Imploderende democratie?
Gisteren heeft de democratie gesproken. Over haar uitspraak, en de gevolgen ervan, staat de rest van de krant vol. Laten we daarom hier de democratie zelf ter sprake brengen en, meer in het bijzonder, de vraag of ook zij misschien behoort tot de vele eindige verschijnselen die de geschiedenis der mensheid heeft getoond, die als gevolg van inwendige oorzaken, zo niet ten einde zijn gekomen, dan toch, soms met behoud van de naam, onherkenbaar zijn veranderd.
De vraag is niet zo gekunsteld, want in de, historisch gezien, erg korte tijd van twintig jaar zijn wijzelf getuigen geweest van de mutatie, zelfs de verdwijning, van zulke verschijnselen. In Europa zijn de Sovjet-Unie en het communisme ondergegaan, meer als gevolg van innerlijke tegenstrijdigheden dan van uitwendige druk of tegenstand.
In China bestaat het in naam nog wel, maar heeft het in feite plaatsgemaakt voor een kapitalisme dat meer trekken gemeen heeft met dat uit Marx’ en Dickens’ tijd dan met de westerse verzorgingsmaatschappijen. Het aandeel dat lonen en salarissen in het bruto nationaal product innemen, is van 1983 tot 2005 gedaald van 57 naar 37 procent en sindsdien statisch gebleven. De duurzaamheid van het experiment lijkt bedreigd.
En de grote winnaar van de Koude Oorlog, het kapitalisme zelf? In zijn Hochburg, de Verenigde Staten, heeft de staat in 2008 – nog tijdens het regime van Bush jr. – banken door een injectie van vele miljarden van de ondergang moeten redden, en kort daarna de auto-industrie. In andere landen, onder andere Nederland, is hetzelfde gebeurd. De zege van het kapitalisme is kortstondig en, op z’n minst, hol gebleken. En nog is het niet herrezen uit zijn zelfgegraven graf.
Doen zich in de niet-economische en niet-politieke wereld soortgelijke implosieverschijnselen voor? Medio jaren zestig voorspelde Derek de Solla Price, hoogleraar wetenschapsgeschiedenis aan Yale, dat de fenomenale groei die de natuurwetenschap de laatste 250 jaar had meegemaakt, niet eeuwig kon duren. Op een goed ogenblik zou de exponentiële curve in een logistische curve overgaan en een plafond bereiken, zo zij niet als een golf over zichzelf heen zou slaan.
Dit eindpunt lijkt nog niet bereikt, maar wel vermeerderen de tekenen zich dat deze ontwikkeling ontsnapt aan de menselijke beheersing, zo zij niet, omgekeerd, de mens steeds meer gaat beheersen. In de informatietechnologie bijvoorbeeld staat het vrije woord onder druk. En in de Tweede Kamer maakt minister Verhagen, zichtbaar voor iedereen, de indruk liever te twitteren dan naar het debat te luisteren.
Is het dan zo vreemd om, althans bij wijze van hypothese, de vraag op te werpen of niet ook de democratie gevaar loopt te imploderen als gevolg van overinformatie en overexposure? De afgelopen verkiezingscampagne gaf genoeg aanleiding tot die vraag. Bereiken de eindeloze debatten, vooral op de televisie, hun doel: de burger beter te informeren? Of gaan de voortdurend herhaalde mantra’s over koopkrachtplaatjes, hypotheekrenteaftrek enzovoort, hem juist vervelen en haakt hij af? In dat geval doet de democratie, die een redelijk geïnteresseerde en geïnformeerde burger vooronderstelt, zichzelf de das om.
Xandra Schutte, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer, brengt dit goed onder woorden in het nummer van 3 juni: „Als de verschillende politieke partijen ergens een cordon sanitaire omheen zouden moeten leggen, dan is het om het televisiedebat. De kiezer heeft recht op informatie, is het tegenargument. Ja, de kiezer heeft recht op informatie. Is dan niet de belangrijkste les dat politiek meer is dan een wedstrijd vliegen vangen, jij-bakken retourneren en oneliners slingeren?”
En als die debatten nog maar gingen over zaken die de wereld werkelijk in spanning houden. Maar nee, Europa kwam niet ter sprake, evenmin als de Griekse crisis (die ons miljarden kost), het klimaat of Afghanistan, terwijl de verkiezingen juist nodig waren omdat het kabinet over dit breukpunt gevallen was. Conclusie: de democratie keert de mensen naar binnen, versterkt de illusie dat Nederland het wel alleen afkan, terwijl iedereen weet dat dit niet zo is.
Deze nationaliserende (eerder dan nationalistische) trend was al eerder gebleken: bij het neen van 2005 tegen de Europese ‘grondwet’. Ook het ohne mich van de PvdA inzake Afghanistan kan daaronder gerangschikt worden. Bij een partij die ideologisch het internationalisme toegedaan is, is die desolidarisatie bijzonder opmerkelijk. Eigen volk eerst! (Maar die leus ligt besloten in een democratie die zich vrijwel uitsluitend nationaal kan uiten.)
Als geconstateerd zou moeten worden dat de democratie de nationale noch de internationale problemen waartegenover zij zich gesteld ziet aankan, dan is de tegenvraag natuurlijk: wat dan? De democratie is al eerder in crisis geweest. Fascisme en nationaal-socialisme zijn voortgekomen uit zo’n crisis en konden, anders dan generaals of kolonels die elders de macht grepen, rekenen op grote steun onder het volk (ook in de arbeidersklasse).
Maar de geschiedenis herhaalt zich nooit op dezelfde wijze. Evenmin is het verschijnsel tot Nederland beperkt, al maakt het grote aantal partijen die naar de volksgunst dingen, de verwarring bij kijker/kiezer hier misschien groter dan elders en heeft de ontzuiling gemaakt dat ons land minder bestand is tegen de verleidingen van het populisme (waarvan ook fascisme en nationaal-socialisme uitingen waren) dan het in de crisisjaren van de jaren dertig was. Een onbedoeld gevolg van de door liberalen én socialisten vurig gewenste ontzuiling. De mens is minder redelijk dan zij dachten.
donderdag 10 juni 2010, 15:32 uur
Quote: ‘Het aandeel dat lonen en salarissen in het bruto nationaal product innemen, is van 1983 tot 2005 gedaald van 57 naar 37 procent en sindsdien statisch gebleven.’
Geachte heer Heldring,
Ik vermoed dat deze gegevens enigzins vertekend worden door de toename van het aantal ZZP-ers, die immers geen salaris ontvangen, maar afhankelijk zijn van inkomsten die hij/zij genereren.
Daarnaast is de koopkracht onder de bevolking enorm toegenomen de afgelopen jaren. We kunnen meer consumeren van ons besteedbaar inkomen, omdat de prijzen (van vooral voedsel) zo enorm gedaald zijn de afgelopen 20 jaar.
Daarnaast vraag ik me af of het zo erg is, dat salarissen maar een relatief kleiner deel van het BNP uitmaken; dit betekent automatisch dat bedrijven meer omzet genereren, wat een goede positie is voor de langetermijnvooruitzichten van werkgelegenheid in Nederland.
donderdag 10 juni 2010, 16:00 uur
Als spreken zilver is, en Balkenende ging voor goud…. Had hij er dan wat vaker het zwijgen toe moeten doen, als we het dan over het overaanbod aan informatie hebben? Tsja, alles waar teveel van is, heeft een inflatoire werking. Maar goed, mensen hebben de keuze, kunnen zich ook afsluiten van de publieke kunstjes van onze politici en bijv. de kieswijzer er op na slaan. Leiden de ernstige crises die het ueber-kapitalisme heeft veroorzaakt tot volksopstanden, tot nieuwe democratische bewegingen? Nieuw elan? Welnee. Mensen zijn vooral materieel ingesteld, en politici zijn een soort cateraars geworden. Met de media als hapgrage (quootje hier, kreetje daar) wegbereiders. Degeen die het uitgekookst zijn of haar menu kan presenteren wint. Beste bewijs? De VVD. Die heeft geen enkele seconde hoeven lijden onder de met name door deze partij voorgestane liberalisering en deregulering, waarvan velen nu vinden dat deze rampzalig heeft uitgepakt. Links is zelfs niet eens in staat geweest om gezamenlijk een deuk in een pakje laissez faire boter te slaan. Democratie is een soort ‘side dish’ geworden. Calorierijke hapjes en toetjes voor elk wat wils, zonder een bord te hoeven voorzetten met ‘gezonde kost voor de lange termijn’. Visies ontbreken omdat ze niet gegeten worden. Keuzes maken stellen we uit. Consumentisme m.a.w. Goed beschouwd regeert het volk. Want politici doen dat elk geval niet.
donderdag 10 juni 2010, 16:27 uur
Zoals eigenlijk altijd een interessante column van de heer Heldring.
Hij is in mijn waarneming de enige die de rol van de PvdA in het Afghanistandebat niet vergeten is. Heeft iemand Cohen over deze kwestie bevraagd? Ik heb het niet gehoord. W. Bos zag je gisteravond als een held op het PvdA-feest. Alle PvdA-ers lijken het geweldig te vinden dat hij zich hield aan de ‘gemaakte afspraken’, alsof ‘voortschrijdend inzicht’ geen aspekt moet zijn bij het nemen van besluiten.
donderdag 10 juni 2010, 19:34 uur
Een “heldere” analyse, om in JPB-termen te blijven. Ik hoop dat columnist Heldring voorlopig noch im-, noch explodeert!
donderdag 10 juni 2010, 21:06 uur
Geachte heer Heldring,
dank voor uw erudiete column ” imploderende democratie?” Daarvoor lezen we nou het NRC! Ik denk dat het probleem niet de democratie is, maar eerder het feit dat de media in zeker zin de dienst uitmaken. Elk niet erg zinvol detail komt in de krant of op de TV. Kamerdebatten gaan daardoor al lang niet meer over de werkelijke kwestie, maar over retoriek, bedoeld om elkaar vliegen af te vangen, en daarmee een extra puntje te scoren. Ik denk dat deze gang van zaken inmiddels erg schadelijk is voor onze economie, en het zou interessant zijn daar eens een studie naar te doen.
Afgezien daarvan denk ik dat we erg navelstaarderig bezig zijn. We kijken naar de Nederlandse situatie, terwijl we opereren in de Eurozone, met veel grotere partners naast ons. We realiseren ons niet dat onze speelruimte daardoor heel erg beperkt is geraakt, en dat wij een marionet zijn die aan touwtjes hangt die door Frankrijk en Duitsland bediend worden.
Kortom, die camera’s moeten de tweede kamer uit, en er moet weer een inhoudelijk debat komen, en dat op Europees niveau. Dan gaat het met de democratie ook weer de goede kant op. We leven nu niet in een democratie, maar in een demagogie.
Nogmaals dank voor uw column, ga daar nog maar een tijdje mee door.
Vriendelijke groeten, Willem van den Bosch
donderdag 10 juni 2010, 22:22 uur
Beste mijnheer Helding, Kunt u volgende week verder reflecteren op de “Wat dan-vraag” die u formuleert in de laatste kolom ? De geschiedenis herhaalt zich nooit op dezelfde wijze. Accoord. Er lijkt dus kans te ontsnappen aan een fascistisch Nederland. Maar wat staat ons mogelijk wel te wachten ?
vrijdag 11 juni 2010, 14:36 uur
Geachte heer Heldring,
een zeer interressante column inderdaad. Ik wil even naar uw laatste zin, waarin u zegt dat populisme meer vat heeft op het Nederlandse electoraat door de ontzuiling. Op zich een goede constatering, maar gaat u niet wat al te gemakkelijk voorbij aan de val van het oostblok en de grote Europese/internationale veranderingen die dit met zich mee heeft gebracht?
Verder wacht ik rustig op de versplintering op de rechterflank van het politieke spectrum, zoals die inmiddels in België heeft plaatsgevonden.
Vriendelijke groet,
Bastiaan Wind
vrijdag 11 juni 2010, 15:03 uur
Beste heer Heldring,
In China…. het kapitalisme is daar een vorm van afdwaling zoals Mao in zijn geschriften metname het rode boekje stelde en dat het communistme zich binnen 1000ingevoerd zal zijnen zolang china een partijen staat blijft zal het wereld communistme naar het model van Mao en Lenin overwinnen.
Om dit gevaar in te dammen hebben de regeringen onderdruk van de werkgevers(zelf zijn ze net zo als de chinese leiders, want anders zouden zij het werk en daarmee gaande kapitalistisewinsten naar een niet totalitaire staat hebben ondergebracht)om arbeidsvrede te bevorderen westelijke verzorgingsmaatschappijen ingericht.
Deze is zwaar onder druk komen te staan door de vrije beroepen inc comissarissen,directeuren en het magenten eerste en tweede laag daar onder zich zelf overdadig gingen belonen ten opzichte van de lage kantoor/productie medewerker en dat heeft weer een te grote trek in de schoorsteen doen omstaan om dat de gewone man deze rechten op gingen eisen, de poltiek heeft hier op ingespeeld met dat links partijen zijn onstaan van have nots tot rechtse partijen have big more mucht.
Nu de economie/kapitaal nog steeds in een diep graf zitten en dat de have more mucht nog steeds geloven in een groei uit het graf in plaats van een eerlijke herverdeling zal zowel de democratie als de economie totaal inploderen. Zie ook de Bijbel Adam en Eva de eerste Liberalen aten van de verbode appel, Jozef met zijn 7 rijke en arme jaren met een poging tot herverdeling, dat werdt teniet gedaan door de latere Farao’s zie vooral exodus 13/29 dat de macht uitoefende over iedereen en vreemde volkeren konden/kunnen heersen.
Noach deed een pging om mens en dier/elk leven wezen op deze aarde gelijktijdig voor de ondergang te behoeden, maar door dat iedereen bleef geloven in een groeiende econmie redde hij alleen eigenlijk zich zelf. (genesis6;9 t/m8;17)
Voor gelovigen en ongelovigen zijn er vele voorbeelden uit de bijbel te halen als voor god/ economie leest waaronder ook Job met zijn vee kuddes de sterfte van het vee en familie, zijn eigen ziekte Qkoorts end. en daarna een nieuwe kleine vee kudde met een gezonder leven. De regering is nu tegen mega vee stallen als voorbeeld
vrijdag 11 juni 2010, 16:48 uur
Geachte meneer Heldring,
in uw column spreekt u uw ongerustheid uit over het feit dat onze democratie kan imploderen, omdat wij deze staatsvorm in de toekomst mogelijk niet meer weten te beheersen door “overinformatie en overexposure”. De heer Van den Bosch merkt m.i. terecht op dat demagogisch beleid op de loer ligt als Tweede Kamerleden willen scoren vanwege de beeldvorming. De Kamerleden zouden er voor kunnen pleiten dat er minder tv-uitzendingen vanuit de Kamer plaats vinden. Het vereist vertrouwen en dat is wat we nodig hebben.
Wat betreft Europa, waarom is er door verschillende landen geprotesteerd tegen openheid van statistieken en financiele controle? Ook dat is een kwestie van vertrouwen scheppen bij de bevolking van Europa.
Dus vooral meer daadkracht in de toekomst. Hoe het tij nog zou kunnen worden gekeerd? Goed onderwijs, vanaf het basisonderwijs. Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Centrale aansturing in het onderwijs, duidelijke verantwoordelijkheden, goed toezicht door bekwame inspecteurs.
Met vriendelijke groeten, Hanna Schuurmans-Terpstra.
vrijdag 11 juni 2010, 19:30 uur
m.i. moet er worden onderscheiden tussen recht en biol. sociol. econom. psychol.en culturele verschijnselen.Als deze geen negatieve terugkoppeling kennen -d.i. reactie op een actie-, waardoor wederom beperking , grenzen en evenwicht kunnen worden bereikt, b.v door opzettelijke uitsluiting daarvan maar juist positieve-d.i. versterkende- terugkoppeling zoals in de huidige ideologie van de economiese groei, opzettelijk wordt opgewekt en versterkt en welke groeiillusie ondanks de verregaande staat van onbalans en pervertering wordt voortgezet en gestimuleerd en alles van verwacht dan vernietigen zij inderdaad zichzelf.Zoals in een negatieve dialectiek waarbij de vrijheid verkeert in zijn tegendeel.Immers onbeperkte vrijheid bestaat niet in werkelijkheid maar alleen beperkte en daardoor juist bepaald.Democratie echter is geen verschijnsel maar een vorm van ordening en recht, van de gemeenschap en daarbinnen, staatsrecht en ander recht, door de gemeenschap doelbewust ingesteld en onderhouden en voortdurend en noodzakelijk aangepast aan de verandelijke verschijnselen.Ook nu zoals steeds is de vraag welke aanpassingen nodig zijn, met name gezien ook de door Heldring genoemde en voor ieder zichtbare perverteringen.Daaraan ontkomen ook de regels van de democratie niet voor een goed functioneren en zelfbehoud. Daarvoor juist hebben we politici en regelmatig parlemetaire vergaderingen en verkiezingen.Als de politici falen dan faalt niet de democratiese staatsvorm op zich maar faalt de gemeenschap om de daarvoor noodzakelijke geestelijke en gezaghebbende elite te vormen en te handhaven.Maar het woord elitair- alleen in de nederlandse taal voorkomend-heeft hier nu juist een ongunstige betekenis. Hoe is dit mogelijk!Maar daarmede wordt alles mogelijk . Je kunt het zo gek niet bedenken inclusief de implosie van de democratie.Dit is al eerder gebeurd en ook andere stelsels zoals communistiese en het kapitalistiese in de vorm van de raegonomcs kunnen ten onder gaan door gebrek aan aanpassing en een kritiese geest.
vrijdag 11 juni 2010, 22:16 uur
U zag het ook? Verandelijk zonder tweede r .Deze fout zag ik herhaaldelijk over het hoofd.Aan het verval ontkomt niemand. Ook aan dit geestelijk verval draagt de wetenschap en zijn toepassingen bij.Automatie gaat noodwendig ten koste van de autonomie. Zoals nergens ook hier geen win-win resultaat.Derhalve tenslotte nogeens , niet de superieure democratiese staatsvorm is oorzaak maar de onkritiese mens en vooral de politici die haar moeten bevestigen en uitvoeren.Een ernstige misvatting als dat het de democratie zelf zou zijn, kan bijdragen aan haar ondergang.
vrijdag 11 juni 2010, 22:36 uur
#6 willem van der Geest:
Kijk anders naar deze documentaire van Tegenlicht: “Na de democratie”
van harte aanbevolen
http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2009-2010/meeste-stemmen-gelden/na-de-democratie.html
zaterdag 12 juni 2010, 14:30 uur
Geache heer Heldring,
Ik deel de zorg over de hedendaagse democratie in NL en elders. Ik heb dit thema aangekaart in het slothoofdstuk van mijn proefschrift ‘A discursive analysis of a struggle for hegemony in Mexico’ (gepubliceerd in 2009). Daarin verwees ik naar een NEXUS discussie in 2005 waarin Chantal Mouffe e.a. wezen op de noodzaak om de democratie te doen herleven in het licht van de groeiende kloof tussen burgers en politici, de verminderde bereidheid om lid te worden van een politieke partij e.d. Zij en andere panelleden wezen op de noodzaak van een participatieve democratie waarin burgers meer doen dan eens in de 4 jaar hun stem uitbrengen. Daarentegen zouden burgers gezamenlijk met politici de verantwoordelijkheid op zich moeten nemen voor de ontwikkeling van de samenleving en veel eerder in besluitvorming betrokken moeten zijn en zich hierop ook voorbereiden door zich in te lezen in stukken, systematisch binnen een project mee te doen aan de voorbereiding van besluiten, het formuleren van oplossingen voor specifieke problemen, etc. In de wetenschap worden hier voorbeelden van beschreven die tot verrassende resultaten leiden, bijv. op het gebied van het ontwikkelen van milieubeleid in bepaalde regio’s. Ook in deze krant zijn er ideeen gelanceerd voor vernieuwingen van de democratie, bijv. door het vormen van blokken in plaats een veelvoud aan versnipperde partijen. In mijn optiek vereist het denken over een oplossing het goed kennen van onze maatschappij door de Engelsen treffend aangeduid als ‘late modernity’. Kenmerken daarvan zijn de snelle turnover tijd tussen productie en consumptie, de daaraan gerelateerde vluchtigheid van menselijke relaties, space time compression door de techniek van vliegtuigen en ICT, de rationalisering, fragmentarisering, individualiserening en commercialisering van de maatschappij zoals belicht door Habermas. De vraag werpt zich nu op of het kiesstelsel zoals we dat kennen toereikend is. Stemmen mensen voor wat zij goeddunken voor het land of -vooral- voor wat zij goeddunken voor zichzelf? Hoe zit het met de rol van de media – en de laatste tijd ook: Twitter. Hoe valt het noodzakelijke lange termijn denken in de politiek te volbrengen in een maatschappij die van hype naar hype, van crisis tot crisis voortraast? Is er een club die in deze lijnen over deze problematiek nadenkt? Dan zou ik daar graag van op de hoogte komen.
zaterdag 12 juni 2010, 21:02 uur
Geachte heer Heldring,
Uw klacht over de media is mij uit het hart gegrepen. Het verbaast me enigszins dat u ook het klimaat als belangrijk onderwerp aanroert, gelukkig heeft uw eerder uitgesproken negatieve mening over Halsema en haar partij daar klaarblijk, (natuurlijk?) geen invloed op.
Wat me wel weer stoort is de sneer naar de PvdA inzake Uruzgan. De PvdA desolidarisatie verwijten is nogal cynisch , maar belangrijker, snijdt logisch gesproken geen hout(spaandertje), omdat PvdA heus wel internationaal solidair is, alleen niet op een (eindeloze) militaire wijze. Genoeg is genoeg, afspraak is afspraak.
Me dunkt dat u uw lessen in argumentatieleer nu helemáál vergeten bent.
So wie so: de schuld over de val van het kabinet bij de PvdA leggen, hetzelfde als een echtgenoot als het probleem in de relatie aanduiden omdat hij wil scheiden nadat zijn vrouw is vreemdgegaan. Voor de duidelijkheid, in deze analogie is het CDA de vreemdgaande vrouw.
maandag 14 juni 2010, 11:18 uur
@Montesano
“veel eerder in besluitvorming betrokken moeten zijn en zich hierop ook voorbereiden door zich in te lezen in stukken, systematisch binnen een project mee te doen aan de voorbereiding van besluiten, het formuleren van oplossingen voor specifieke problemen, etc.” Gevolgd door een hoop soepel gebezigde “erings”…”de rationalisering, fragmentarisering, individualiserening en commercialisering”
Ooit wel eens bedacht dat een denkende (voor de massa) elite de doodsteek is voor de democratie? “Belt u ons niet, wij doen het bellen wel voor u”. En dat met dit soort ‘analyses’ vooral een hoop bureaucratie gemoeid zal zijn die primair overleg en een hoop papier onder ambtenaren en gestudeerden oplevert? Het is in de dop wat de heer Heldring zegt: overinformatie (inherent aan deze tijd) en wat mij betreft -juist- mede door een ergerlijke laag van bestuurskundigen, politicologen en communicatiemedewerkers (10x het aantal journalisten zoals vorige week is vastgesteld) het niet langer betrokken voelen van het electoraat.
Wat mij betreft ligt het probleem vooral bij goed onderwijs (dat door eenzelfde bedilzieke bureaucratie gesmoord wordt). Met goed onderwijs kweek je interesse bij mensen; dan gaan ze vanzelf de krant lezen. Die interesse moet van binnenuit, van de mensen zelf komen, en niet om wat je met name bij D’66 ziet om een oude Veronica slogan te gebruiken: “democratie komt naar je toe deze zomer”. Begin maar eens bij goed taalonderwijs en vakken als geschiedenis en maatschappijleer. Kunnen jonge mensen vroeg in aanraking komen met waar onze democratische instituties voor staan en semi-interessant geneuzel bijv. leren analyseren. “Democratie is naast voorrecht ook plicht”?
Het is als met de slechter wordende gezondheid en groeiende obesitas onder (niet alleen jonge) mensen. Levert veel TV programma’s, zelfmedelijden en dieten op. Terwijl simpelweg meer bewegen veel meer soelaas biedt. Maar ja, gymnastiek schijnt ook niet meer op alle scholen fatsoenlijk te worden gegeven. Het is DE pest van deze tijd dat deskundigen vooral veel werk voor zich zelf sorteren met het voortbestaan van problemen. Het electoraat voelt zich niet aangesproken maar kan wel de rekening voldoen.
maandag 14 juni 2010, 18:33 uur
Op een goed ogenblik zou de exponentiele groeicurve van de wetenschap overgaan in een logistisch en een plafond bereiken.(citaat van een citaat)
Vele malen heb ik geschreven (ook in deze nrc)over de groeicurve van de economie,die is allang van een logisch karakter,ook wel geremde groei genaamd.Diverse keren werd een plafond bereikt,(crises),maar dit werd in die 250 jaar ongeveer zeven keer met innovaties doorbroken
Aanvankelijk waren die plafonds stabiel,maar bij hogere groeicoefficienten verandert de curve,heel verrassend in een instabiele,op en eeergaande curve,iets waar we nu mee te maken hebben.Plafond bereikt in 2007 ,vervolgens valt de productie terug,en begint het op en neer gaan.Merkwaardig is dat zo’n opgang herstel wordt genoemd.
Alleen door innovaties kan men de stabiliteit terug krijgen,maar dan heeft men ook enige groei
Innovaties hebben te maken met ontwikkelingen in research en wetenschap.De wetenschap blijkt te falen in het bedenken van belangrijke nieuwe dingen of inzichten.Dit is nu in de hele westerse wereld het geval,het ene land sterker dan de ander
Waardoor faalt de wetenschap,misschien door die 250 jaar van U,,maar er zijn ook andere oorzaken denkbaar,zo is de lust tot groei bedorven.De wetenschap is overgeorganiseerd en vele wetenschappers zijn niet erg happy met de gang van zaken.Het ontbreekt hen aan vrijheid.Ook is er geld tekort.
Men moet niet geld pompen in de banken e.d. om ze overeind te houden ,maar in de innovatie.De groei brengt vanzelf de nodige stabiliteit.Zoals een fietser door te trappen overeind blijft en door niet te trappen omvalt.(beeldspraak)..Het is nu onmogelijk te zeggen waaruit die vernieuwing zal bestaan.Dat is wel wat men eist als je erover schrijft of als je onderzoeksvoporstellen doet
De wetenschap moet anders,moet zelf innoveren,opdat enige groei onstaat en daardoor stabiliteit.
Een groeiende economie is ook nodig voor behoud van de democratie,omdat groei herverdelingen mogelijk maakt en ieder een plaats kan vinden.De vorm van de democratie moet zich natuurlijk aanpassen aan de stand van de informatietechniek.Het is nu een soort loterij of zeer oppervlakkige enquette,waar fabrikanten bij hun marktonderzoek geen genoegen mee zouden nemen.Waarom moet en fabrikanten beter geinfomeerd zijn dan de staat en overheid?
Eigenlijk moet ook de democratie geinnoveerd worden.
maandag 5 juli 2010, 8:54 uur
Een schitteredn artikel van één der bezonkenste auteurs van het NRC! Vroeger had het NRC meer van dit soort mensen. JAmmer, jammer, dat het NRC zo Groenlinks is afgeslagen. Wat verlang ik naar de tijd zo begin jaren tachtig dat ik de krant nog een topkrant vond met vele top medewerker(st)ers.