn ook mensen die er hun persoonlijke voorkeuren en antipathieën op nahouden. Naties sluiten bondgenootschappen of raken met elkaar op voet van vijandschap. En hoe dan ook, het is in de wereld nu eenmaal zo gesteld dat een partij niet alles van zijn bedoelingen, tactiek en reserves op tafel kan leggen. Dan weer moet er met omzichtigheid te werk worden gegaan, de tegenstander moet met beloften verleid worden, een andere keer is regelrechte confrontatie, de brutaalste bluf, het aangewezen middel om het doel te bereiken. Bij dit alles hebben politici en diplomaten zich tot dusver van geheime communicatie bediend.
Loopt dit tijdvak nu ten einde? Alle communicatie, alle archivering is digitaal geworden, en zoals de praktijk al langer en nu in toenemende mate bewijst: overal zijn hackers en iedere computer valt te kraken. Assange, Brennan en Lamo vertegenwoordigen geen scherp omschreven belang. Afgaande op hun biografische gegevens zou ik eerder zeggen dat de laatste twee er vooral prijs op stellen om zoveel mogelijk zo dwars mogelijk te gaan liggen (en ik ontken niet dat iemand dat ook als roeping kan voelen). Assange is – laten we het hopen – het voorbeeld van de klokkenluider, iemand die gedreven door zijn gevoel voor rechtvaardigheid, de misstanden aan de kaak wil stellen.
Hoe dan ook, ze vullen een hiaat, althans gedeeltelijk. Dat hiaat is mede ontstaan doordat de gebruikelijke onderzoeksjournalistiek er de laatste tientallen jaren niet op vooruit is gegaan. Hoe langer hoe meer zijn dag- en weekbladen zich gaan bezighouden met minder moeilijke zaken, entertainment, roddel, sport, in plaats van het ‘hinderlijk volgen’ van de gezagsdragers. Daarbij is het principe dat die mensen nu eenmaal nooit te vertrouwen zijn. De gedrukte pers, in het gedrang geraakt door de nieuwe media, heeft een lange periode van opleuking achter de rug. Maar het publieke wantrouwen is gebleven, misschien zelfs gegroeid. Stel je voor dat we acht jaar geleden een WikiLeaks hadden gehad, terwijl met leugens en vergissingen de aanval op Irak werd voorbereid (en onze medeplichtigheid daaraan). Had de wereldgeschiedenis dan een andere wending genomen?
Hoe dat komt blijft hier in het midden, maar het grote publiek is minder dan ooit geneigd om de gezagsdragers op hun woord te geloven. De nieuwe, geëmancipeerde internetgebruiker is ervan overtuigd dat hij, ongeacht zijn kennis van zaken, in staat is om zijn eigen conclusies te trekken. En dan komt WikiLeaks met een overstelpende hoeveelheid onthullingen en daarna nog zo’n stortvloed. Valt zo’n chaos van feiten nog te beoordelen, kan er een steekhoudend oordeel over de verantwoordelijken worden uitgesproken? Bestuurders voelen zich in het nauw gedreven, aan de ene kant doordat het onvermijdelijke internet ook een middel tot voorbarige openbaarheid kan zijn, aan de andere kant doordat ze daarmee worden uitgeleverd aan het onmiddellijke oordeel van de dan plotseling goedgelovige massa. De verborgen zwakte van internet is dat het oorzaak kan zijn van een laaiende volkswoede. Hoe dat in zijn werk zou gaan, weten we nog niet. Het risico is er.
donderdag 2 december 2010, 9:34 uur
Prachtig scenario med Sarh Palin en Netanyahu, niet helemaal ondenkbaar ook.Maar dit zijn natuurlijk uitstekende tijden voor iedereeen die de -internationale- politiek niet helemaal vertrouwt. Dat Amerikanen in de privacy van hun correspondentie Rusland en Fransen niet voor vol aanzien lijkt me niet erg,zij heben zeker ook geen al te hoge pet op van Amerikaanse bestuurders. Hilarisch is het verhaal hoe er geprobeerd werd Guantanamo gevangenen uit te venten, Obama op bezoek als Slovenië één gevangene opneemt. We hebben het gelezen en we hebben gegniffeld. Dat Hillary Clinton opdracht geeft om te spioneren op v.n. medewerkers is meer genant. Dat Mevrouw Cinton deze openbaarmakingen een aanval op de wereld noemt is juist. Op haar wereld wel te verstaan.
We hebben de laatste jaren over fraaie staaltjes van bestuurders en machthebbers kunnen lezen. Politici in Engeland die bonnetjes verzamelen om het toiletpapier in hun vakantiehuisje te declareren tot bisschoppen en priesters die zich aan dingen te buiten gingen waarvan god niet eens wist dat ze bestonden, laat staan dat ze verboden konden worden. En toch is dit nog maar een tip van de sluier, de top van de ijsberg. De wereld is corrupt. Dat wisten we al. Politici, en mensen met macht, zijn stakkers. We hebben geen klokkenluider nodig.
Interessant is het dat Amerikaanse politici zelf nog de schijn willen ophouden dat ze eerlijk en betrouwbaar zijn. Dat zij nu met valse beschuldigingen om verkrachting etc. uit de bus komen toont slechts aan dat het slechte spelers en nog slechtere verliezers zijn.Volkswoede hierover zou een fraaie uitkomst zijn maar laten we daar maar niet op rekenen.
dinsdag 7 december 2010, 21:55 uur
Een (extra) medium als WikiLeaks, want dat is het, uiteraard nuttig voor het aan de kaak stellen van autoriteiten, ambtsdragers e.d. aan wie we ons vertrouwen hebben geschonken, en als ik het mag geloven, binnenkort ook van degenen aan wie we ons geld hadden toevertrouwd. We moeten niet vergeten dat ‘ontsporingen’ als de inval in Irak, zeg maar gerust het voorliegen van het volk, gebaseerd zijn op de informatievoorsprong die autoriteiten hebben. Je vraagt je af: wat is erger? Het kunnen liegen of het aan de kaak stellen. Ik weet het antwoord wel. Ik hoop eigenlijk nog op een sappig ‘Wikileakje’ wat betreft het Nederlandse “groene licht” dat aan de Irak inval was gegeven. Zou het CDA daarom zo tegen zijn? Oude media als kranten mogen zich ook verheugen, want met deze stortvloed aan nieuwe informatie is ‘duiding’ en in ‘context plaatsen’ erg belangrijk geworden. Voor de banken geldt hetzelfde. Ben tenminste razend benieuwd welke ‘aanlopen’ er waren richting de kredietcrisis, welke risico’s willens en wetens zijn genomen, waarom toezicht heeft gefaald, e.d.
vrijdag 10 december 2010, 23:57 uur
Het is jammer dat WikiLeaks nog uitsluitend Angelsaksisch is, want nu beperken hun onthullingen zich tot meest Amerikaanse documenten. Dat is eenzijdig en biedt de echte gewetenlozen in de wereld te makkelijk de positie van lachende derde. Dus graag ook Russische, Chinese en FIFA documenten aub!
vrijdag 24 december 2010, 17:00 uur
Voor alle posters een opsomming van door Wikileaks gepubliceerde papers.
Je kunt je afvragen of wij in de pers wel de verslaggeving krijgen die we
verdienen. wilt u serieuze informatie over Wikileaks dan kunt u terecht bij Counterpunch, Democracy Now, Salon.com en sla dan ook de comments niet over.
1. Secretary of State Hillary Clinton ordered State Department diplomats to steal personal human material information—DNA, fingerprints, iris scans, credit card information—from UN officials, including from the general secretary (their own man), from other diplomats and from human rights leaders.
2. King Abdullah of Saudi Arabia (the country where bin Ladin and most of the September 11 alleged terrorists come from) asked its friend, the United States government, to attack Iran.
Britain’s Iraq inquiry was rigged so as to protect “US interests”.
3. Brits are now angry at the US for the way its leaders privately criticize British troops in Afghanistan.
4. The US knows that Sri Lanka’s government, under the Rajapaksa brothers’s rule, massacred ten thousand or more Tamil civilians in the last days of the civil war. Sri Lanka’s government can no longer have any credibility.
5. The US internally admits having lost control of Pakistan, where American forces are illegally killing civilians and despite the protests of the Pakistani government.
6. It has also been revealed that the US is secretly killing “undesirable” civilians in Yemen.
woensdag 20 juli 2011, 15:05 uur
[...] citeer hier H.J.A. Hofland uit de NRC van 1 December 2010, maar zijn commentaar is indicatief voor dat van meerdere [...]