*

Goudse Stemmen » Dialoog moet gedragsnormen herstellen :: nrc.nl

Dialoog moet gedragsnormen herstellen

Dialoog moet gedragsnormen herstellen
Piet van der Sluijs
Gezamenlijke beelden over wat aanvaardbaar gedrag is, lijken te zijn verdwenen. Mensen moeten hierover opnieuw in gesprek worden gebracht, vindt Piet van der Sluijs.
In een open en dichtbevolkte samenleving zijn afspraken nodig om op een aangename en fatsoenlijke wijze met elkaar samen te leven. Norm stellen is echter alleen mogelijk als er gezamenlijke beelden ontstaan over de te handhaven basisregels. Tegenwoordig lijkt het erop alsof deze gezamenlijke beelden over normen, waarden en gedrag niet meer bestaan. Het is een probleem waar iedere bestuurder in Nederland mee te maken heeft.
Gouda probeert hiervoor een oplossing te vinden door met de burgers `tien gouden regels’ te benoemen die het gedrag in de openbare ruimte moeten bepalen. Gezamenlijke afspraken moeten de stad veiliger en schoner maken en plezieriger om te wonen. Dit plan is een reactie op het algemene gegeven dat mensen in de steden zich steeds onveiliger voelen. Onze stad vormt daarop geen uitzondering. Het gevoel van onveiligheid wordt hier onder meer veroorzaakt door overlast van Marokkaanse jongeren en door agressief gedrag in het verkeer. Bovendien bestaat er onzekerheid over wat we met elkaar wel en niet aanvaardbaar vinden, terwijl veel inwoners wel uitdrukkelijk vragen om ‘handhaving van de normen’.
Die roep om het stellen van normen bleek bijvoorbeeld heel duidelijk bij de behandeling van de nota Veiligheid in de gemeenteraad, in 2000. Maar welke normen dat dan zouden moeten zijn, was op dat moment vrij onduidelijk. Toen is een proces op gang gekomen waarbij inwoners in gesprek gingen over gedeelde waarden en daarvan afgeleide, te handhaven normen.
Die dialoog is noodzakelijk om te komen tot gezamenlijke beelden over basisregels. Alleen door zo’n gesprek aan te gaan, zullen mensen elkaar leren kennen en kan begrip ontstaan. Zo moet de cultuur van onverschilligheid en wederzijdse afzijdigheid die veel burgers ervaren, worden doorbroken.
Het is de bedoeling te komen tot een aantal regels die zullen gelden als de gedrags- en fatsoensnormen voor het openbaar gebied, waarop mensen ook aangesproken kunnen worden. Vorig jaar zijn er in gesprekken tussen een groot aantal inwoners van Gouda 35 stadsregels opgesteld. Vorige week is een folder met deze regels huis aan huis verspreid waaruit iedereen de tien regels kan kiezen die hij of zij het belangrijkst vindt. Dat worden dan de `tien gouden regels’.
De lokale overheid kan de gestelde normen niet alléén handhaven. Dat deze stadsregels tot stand zijn gekomen in overleg tussen burgers, maatschappelijke organisaties en overheid, maakt het makkelijker om gezamenlijk op te trekken bij de handhaving van die normen. Op deze manier zal een breed draagvlak kunnen ontstaan voor de waarden en normen voor de openbare ruimte. Daarmee wordt het makkelijker voor bewoners om elkaar aan te spreken op gedrag dat overlast geeft.
De 35 regels waaruit nu kan worden gekozen, gaan over thema’s als respect voor elkaar, veilig samenleven, ruimte voor iedereen, een schone en opgeruimde omgeving, persoonlijke verantwoordelijkheid, en een open gesprek. Het gaat niet om allerlei nieuwe regels, maar juist om het benadrukken van bekende en soms vanzelfsprekende regels, zoals: wat je stukmaakt moet je zelf betalen. Sommige stadsregels komen voort uit geldende wet- en regelgeving, zoals het verbod op wildplassen. Andere geven uitdrukking aan gezamenlijke beelden over wat men als gewenst of ongewenst gedrag ervaart zonder dat dit wettelijk is vastgelegd. Welke tien gouden regels ook worden gekozen, vast staat dat vanuit de eigen verantwoordelijkheid van de burger zelfregulering een belangrijke plaats zal innemen.
De stadsregels geven uitdrukking aan de beelden die de bewoners met elkaar delen over gewenst gedrag in de openbare ruimte. Ze vormen handvaten voor de burgers om elkaar aan te spreken op hinderlijk gedrag. Daarmee wordt de burger ook beter in staat gesteld om zijn individuele verantwoordelijkheid te nemen in het veiligheidsheid en de collectieve handhaving van waarden en normen.
De stadsregels zijn totstandgekomen na veel en uitgebreide discussies over waarden en normen, en ze zullen ook de basis vormen voor toekomstige gesprekken hierover. Alleen door met elkaar in gesprek te gaan over wat gewenst, ongewenst en overlast gevend gedrag is, kan de cultuur van onverschilligheid en wederzijdse afzijdigheid worden doorbroken.
Piet van der Sluijs is wethouder in Gouda.

NRC Handelsblad – Opinie – 24 juni 2002

Dialoog moet gedragsnormen herstellen

Piet van der Sluijs

Gezamenlijke beelden over wat aanvaardbaar gedrag is, lijken te zijn verdwenen. Mensen moeten hierover opnieuw in gesprek worden gebracht, vindt Piet van der Sluijs.

In een open en dichtbevolkte samenleving zijn afspraken nodig om op een aangename en fatsoenlijke wijze met elkaar samen te leven. Norm stellen is echter alleen mogelijk als er gezamenlijke beelden ontstaan over de te handhaven basisregels. Tegenwoordig lijkt het erop alsof deze gezamenlijke beelden over normen, waarden en gedrag niet meer bestaan. Het is een probleem waar iedere bestuurder in Nederland mee te maken heeft.

Gouda probeert hiervoor een oplossing te vinden door met de burgers `tien gouden regels’ te benoemen die het gedrag in de openbare ruimte moeten bepalen. Gezamenlijke afspraken moeten de stad veiliger en schoner maken en plezieriger om te wonen. Dit plan is een reactie op het algemene gegeven dat mensen in de steden zich steeds onveiliger voelen. Onze stad vormt daarop geen uitzondering. Het gevoel van onveiligheid wordt hier onder meer veroorzaakt door overlast van Marokkaanse jongeren en door agressief gedrag in het verkeer. Bovendien bestaat er onzekerheid over wat we met elkaar wel en niet aanvaardbaar vinden, terwijl veel inwoners wel uitdrukkelijk vragen om ‘handhaving van de normen’.

Die roep om het stellen van normen bleek bijvoorbeeld heel duidelijk bij de behandeling van de nota Veiligheid in de gemeenteraad, in 2000. Maar welke normen dat dan zouden moeten zijn, was op dat moment vrij onduidelijk. Toen is een proces op gang gekomen waarbij inwoners in gesprek gingen over gedeelde waarden en daarvan afgeleide, te handhaven normen.

Die dialoog is noodzakelijk om te komen tot gezamenlijke beelden over basisregels. Alleen door zo’n gesprek aan te gaan, zullen mensen elkaar leren kennen en kan begrip ontstaan. Zo moet de cultuur van onverschilligheid en wederzijdse afzijdigheid die veel burgers ervaren, worden doorbroken.

Het is de bedoeling te komen tot een aantal regels die zullen gelden als de gedrags- en fatsoensnormen voor het openbaar gebied, waarop mensen ook aangesproken kunnen worden. Vorig jaar zijn er in gesprekken tussen een groot aantal inwoners van Gouda 35 stadsregels opgesteld. Vorige week is een folder met deze regels huis aan huis verspreid waaruit iedereen de tien regels kan kiezen die hij of zij het belangrijkst vindt. Dat worden dan de `tien gouden regels’.

De lokale overheid kan de gestelde normen niet alléén handhaven. Dat deze stadsregels tot stand zijn gekomen in overleg tussen burgers, maatschappelijke organisaties en overheid, maakt het makkelijker om gezamenlijk op te trekken bij de handhaving van die normen. Op deze manier zal een breed draagvlak kunnen ontstaan voor de waarden en normen voor de openbare ruimte. Daarmee wordt het makkelijker voor bewoners om elkaar aan te spreken op gedrag dat overlast geeft.

De 35 regels waaruit nu kan worden gekozen, gaan over thema’s als respect voor elkaar, veilig samenleven, ruimte voor iedereen, een schone en opgeruimde omgeving, persoonlijke verantwoordelijkheid, en een open gesprek. Het gaat niet om allerlei nieuwe regels, maar juist om het benadrukken van bekende en soms vanzelfsprekende regels, zoals: wat je stukmaakt moet je zelf betalen. Sommige stadsregels komen voort uit geldende wet- en regelgeving, zoals het verbod op wildplassen. Andere geven uitdrukking aan gezamenlijke beelden over wat men als gewenst of ongewenst gedrag ervaart zonder dat dit wettelijk is vastgelegd. Welke tien gouden regels ook worden gekozen, vast staat dat vanuit de eigen verantwoordelijkheid van de burger zelfregulering een belangrijke plaats zal innemen.

De stadsregels geven uitdrukking aan de beelden die de bewoners met elkaar delen over gewenst gedrag in de openbare ruimte. Ze vormen handvaten voor de burgers om elkaar aan te spreken op hinderlijk gedrag. Daarmee wordt de burger ook beter in staat gesteld om zijn individuele verantwoordelijkheid te nemen in het veiligheidsheid en de collectieve handhaving van waarden en normen.

De stadsregels zijn totstandgekomen na veel en uitgebreide discussies over waarden en normen, en ze zullen ook de basis vormen voor toekomstige gesprekken hierover. Alleen door met elkaar in gesprek te gaan over wat gewenst, ongewenst en overlast gevend gedrag is, kan de cultuur van onverschilligheid en wederzijdse afzijdigheid worden doorbroken.

Piet van der Sluijs is wethouder in Gouda.