Kort na mijn blog over Geert, Gouda en neger van Venlo, kreeg ik een intrigerend bericht van twitter: u wordt gevolgd door de verwarde man. En nu heb ik hem gevonden – eindelijk.

Ik was al een tijdje naar hem op zoek. Met het bericht op zijn blog over een verzonnen jeugdtrauma van Wilders (voor details zie mijn eerdere blog) had hij de journalistiek tot twee keer toe een spiegel voorgehouden. De berichtgeving over Wilders zat vol leuke details, maar het was onzin. Toch was dat bericht honderden keren overgenomen op andere websites. Ook de ‘onthulling’ dat dit bedacht was door een school uit Gouda, was onzin. De verwarde man blogte tegen de copy & paste cultuur, tegen het klakkeloos overnemen van berichten. Maar zelf bleef hij een mysterie.

Tot ik een week geleden een reactie kreeg van ene Philip Stekelenburg, die zich presenteerde als tweedejaars student journalistiek in Utrecht. Hij had besloten uit de kast te komen als de verwarde man, schreef hij. Op zijn blog citeerde hij uit een interview met Trajectum, het blad van de Hogeschool. Hij vertelde daarin dat alles was begonnen als een kritiek op gemakzuchtige journalistiek. Iemand die zich ongebruikelijk gedraagt, zei Stekelenburg, wordt direct weggezet als ‘verwarde man’, zonder dat mensen proberen uit te vinden wat hem heeft bewogen. Ik nam het over op dit blog – met een vraagteken, gelukkig.

Om daar een uitroepteken van te kunnen maken,  stuurde ik  een tweet naar hem met een verzoek om contact.

Die Philip Stekelenburg had als kers op de taart een opiniestuk gestuurd naar Villamedia, de website voor journalisten. Daarin waarschuwt hij voor vervaging van de grenzen tussen journalistiek en de blogosfeer. Zijn conclusie:

,,Willen de ‘oude media’ blijven bestaan, dan moeten ze dus doen waar ze goed in zijn: nieuws maken en feiten checken. Laat die meningen maar aan anderen over.’’

Villamedia heeft dit stuk een paar dagen op de site laten staan, maar het vrijdag weggehaald (wel hier nog te lezen) omdat Stekelenburg zich stil hield – op mijn verzoek, want er was pas maandag plaats in de krant. Dat besluit van Villamedia was verstandig, want toen ik in een café in Haarlem eindelijk een pilsje kon drinken met de verwarde man, zat ik tegenover Roy van den Burg. Copywriter en conceptontwikkelaar voor een bureau voor online communicatie (alles echt en gecontroleerd). Niet verward, wel met een grote grijns op zijn gezicht. Als een volleerd illusionist had hij de verwarde man en Stekelenburg ieder een eigen internet-identiteit gegeven. ‘Stekelenburg’ had een eigen twitteraccount en stond op LinkedIn, en Van den Burg had hem ook laten reageren op discussies. Hij had wel stille hints achtergelaten, zoals een uitnodiging aan de eindredactrice van Trajectum op LinkedIn – als ze meer had gedaan dan op accepteren klikken, had ze de verwijzing naar het verzonnen interview gezien.

Van den Burg, 34 jaar, vertelt dat het hem heeft verbaasd hoe makkelijk het allemaal kon, een verzonnen verhaal de wereld in sturen. Hij had gedacht dat het bericht van de basisschool uit Gouda al direct ontmaskerd zou worden als een hoax. Daar stonden al wel wat zinnetjes in waarbij de alarmbel had moeten afgaan.

Onze speciale dank gaat uit naar internetredacteur AK van het Algemeen Dagblad. Hij heeft de boel goed aangezwengeld. Bovendien heeft hij ons laten zien dat je je niet altijd aan journalistieke principes hoeft te houden, ook al werk je voor een gerenommeerd medium.

Voor de nieuwsgierigen: de teksten van De verwarde man werden geschreven door Ruben, Jayden en Sophie van groep 8. De oom van Meis schreef de Limburgse tekst die als reactie diende op het bericht over de kapsalon van Geert Wilders.

Maar GeenStijl had ook deze aanvulling overgenomen – wel met een latere update dat ook dit bericht niet waar was.

Van den Burg staat achter de stellingen die hij als de verwarde man en Stekelenburg poneerde: de meeste schrijvers van blogs zijn geen journalisten, hanteren geen journalistieke normen, en als de serieuze journalistiek iets wil doen met dat soort informatie, moet zij daarvoor dezelfde normen hanteren als in de krant.

Hij heeft dan ook stevige kritiek op Pieter Broertjes, de vertrekkende hoofdredacteur van de Volkskrant. Die had bij Pauw en Witteman gezegd (vanaf 0.47) dat voor de website minder strenge normen gelden dan voor de geschreven krant.

Dat is in de ogen van Van den Burg een vergissing die kranten lelijk kan opbreken. ,,Als lezer moet je ergens op kunnen terugvallen als je wilt weten hoe het zit. Dan moet je kunnen vertrouwen op een krant, of dat nu de papieren versie is of de website.” (Noot:  op nrc.nl worden voor redactionele nieuws en achtergrond  nadrukkelijk dezelfde journalistieke normen gehanteerd als in de gedrukte krant).

Overigens ziet Van den Burg zichzelf liever als verhalenverteller. Hij heeft dat in het verleden gedaan, als de schrijfgeweldenaar. Nu vertelt hij dat hij op internet graag speelt met de mix van waarheid en fictie, het liefst op de een of andere manier aansluitend bij de realiteit – ,,want anders wordt je blog minder goed gelezen’’.

,,Ik houd ervan verhalen te vertellen die waar zouden kúnnen zijn. Het is leuk om al schrijvend verschillende scenario’s te bedenken, drijfveren te onderzoeken. Spelen met waarheid en fictie, zoals mensen vroeger elkaar verhalen vertelden bij het kampvuur. En het leuke van internet is: je bereikt veel meer lezers dan de gemiddelde romanschrijver. De neger van Venlo heeft meer dan 100.000 hits gehad.’’

Aan het internet-leven van de verwarde man is een einde gekomen. Dit heeft als voordeel dat Van den Burg de Boter en Suikerprijs kan gaan ophalen die de website hoax.nl hem bij verstek toekende. Hij is ondertussen begonnen aan een nieuw blog. Het motto:

Sommige berichten op da flipside berusten op keiharde feiten. Andere zijn puur fictie. De meeste zweven daar ergens tussenin. De waarheid is in het algemeen namelijk behoorlijk overschat. Het belangrijkste is dat je iets te bespreken hebt. ’s Ochtends bij de bakker of ’s avonds op de verjaardag van je buurman.

Dit verhaal is geplaatst op maandag 17 mei 2010 om 14:30 uur.