De kostbare krant
Goed beschouwd is het een mirakel dat u vanavond weer in deze journalistiek onafhankelijke, financieel gezonde krant zit te lezen. Na het wanbeheer van een vorige directie van PCM Uitgevers en de daarmee verbonden verliezen, ondanks de crisis en afnemende inkomsten uit reclame, niettegenstaande de gratis kranten en de toenemende concurrentie van de digitale media, blijft de krant zesmaal per week verschijnen. Waaraan is dat te danken?
Ongeveer een halve eeuw geleden heeft mr. Sem Davids in De Groene Amsterdammer een artikel geschreven ‘Over het nut van de grote liberale dagbladpers’. Zijn redenering was dat de Nederlandse kooplieden, reders, academici er een vitaal belang bij hadden dagelijks goed op de hoogte te worden gesteld van wat er in stad, land en wereld gebeurde. Dat deden de verslaggevers, de correspondenten en de commentators van die kranten. Ervaren journalisten die naar beste weten, zonder vooroordelen of partijdigheid de berichtgeving verzorgden. Het ging weleens verkeerd, maar dit was in ieder geval de norm. En niet alleen de kooplieden en de reders bleken dat op prijs te stellen.
Intussen groeide de televisie tot het nieuwe massamedium. De profeten van toen voorspelden de ‘teloorgang’ van de papieren krant. Het viel mee. Als een van de laatste naties van het Westen kreeg Nederland commerciële televisie. De dagbladen vreesden derving van inkomsten en richtten een pressiegroep op. Vergeefs. Ze kregen geen cent van de STER, maar ze bleven het niet slecht doen. Kranten fuseerden, werden verhandeld alsof het bakkerijen waren. Maar de nieuwe eigenaren vergrepen zich niet aan de journalistieke onafhankelijkheid en deze krant, ook voortgekomen uit een fusie, groeide tegen de verdrukking in. De lezers bleven de betrouwbaarheid waarderen.
Een jaar of tien geleden is de digitale revolutie begonnen. Ik herinner me een experiment van een journalist van The New York Times. Hij wilde weten of hij ook digitaal goed op de hoogte kon blijven en raadpleegde alleen websites. Het lukte, min of meer, maar hij voelde zich pas weer een gelukkig man toen hij een papieren krant in handen had. Dat zegt natuurlijk niets over de toestand van vandaag. De revolutie dendert voort. Iedere zichzelf respecterende burger heeft een computer. Surft de wereld over, raadpleegt de Wikipedia, heeft zelf een site, blogt, is tot burgerjournalist en burgerpoliticus geworden. Een mens die zich niets meer laat wijsmaken en aan wie je niets hoeft te vertellen. Dat is de theorie waarin hij zelf gelooft. Een geloof dat hij dagelijks zelf in de praktijk brengt. De dagen van de papieren krant zijn geteld. Eindelijk.
Ik ben verslaafd aan nieuws. Dus raadpleeg ik ook veel wat digitaal verkrijgbaar is. Nu.nl, GeenStijl, de websites van de Volkskrant en mijn eigen krant, CNN op het web, Salon.com, de Huffington Post en wat me verder door toeval onder ogen komt. Al deze publicaties hebben voor de lezers een mogelijkheid om te reageren. Ik lees ook graag wat het digitale publiek ervan vindt. De beredeneerde reacties laat ik buiten beschouwing. Het gaat nu om de geweldige hoeveelheid uitbarstingen van miskenning, achterdocht, regelrechte haat tegen bestuurders, politici en journalisten. Te oordelen naar deze websites is er een ongeteld aantal bloggers of burgerjournalisten dat zich permanent bedrogen voelt door wat we vroeger ‘de gevestigde orde’ noemden. Al Gore is een volgevreten leugenaar. Wouter Bos uitgeroepen tot politicus van het jaar? Door de linkse bende! Speelt handjeklap met de zakkenvullers van de failliete banken. Job Cohen, de beste vriend van het Marokkaanse tuig. Ik noem maar een paar voorbeelden. Veel bloggers zijn het geschreven Nederlands niet helemaal machtig, ze eindigen hun boodschap met een reeks uitroeptekens en ze tekenen met een schuilnaam.
Pim Fortuyn heeft de ‘verweesde samenleving’ ontdekt. Politiek en pers moeten zich meer verdiepen in het leven van de gewone burger, was de boodschap. Een jaar of zes geleden was de digitale revolutie nog niet zo ver gevorderd. Toen werd er nog gesproken van ‘de zwijgende meerderheid’. Met dit zwijgen is het voorgoed afgelopen. Nu ontdekken we via het web dat zich een nieuw, welvarend lompenproletariaat heeft ontwikkeld, een massa die zich permanent en tot in de ziel miskend en bedrogen voelt en dit zo luid mogelijk laat weten.
Door de digitale cultuur heeft deze massa een stem gekregen, maar het tragische is dat dit niet helpt. Er zijn wel politici die een instant genezing voor alles beloven, de files, de metrobouw, de Marokkanen, het rookverbod, de crisis, wat heb je verder. Maar als ze tot de politieke praktijk werden geroepen, bleek dat ze er weinig tot niets van terechtbrachten.
Ik zal de laatste zijn om te beweren dat Nederland en de rest van de wereld volmaakte bestuurders hebben. Er moet voortdurend goed en onafgebroken op het doen en laten van de dames en heren worden gelet. Daarvoor is nog steeds de gedrukte krant het beste medium. Televisie, de digitale revolutie, blogs en internet, ze hebben allemaal hun verdiensten. Alleen de onafhankelijke dag- en weekbladen hebben de ambitie, de continuïteit, de kennis van zaken en een trouw publiek waardoor ze de andere machten in de maatschappij hinderlijk kunnen blijven volgen. Dat mag elitair klinken, maar zo is het nu eenmaal. Zonder een zelfbewuste elite wordt het een chaos.
donderdag 18 december 2008, 16:15 uur
Hofland stelt ten onrechte dat de dagbladen geen cent kregen van de STER in het verleden. Professor Driehuis maakte als jonge econometrist complexe berekeningen om de compensatie te bepalen. Dat kwam uit op 40 procent van de netto STER inkomsten. Die compensatie ging, in de periode 1967 tot en met 1973, niet alleen naar de dagbladen, maar ook naar de tijdschriften en de nieuwsbladen.
donderdag 18 december 2008, 19:21 uur
“Zonder een zelfbewuste elite wordt het een chaos.”
Het IS al een chaos,dankzij de “elite”
die de door de MP aangeraden VOC-mentaliteit toepast:
“Graaien,graaien,en laat de rest verrotten!”
En er IS geen “journaille” meer,die de ambitie, de continuïteit, de kennis van zaken en een trouw publiek hebben waardoor ze de andere machten in de maatschappij hinderlijk kunnen blijven volgen.
En als een garantie van 1500 miljoen wordt gegeven voor de komende verliezen van een autoleasebedrijf,waar HM voor 25% aandeelhouder is,dan wordt daar NIET over gesproken.
Terwijl een kind kan zien dat die verliezen op de 1,25 miljoen leaseauto’s die ze wereldwijd “runnen” al in de pipeline zitten,zélfs als de crisis over 2 jaar voorbij zou zijn!
En dát met een PvdA-minister van financiëen!
Je hebt óóit een paar tegeltjes gelicht,Henk,
maar nú ligt er stront onder iédere tegel.
Je hóórt het soppen als je over een willekeurig Nederlands plein loopt…
Prettige kerst,en een zalig einde:het is je gegund!
donderdag 18 december 2008, 19:25 uur
“Zonder een zelfbewuste elite wordt het een chaos.”
Het IS al een chaos,dankzij de “elite” die de door de MP aangeraden VOC-mentaliteit toepast: “Graaien, graaien,en laat de rest verrotten!”
En er IS geen “journaille” meer, die de ambitie, de continuïteit, de kennis van zaken en een trouw publiek hebben waardoor ze de andere machten in de maatschappij hinderlijk kunnen blijven volgen.
En als een garantie van 1500 miljoen wordt gegeven voor de komende verliezen van een autoleasebedrijf,waar HM voor 25% aandeelhouder is,dan wordt daar NIET over gesproken.
Terwijl een kind kan zien dat die verliezen op de 1,25 miljoen leaseauto’s die ze wereldwijd “runnen” al in de pipeline zitten, zélfs als de crisis over 2 jaar voorbij zou zijn!
En dát met een PvdA-minister van Financiën!
Je hebt óóit een paar tegeltjes gelicht, Henk, maar nú ligt er stront onder iédere tegel. Je hóórt het soppen als je over een willekeurig Nederlands plein loopt…
Prettige kerst, en een zalig einde: het is je gegund!
donderdag 18 december 2008, 22:13 uur
Misschien dat mijnheer Blokker (en anderen) er kennis van wil nemen wat andere journalisten over dit onderwerp te zeggen hebben?
Over het algemeen zijn die minder positief. Dat is niet het gevolg van mijn selectie, want werkelijke positieve berichten kon ik niet vinden. Behalve van Fox dan, want die zijn tenslotte “Fair & Balanced.”
The invisible Government – John Pilger
http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=446
http://www.youtube.com/watch?v=c-uq7O1RqQQ
Orwell rolls in his Grave: http://video.google.com/videoplay?docid=-4467655342219448521
Breaking the Mirror: http://video.google.com/videoplay?docid=-5005752483917353600
Outfoxed: http://video.google.com/videoplay?docid=6737097743434902428
vrijdag 19 december 2008, 2:16 uur
Ik denk dat de zwijgende meerderheid nog steeds zwijgt, en zich verre houdt van reactiefora waarin een kleine, uit extremisten, randdebielen, lolbroeken, lawaaischoppers en paranoïde schizofrenen bestaande minderheid zich uitleeft. Mijns inziens zou het een vergissing zijn deze “reaguurders” als representatief te beschouwen voor wat dan ook.
vrijdag 19 december 2008, 2:45 uur
Geachte mijnheer Hofland,
hoewel ik met enige regelmaat artikelen van uw hand lees, en daarvan meestal erg heb genoten, toch een paar opmerkingen over bovenstaand artikel:
Het zal u bekend zijn, dat er maar weinig waarlijk onafhankelijke media zijn. Veel media hebben hun eigen agenda, doen bewust aan agendabepaling, maar zijn hier zelden tot nooit open over in de richting van hun publiek. Over het algemeen wordt “de macht” in Nederland veel te weinig kritisch gevolgd, onderliggende weeffouten, maatschappelijk ongelukkige situaties, etc. halen vaak niet eens de pers.
De digitale revolutie die u beschrijft, heeft de onderkant van de maatschappij een stem gegeven in het maatschappelijk debat, en daar is au fond niets mis mee. Wel snap ik dat u regelmatig met gefronsde wenkbrauwen zit, als u een aantal reacties op wat dan ook leest.
U moet de therapeutische waarde van dit soort sites niet onderschatten; ze voorkomen dat mensen echte stenen door echte ruiten gaan gooien.
Het maatschappelijk onbehagen over een heel aantal problemen is inderdaad groot, en de politiek zou zich daar in sommige gevallen wel wat van aan mogen trekken. Internet is een buitengewoon laagdrempelig en daardoor zeer democratisch medium. De grootste randdebiel mag meedoen, en dat hebben we ooit kennelijk met zijn allen zo gewild, of is gewoonweg de werking geweest van technologische ontwikkelingen.
Hoed u echter wel voor zelfbewuste elites: de Bush-clan was zo’n zelfbewuste politieke elite die de USA (tijdelijk) aan de rand van de afgrond heeft gebracht. In Europa wordt er (is er) veel te veel op ondemocratsche wijze vormgegeven (eveneens door een zelfbewuste politieke elite), en dat wakkert de maatschappelijke onvrede alleen maar aan terwijl veel serieuze maatschappelijke problemen onopgelost zijn blijven liggen.(Schaalvergroting, milieu, Euro, om er maar eens een paar te noemen).
Wel blijft het mooi dat u in “de krant” blijft geloven, als sierraad uit de tijd dat alles nog goed was. Maar niet alles is meer goed, en veel journalistiek is verworden tot het behalen van snelheidsrecords met papieren duivels.
Wel blijven uw artikelen doorgaans prettig en goed;
hulde daarvoor, maar veel lezend publiek is vertrokken, en ook de huidige coffeeshops hebben niet veel meer te maken met de oude koffiehuizen.
vrijdag 19 december 2008, 14:02 uur
Beste heer Hofland,
Heeft u met deze column uw lezers willen jennen ? t Lijkt erop. Hoe dan ook, ik geloof dat u met uw conclusie bent doorgeschoten. De verweeste NL’se samenleving, die (dacht ik althans) in de NL’se politiek als eerste door Frits Bolkestein werd onderkend, ca. 10 jaar voordat Pim Fortuyn het zich in zijn grenzeloze ijdelheid liet aanleunen dat hij dat hoogstpersoonlijk zou hebben ontdekt), wordt 6 jaar later door Neerlands politieke establishment nog even hardnekkig genegeerd. De populariteit van websites als “geenstijl” komt uit dezelfde gefrustreerde hoek. Ik vraag me vanuit den verre vreemde af, hoe het komt dat NL’s politici zo bizar gespeend zijn van politieke realiteitszin, godbetert in hun eigen “vakgebied”. Naar mijn bescheiden mening ontbeert uw slotzin eenzelfde gevoel voor realiteit. Dat NL’s “elite” (whatever that is supposed to be) zelfbewust zou zijn, geloof ik best. Of uit die kringen voeling met “de samenleving” bestaat, valt te betwijfelen. Wat mij betreft: Lang leven “geenstijl”. Ik heb de indruk dat ik op die website veel beter lees, wat er in NL omgaat. Uw eigen NRC is wat mij betreft in de allereerste plaats leesbaar door de columnisten. De rest van de NRC lees ik steeds minder, domweg omdat er veel te weinig van enige interesse te lezen is.
Dick van Toulon
vrijdag 19 december 2008, 15:37 uur
Macht corrumpeert, dat is duidelijk te zien aan de politieke elite die ons nu bestuurt. Vanuit een torentje ziet de wereld er geheel anders uit, dan dat je in een volkswijk woont. Weinige van de huidige politicie hebben ook maar enigszins voeling met de maatschappij. De vele fora zijn hier het gevolg van. Veel van wat hier geschreven wordt, haalt de landelijke pers niet. Dat wil geenszins zeggen dat dit artikelen meer of minder nieuwswaarde hebben. Fora hebben geen aandeelhouders als APAX enz. die tot de corporate elite behoren. Geef elke inwoner een stem, om deze dan te bestempelen als randdebiel enz. zegt meer over degene die het schrijft, dan over de reagluurders zelf.
De documentaires die Harm aanhaalt, zijn hier een voorbeeld van.
zaterdag 20 december 2008, 23:42 uur
Beste Henk!
Moest toch wat lachen om je “stukje”. Binnenkort een persoonlijk mailtje van me; en… geloof me ik behoor tot de “elite”. Alles zonder uitroepteken geschreven. Groet en goede jaarwisseling toegewenst.
maandag 22 december 2008, 0:14 uur
Lezen vanaf papier blijft prettiger dan kijken in die licht zoemende lichtbak.
De digitalisering is niet te stoppen. De nieuwsstroom is verveelvoudigd en het tempo neemt iedere dag toe. Wordt ik als nieuwsconsument gelukkig van dat overaanbod, dat haast niet meer te volgen en te duiden is? Nee.
Daar liggen de kansen van de krant. Ordening en rust brengen.
De feiten op een rij met uitgebreide opinie-, achtergrond- en onderzoek bijlages wat mij betreft.
Als ik hoofdredacteur van de NRC was, dan zou ik de nieuwsrace van uur tot uur laten liggen of aan de onlinekrant overlaten en me concentreren op achtergronden en duiding in de papieren krant.
“Vers van de pers” is inmiddels ingehaald door de digitale nieuwsstroom op internet.
Wat een schat aan informatie en terugkoppeling van wat lezers vinden en denken en delen. Wat dat betreft heeft de krant en de politiek die meeleest een vinger aan de pols over wat hot is en hoe mensen reageren op tal van incidenten en besluiten.
Papieren kranten hebben een oplage en zodoende vertegenwoordigen ze lees- en kijkcijfers van een “elite” of liever een doelgroep. Internet is versnipperd en hoeveel mensen iets van het scherm lezen wordt niet uitgedrukt in getallen. Hoeveel mensen lezen bijvoorbeeld de NRC of de opinie columns online? Wordt de NRC meer online gelezen dan vanaf papier? Voor Nederlanders in het buitenland is het ideaal en kan de NRC online over de hele wereld gelezen worden zonder tijdsverlies. Nieuwe markten en lezers zijn te bereiken in het engels en andere talen. Ga eventueel verbintenissen of samenwerkingsverbanden aan met andere kranten in het buitenland.
Best mogelijk dat de NRC online het papieren produkt nog gewilder gaat maken. Misschien is ook een engelse papieren versie goed te verkopen.
Voorlopig heb ik niet de indruk dat de grafische industrie het minder druk heeft gekregen sinds de digitalisering, computer en internet. Integendeel.
Hoewel ik de NRC (en uw column) een uiterst prettige en goede krant vind zijn er toch genoeg leemtes en heeft de NRC ook niet alle wijsheid, kennis en kritisch vermogen in pacht, wat mij betreft.
Er is bovendien een enorme behoefte om informatie en achtergronden te delen zie alle linkjes die mensen toevoegen. Bovendien heeft reageren een therapeutische waarde zoals a.doorgeest/ reactie 6 aangeeft.
De gewilde opinie- en achtergrond krant met vele digitale online uitdagingen.
maandag 22 december 2008, 0:27 uur
De beschouwing van Hofland zie ik als zeer interessant. Mijn waardering er voor.
Sinds bijna 1,5 jaar ben ook ik ook toegetreden tot diegenen van opvattingen etc blijk geven via internet, weblogs en hoe al die apparaten maar mogen heten. In het begin heeft mij de bagger die ik ook in de discussiepaginas moest aantreffen hogelijk verbaasd. Dat allemaal zelfs in NRC-regionen????
Aanvankelijk heb ik verzet aangetekend tegen allerlei bagger. Gepoogd de discussie alhier een wending te doen nemen. En begon ik het zelfs leuk te vinden om mij geregeld in de strijd te werpen. Maar inmiddels ben ik zo ver dat ik mijn schouders ophaal: de zoveelste posting van iemand wiens opvattingen ik zo langzamerhand wel ken.
In zekere zin heeft het zeker iets van therapie zoals 6. a.doorgeest zegt:vrijdag 19 december 2008, 02:45 uur mijns inziend terecht opmerkt: je schrijft iets van je af.
Ik blijf evenwel zitten me de vraag wat van dat alles nou doordringt in de Haagde regionen. Zouden politici dit soort weblogs raadplegen? Niet met de bedoeling om onmiddellijk naar de interruptie-microfoon te snellen. Maar wel om zich af te vragen wat er aan de hand is. En daarmee hun voordeel te doen.
maandag 22 december 2008, 12:50 uur
Zoals een lezer hiervoor al opmerkt: je kunt wel in de krant blijven geloven, maar ze zijn allemaal van een bepaalde richting met bepaalde doeleinden. Neem interviews op de tv. Zo vreselijk vaak zit ik te kijken en dan worden de vragen niet gesteld die mij, en ongetwijfeld velen, bezighouden. Kijk bevoorbeeld naar de megawinsten van de oliemaatschappijen, geen enkele journalist vraagt nu eens flink door bij Jeroen van der Veer, de macht wordt over het algemeen onkritisch gevolgd.Over de schandalige behandeling van de klokkenluiders bijvoorbeeld, welke journalist pakt de normen en waardenman Balkenende hierover nu eens aan? De bagger die op de internetsites staat is het andere uiterste, maar de normale reacties zouden door de machthebbers wel degelijk gevolgd moeten worden. En zeker ook door journalisten. Welk programma je ook ziet, Cohen bij Pauw en Witteman, twee kritische vraagjes en verder was het weer heel gezellig met Cohen.Het is allemaal entertainment, het heeft niets met kritische journalistiek te maken. Er blijven bij de mensen zo vreselijk veel vragen open, en dat is naar mijn mening de kloof die er is.We hebben behoefte in alle media aan doorvragende journalisten die niet bang zijn dat de geinterviewde boos wordt.
dinsdag 23 december 2008, 0:18 uur
Kleine aanvulling 22 december 2008:
In hoofdlijnen hebt U natuurlijk gelijk met wat U zegt.
Twee opmerkingen nog hierover:
(1) het meebabbelen (schreeuwen,blaten,enz,) op diverse sites vult het “publicitair tekort” zoals het binnen onze samenleving bestaat. Niet iedereen heeft “zomaar” toegang tot de media, en er zijn nogal wat mensen – ook met zinnige meningen – die hun eigen gedachten, opvattingen dusdanig waardevol vinden, dat zij ook gehoord willen worden, of hun mening kenbaar willen maken. De digitale revolutie heeft deze mensen een platform gegeven, dat als extra laag in het mediagebouw is gaan functioneren;
(2) Wat mij verbaast is de huidige krantencrisis in combinatie met het feit dat veel geschreven media tegenwoordig gratis hun spullen via het internet weggeven. Als je als lezer drie, vier sites raadpleegt, ben je weer helemaal bij, zonder dat je dat één cent gekost heeft.
Wellicht is het mogelijk (denkbaar) dat grote serieuze kranten en tijdschriften alleen nog maar betaald te raadplegen zijn. Dan komt er weer geld in ‘t laadje, en worden de reacties op menige site misschien weer iets serieuzer, of minder getuigend van de uitslaande veenbrand die er in dit land permanent lijkt te woeden.
maandag 29 december 2008, 14:30 uur
Het voornaamste voordel van de gedrukte krant is dat zij een enorme oplage heeft, hierdoor een groot gezag, en de professionele, fulltime staf om aan dieptereportages te doen. Dat zal de doorsnee werkende burger niet kunnen; hooguit een enkele afgekeurde, gepensioneerde of financieel onafhankelijke persoon.
In het verleden moest de krant het opnemen tegen efemere media als radio en televisie. De krant vervulde een eigen rol (een artikel kan weer gelezen worden en hierdoor kan het abstractieniveau van een krantenartikel veel hoger zijn dan die van een radioprogramma, laat staan een TV-rapportage) die uniek en aanvullend was op die van de andere massamedia.
Internet veranderde dat. Internet biedt technisch de mogelijkheid voor interactiviteit, reageren en, ook heel belangrijk, vrijwel gratis verspreiding. Met andere woorden: de kosten voor het nieuws bestaan vrijwel geheel uit nieuwsgaring en redactie.
Kortom: internet combineert de voordelen van de papieren krant en radio-tv en voegt haar eigen sterke punten hier aan toe. Kortom: reden voor de kranten om zich zorgen te maken.
maandag 29 december 2008, 14:33 uur
ps: ik denk dat tienduizenden burgerjournalisten de gevestigde orde veel effectiever kunnen volgen dan een handjevol profs die makkelijk tot zwijgen kunnen worden geïntimideerd door hun baas, op instigatie van de AIVD of de politiek.