Canada dreigt zijn 2.500 man sterke missie uit de gevaarlijke Afghaanse provincie Kandahar terug te trekken. Er zijn daar tot dusver 80 soldaten gesneuveld. De missie is onder de Canadezen zeer impopulair, er wordt daar al een paar maanden een flinke discussie gevoerd.
Premier Harper heeft begin deze week laten weten dat de Canadezen in 2009 naar huis gaan als er niet meer hulp van andere NAVO-leden komt. Het verwonderlijke is niet dat de Canadezen er genoeg van beginnen te krijgen, maar dat dit pas nu in Nederland wordt ontdekt en ontsteltenis veroorzaakt.
De toestand in Afghanistan verslechtert, aan beide kanten van het front. Ook al een paar maanden verschijnen er in de serieuze Amerikaanse en Britse pers berichten dat de Talibaan bezig zijn met de voorbereidingen van een voorjaarsoffensief. De geloofwaardigheid daarvan is toegenomen doordat, ten gevolge van de recente chaos in Pakistan na de moord op Benazir Bhutto, de positie van de Talibaan in het ontoegankelijk grensgebied aanmerkelijk is verbeterd. De regering in Washington heeft plannen gehad (of heeft die misschien nog) om Amerikaanse troepen te sturen, maar president Musharraf heeft zich daartegen zo heftig verzet dat je er niets meer van hoort. Over wat er aan de andere kant gebeurt tasten we voornamelijk in het duister, wat op zichzelf een klassiek voordeel is voor de vijand.
Des te beter zijn we op de hoogte met de toestand in eigen gelederen. Daarover valt niet veel goeds te melden. De Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates is al langer ontevreden over de prestaties van de NAVO. Een paar weken geleden liet hij in een interview met de Los Angeles Times weten dat hij de bondgenoten in Afghanistan maar een soft clubje vond. Dat kwam hem op een aanvaring met zijn collega Eimert van Middelkoop te staan. Die rustte niet voor Gates zijn verontschuldigingen had gemaakt. Terecht. Je kunt het je als bewindsman niet veroorloven om je manschappen aan het front te laten beledigen.
Maar dit was natuurlijk meer dan een incident. In feite wil Gates de hele strategie van de NAVO op de helling zetten.
Op deze manier schiet het niet op. Meer dan zes jaar nadat de Talibaan in eerste aanleg waren verslagen, lukt het de ongeveer 40.000 soldaten niet de vijand opnieuw te bedwingen. Om te beginnen komen er 3.200 Amerikanen bij. Of die de nieuwe strategie moeten introduceren, en welke dat dan zal zijn, weten we niet. De papavervelden bespuiten om de Talibaan van hun inkomsten te beroven? Technieken toepassen zoals generaal Petraeus dat in Bagdad heeft gedaan? Onwillige bondgenoten verder onder druk zetten om ze ertoe te bewegen meer troepen te sturen? Hoe? Dat zal in april op de conferentie van de NAVO in Boekarest aan de orde komen.
Afgezien van wat de Talibaan de komende maanden van plan zijn, verkeert het bondgenootschap dus in grote onzekerheid over zijn eigen toekomst. Daarbij komt dat in Boekarest over de grootste onzekerheid geen schijn van opheldering kan worden verwacht. Wie gaat in november de Amerikaanse presidentsverkiezingen winnen? Wordt het een Republikein, dan moeten we met een zekere continuïteit van het beleid in de regio rekening houden. Komt er een Democratische winnaar dan zijn radicale veranderingen niet uitgesloten. Maar in beide gevallen weet niemand hoe de Amerikaanse politiek in het Midden-Oosten, Pakistan en Afghanistan er over een jaar uit zal zien. En de Amerikaanse politiek is in dit geval ook die van West-Europa, of het wil of niet, omdat wij in dit deel van de wereld niet in staat of bereid zijn, een gemeenschappelijk beleid te formuleren en de macht te vormen om er uitvoering aan te geven.
Maar bij al die onzekerheden staat in ieder geval één ding vast. Nederland blijft tot 2010 in Afghanistan, onvoorwaardelijk, want tot minder hebben we ons niet verbonden.
En wat er in Boekarest verder ook zal worden besproken, welke naties zich wel of niet zullen laten overhalen om troepen naar gevaarlijke gebieden te sturen (ik denk, onder deze omstandigheden weinig of geen), één fundamentele vraag zal in ieder geval niet aan de orde komen. Namelijk deze: of ons principiële uitgangspunt wel deugt. In deze krant van 19 januari heeft J.A.A.van Doorn het duidelijk geformuleerd. We zijn terechtgekomen ‘in de fuik van een gewelddadig avontuur met neokoloniale ambities’. Zoals we toen met de meest verheven bedoelingen de Indonesiërs tot de democratie wilden brengen, waarbij sommige soldaten ‘in geweld ontspoorden’, zo zijn we nu in Afghanistan bezig. Toen heeft het ons een oorlog van vier jaar gekost om erachter te komen dat die hele expeditie vergeefs was. En daarna hebben we ons nog het tragikomische nasleepje veroorloofd, dat als ‘de Nieuw-Guineakwestie’ in de geschiedenis is bijgeschreven. Nu hebben we ons in internationaal verband, met even nobele motieven begeven in een onderneming die nog veel ingewikkelder is. Tot 2010. Laten we hopen dat de Amerikanen in november een verstandig staatsman kiezen.
Reageren kan op nrc.nl/hofland (Reacties worden pas openbaar na goedkeuring door de redactie.)

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 31 januari 2008 om 7:32 uur.